د جمهوري رياست او ورپسې په پارلماني ټولټاكنو كې د ښځو ګډون دا په ډاګه كړه، چې افغانې ښځې د هيواد د سياسي په جوړښت كې د بشپړې برخې اخيستنې لېوالې دي. په دې ټولټاكنو كې د ښځو فعاله حضور په ملي او نړيواله كچه افغان دولت ته د مشروعيت وركولو په معنى وه.
په دغو ټاكنو كې د افغانو ښځو ونډه ۴۲ فيصده په ګوته شوې وه، چې دا كار په ملي او نړيواله كچه د سياسي حلقو د حيرانۍ وړ وګرځېد او دا هيله پيدا شوه، چې بايد د افغانستان په سياسي او اداري نظام كې په لوړه كچه د ښځو حضور تضمين شي.
د جمهوري رياست تر ټولټاكنو وروسته، حامد كرزي، پخپله كابينه كې د درېو وزارتونو د مشرتابه چارې ښځو ته وركړې، چې د هغه په بنسټ اغلې ډاكتره مسعوده جلال ته د ښځو چارو وزارت ، اغلې صديقه بلخي ته د شهيدانو او معلولينو وزارت او اغلې امنه افضلي ته د ځوانانو د چارو وزارت وركړ شو، چې د افغانو ښځو تر منځ له تود هركلي سره مخ او د هغوى د خوشبينۍ لامل وګرځېد. خو د افغانو ښځو دغه خوشبيني ژر ټكنۍ او هيلې يې په ناهيلۍ بدلې شوې. ځكه د ولسي جرګې له فعالېدو سره ښاغلي كرزي، پخپله كابينه كې څه زياتونې او كمونې وكړې، چې له امله يې يو شمېر كسان له وزارتونو ګوښه او يو شمېر وزارتونو ته نوي كسان راوستل شول. په دې كابينه كې چې د اعتماد د رايې اخيستلو په موخه ولسي جرګې ته وړاندې شوه، يوازې يو وزارت د ښځو په برخه ورسېدله او هغه هم د دوى خپل وزارت، چې اساسا بايد مشري يې دوى پخپله وكړي.
په بل انكشاف كې بيا هم د دولت له خوا د ښځو پر حضور سترګې پټې شوې او هغه دا، چې د هيواد په قضايي سيستم كې هم ښځو ته برخه ور نه كړى شوه.
يو شمېر هغه سياسي، حقوقي، ټولنيزې او فرهنګي كړۍ، چې د ښځو په اړه كار كوي، له دې امله د اندېښنو څرګندونې وكړې او دا كار يې د ښځو له حقوقو څخه سترګې پټول او د افغانستان د اساسي قانون او نورو نړيوالو ميثاقونو مخالف كار وباله.
د افغانستان د بشر د حقوقو خپلواك كميسيون د روان لمريز كال د وري په ۱۸ د افغانستان د جمهور رئيس حامد كرزي په پته يو ليك ولېږه، نوموړي كميسيون په دغه ليك كې په كابينه كې ښځو ته د نا متناسبې ونډې وركولو او د سترې محكمې په عالي شورا كې د ښځو نه موجوديت د اندېښنې وړ موضوع وبلله او دا كار يې د راتلونكي لپاره د داسې كړنو د تر سره په موخه پيلامه وګڼله.
حقوقي او سياسي كړيو د دولت له خوا دغه ګام د وضع شويو ملي او نړيوالو قوانينو او ميثاقونو خلاف وګاڼه، چې په هغو كې په ډېر صراحت سره د ښځو په وړاندې تبعيض غندل شوى دى.
د افغانستان د اساسي قانون ۲۲ ماده د افغانستان د اتباعو تر منځ هر ډول تبعيض او امتياز منع اعلان كړى او ټول اتباع كه هغه نر وي او كه ښځه د قانون په وړاندې د يو ډول حقوقو او وجايبو لرونكي ګڼل شوي.
له بل لوري د افغانستان دولت د ښځو په وړاندې د تبعيض د له منځه وړلو نړيوال ميثاق تصويب كړى او د هغه ميثاق غړيتوب لري، نو ښايي چې، افغان دولت د دغو قوانينو پر بنسټ د هيواد په سياسي او اداري سيستم كې د ښځو پر ګډون له سره غور او د ښځو له استعدادونو څخه كار واخلي.
برگشت به بالای صفحه
جوزا مصادف به روز مادر بود؛ كه با برگزاري محافلي در پايتخت و بعضي از ولايات كشور، از آن تجليل به عمل آمد و در اين محافل؛ براي عده يي از مادران، اكليل هاي گل هديه شد.
سخنرانان عموماً به مادر بودن، شير دادن و حق مادر فرزندي، اشاراتي داشتند و مادران را صرف در اين حدود وكليشه هاي سنتي كه مردان، موجد آنهايند؛ محصور كرده، از نقش اجتماعي و اقتصادي آنان طفره رفتند و يا بسياركم گفتند. در گذشتهنيز متاسفانه چنين برخوردهاي سرد و كرختي در چنين محافل سركاري، نسبت به مادر صورت ميگرفت و از نقش اساسي آن، به عنوان يک عضو فعال اجتماع كه در بالندهگي و پيشرفت جامعه رول اساسي و فعالي دارد، چيزي بيان نمي شد. اين موضعگيري، بيشتر از موقعيت مادران در جامعهء ما كه آنانرا مردان در دايرهء تنگ وظايف شان محصور كرده و بسياري از زنان نيز با چنين افكاري تخدير شده اند، ريشه مي گيرد.
مادر، بار اصلي اجتماع و خانواده كه خشت بناي جامعه را ميسازد، به دوش ميكشد؛ او نه تنها شير مي دهدو طفلي به دنيا ميآورد كه در كارهاي اجتماعي بخصوص توليدي، نقش فعالي ايفا مي نمايد. مادران، به كار مي روند، كارمند و معلم ميشوند، خياط، آرايشگر، نرس، داكتر و انجنير ميشوند؛ در دهات، همدوش مردان در كارهاي شاقه و طاقت فرساي زراعي شركت كرده پرورش گاو، بز، مرغ و گوسفند را به عهده دارند؛ مادران نورستاني، به كشت و زراعت ميپردازند و بيشترين بارخانه به دوشي را به شانه ميكشند؛ مادران كوچي، در هيچ كاري كمتر از پدران نيستند؛ مادران در شمال وشمالغرب كشور، بهترين نوع قالين جهان را توليد ميكنند و خانواده را امرار معاش كرده، اين صنعت بزرگ را جاودانه ميسازند؛ در بيشتر نقاط كشور، به خامک دوزي اشتغال دارند و حتي به تجارت ميپردازند و چندي قبل "صابره" در مسابقات بزكشي، اولين مادري بود كه خود را به هلال رسانيد. با توجه به كارهايي كه مادران انجام ميدهند. بخشي از چرخ بيمار اقتصاد كشور را به حركت در آورده و به صنايع دستي اين بزرگترين ثروت ملي ما حيات ميبخشند و با اين همه؛ آيا بايد فقط تولد و شيردهي مادران را عمده ساخت و آنرا به ارج گرفت؟ كاري كه تماميحيوانات، آنرا انجام ميدهند!
متاسفانه سنت هاي زن ستيز بسياري كه در تاريخ كشور ما توسط مردان پيريزي شده و گاه به عنوان روش هاي پسنديده از آنها ياد مي شود، نه تنها زنان عقب نگهداشتهشدهء ما را درچنگال خود ميفشارد؛ كه بسياري مادران تحصيل كرده و روشنفكر نيز با خوگيري در چنان قيد و بندهايي كه مردان براي شان گسترده اند، خود را مكلف به رعايت آن ميدانند.
تجليل از مقام مادر؛ صرف در شيردهي، گهواره جنباني و تر و خشک كردن اطفال؛ تحقير و جفاي عظيمي در حق اواست. زيرا با چنين تشريح و تمجيدي، نقش مادر را فقط در چارچوب خانه ارزيابي كردن، فراموش نمودن تماميفعاليت هاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي و جان كني هاي او بخاطر كمک به حيات خانواده ميباشد؛ تمجيد از مادران، در حد يک ماشين چوچه كشي و چوچه پروري، توهين به مقام واقعي مادران ما ميباشد.
مادر را نه تنها به اين خاطر كه ما را به دنيا آورده و بزرگ كرده، ارج و احترام كنيم كه بايد احترام واقعي او را در فعاليت هاي اجتماعي و بازوان تواناي او در بالندهگي و شكوفايي كشور خود نيز ببينيم.
برگشت به بالای صفحه
افغانستان در سه دههء اخیر یكی از مراكز بسیار مهم خشونت بوده و این روند به شكلی تا هنوز ادامه دارد و هر روز قربانی میگیرد. درگیری های خونین، مهاجرت ها، ویرانی ها، چور و چپاول ها، تجاوز بر زنان، انفجار بم و راكت ها، اختطاف و با جگیری، فراردادن دختران و پسران جوان و نوجوان، فقر و بیكاری، اعتیاد و فحشا، فشارهای عصبی و تكلیف های روانی و دهها مورد دیگر، بستر مناسبی جهت اجرای خشونت در وطن ما گسترده و به این خاطر هر روز شاهد خودكشی ها و خودسوزی های فروانی در میان زنان جوان و دختران نوجوان میباشیم.
شیوع عصبیت های تند خانوادگی با عوامل بالا گره خورده كه نابودی كامل آن برای یكی دو نسل دیگر ما نا ممكن به نظر میرسد. ولی كوشش در جهت زدودن خشونت و ایجاد فضای دوستی و اخوت در میان خانواده ها از وظایفی است كه مؤسسات فرهنگی، نهادهای جامعه مدنی و رسانه های همگانی باید در استقرار آن جداً بكوشند.
عده ای آگاهانه و یا نا آگاهانه به این خشونت ها در خانواده ها بخصوص در میان اطفال دامن زده، دامنهء آنرا روز تا روز گسترده تر و ریشهء آنرا در نسلی كه باید فرهنگ آینده را بازسازی و خشونت را نابود سازند، عمیق ترمی سازند.
كودكان ما هر روز با صدای هلیكوپتر از خواب میخیزند، با تفنگ های پلاستیكی كه بازار واردات ما را اشغال كرده بازی میكنند، در ویدیوگیم ها بزن بزن و بكش و بكش را پركتِس مینمایند. فلم های مامملو از جنگ و خشونت است، سر خط اخبار بسیاری از رسانه های ما را انفجار و انتحار میسازد و با اندكترین برخوردی، شاخ و شانه كشیدن و سخن ناسزا گفتن جوانان و نوجوانان معمول گشته كه روزانه به دهها نوع از این برخوردها مواجه میشویم.
خشونت با زنان كه بابسیاری از سنت های مردسالارانه گره خورده، با ایجاد و تغییرات بنیادی در این سنت ها و رفع مشكلات اقتصادی و اجتماعی خانواده ها ممكن مهار گردد؛ در حالیكه خودسوزی ها، خود كشی ها، کاراجباری اطفال، تجاوز برحقوق زنان و اطفال به شینع ترین وجه آن در تمام نقاط ادامه دارد.
مجلات كلید و مرسل كه در راستای آزادی بیان، استقرار دموكراسی و برابری حقوق زن ومرد فعالیت دارند، رفع خشونت و ایجاد فضای امن و امان در خانواده ها را یكی از وظایف مهم نشراتی خود قرار داده و در این رابطه خستگی ناپذیر كار میكنند و به این خاطر اخیراً دو ویژه نامه درباره خشونت را با همكاری نهادها و مؤسسات حقوقی و فرهنگی كشور به نشر رسانده كه به سر رساندن تعهد این دو مجله و در مجموع كلید گروپ را در این رابطه می رساند.
خشونت در برابر زنان و كودكان در بسیاری از كشورهای جهان وجود دارد؛ ولی درجه ظالمانهء آن، هرگز به اندازهء كشور ما نیست كه این خود از نهادهای جامعه مدنی و رسانه های همگانی میطلبد كه گسترده و پیگیرانه در رفع این آفت خانمانسوز، تلاش و كوشش نمایند.
بدون رفع خشونت و اسقرار فرهنگ برابری میان زن و مرد و پروردن نسل جدیدی عاری از افكار جنگ و خشونت، نمیتوان به استقرار دموكراسی و ایجاد جامعهء پیشرفته و شكوفا، دست یافت و به این خاطر رفع خشونت را میتوان یكی از وظایف مهم رسانه ها قرار داد.
برگشت به بالای صفحه
ښځې ، چې دافغاني ټولنې نيمه برخه جوړوي د هيواد په بيا رغونه كې يې ونډه رغنده ګڼل كيږي . خو ډير ځله د ټولنې دا برخه هيره شوې او د ځينو دوديزو بنديزونو له كبله نشي كولاى له كوره بهر ووځي او دنارینه ووپه څيرپه ټولنيزو،سياسي اواقتصادي چارو كې برخه واخلي . په تيره بياافغانې نجونې خوله داسې ګڼو ستونزو سره لاس او ګريوان دي ، چې د دوى له راتلونكي برخليك سره نيغ په نيغه تړاو لري. يو له دغو ستونزو څخه د نجونو زده كړو ته نه پاملرنه ده اوپه دې برخه كې له بې شميره نا خوالو سره مخامخ دي .
ښوونه او روزنه د ژوندانه د پر مختګ له بنسټيزو اړتياوو څخه شميرل كيږي . په هيواد كې د لومړي ځل لپاره د نجونو ښوونځى د امير امان الله خان په وخت كې جوړ شو ، چې د( مستورات ) په نوم ياديده او يو شمير نجونې پكې په لوست بوختې وې .
څو كاله وروسته يو شمير نور ښوونځي هم رامنځ ته شول او افغانې نجونې د ځينو ستونزو با وجود په ډير شوق ښوونځيو ته تللې ، خو د جنګونو او ناتار په كلونو كې د نجونو دغه ليوالتيا ډيره ټكنۍ شوه، تر ناتار وروسته او د موقتې ادارې په راتلو سره ، ښوونځيو ته د نجونو ليوالتيا بيا يو په دوه شوه ، خو د انديښنې وړ دا ده ،چې دا ليوالتيا يوازې په لويو ښارونو كې تر سترګو كيږي . كه څه هم مهاجرتونو زموږ هيواد والو ته ډيرې ستونزې رامنځ ته كړې، خو په ځينو هغو سيمو كې ،چې خلكو هلته پناه وروړې وه داسې اسانتياوې هم وې ،چې افغانو نجونو وكولاى شول ،چې زده كړه وكړي او دخپلې پوهې سطح لوړه كړي.
دهغې سروې له مخې ، چې د بشر د حقوقو كميسيون تر سره كړې ، د زابل په ولايت كې په ښوونځيو كې د نجونو فيصدي ۳ او د هلكانو ۹۷ ده ،پداسې حال كې ، چې د نجونو او هلكانو شميره د نفوسو له پلوه دومره توپير نلري .
همداشان يوه بله ستونزه ، چې په افغانستان كې د نجونو د زده كړې په برخه كې موجوده ده ، دا ده، چې د نجونو ښوونځي كم دي .
د مثال په توګه ، په كندهار كې ۲۵۵لومړني ښوونځي او ۲۰ ليسې دي .
همدا شان په مركزي زون كې ۲۵۶ ښوونځي شته ،چې يوازې ۲۷ يې د نجونو دي ، چې دا ټول د بيلا بيلو لاملونو له كبله د زده كړې په برخه كې د نجونو د ستونزو ښكارندويي كوي .
ديادونې وړ ده ،چې ددغو لاملونو د اهميت كچه په بيلا بيلو سيمو كې توپير لري، لكه د زابل په ولايت كې تر ۹۰% زياتې نجونې د نا امنيو له كبله ښوونځي ته نه ځي .
د مطبوعاتو او ملګرو ملتونو د اعلانونو پر بنسټ په روان كا ل كې ۳۰۰ ښوونځي په تيره بيا د هيواد په سويل كې سوځول شوي دي او يو شمير ښوونكي يې په قتل رسيدلي دي ، چې دا په خپله د نجونو پر زده كړه اغيز ښندي .
همدا شان ډيرې نجونې د كور د كارونو له كبله ښوونځي ته له تګ څخه پاتې كيږي . په كليوالي سيموكې خلك د نجونو تګ ښوونځي ته يو غير اسلامي او ناوړه كار بولي او هغوى ته دا كار يو ډول بې ننګي او بې غيرتي ښكاري. دوى په دې اند دي،چې نجلۍ كله د اووكلونو شوه، نو بايد له كوره ونه وځي او نه يې څوك مخ وګوري .
خو كه نجونې او ښځې زده كړه ونكړي ، ايا يوه ټولنه او هيواد كولاى شي د پر مختګ لوړو پوړيو ته ورسيږي ؟ څرګنده ده ،چې نه ، ځكه ښځې د ټولنې نيمه برخه جوړوي او بايد له نارينه وو سره اوږه په اوږه د خپلې ټولنې په پر مختګ او رغونه كې ونډه واخلي. د ښځو له ګډون پرته د يوه هيواد بيا رغونه نا ممكنه ده، خو دا كار هغه وخت كيږي ،چې نجونې ښوونځي ته ولاړې شي او لوست وكړي . هغه نړيوال بنسټونه ،چې د افغانستان په بيا رغونه كې ونډه لري هم په دې ټينګار كوي ،چې ښځې بايد په ټولنيزو چارو كې برخه واخلي او د هغوى كار ته خورا ارزښت وركوي . سر بيره پر دې ،چې په ولايتونو كې ډيرې ستونزې شته ،خو بيا هم په ښوونځيو او تحصيلي موسسو كې د ۶،۱ مليونو نجونو زده كوونكو شتون هغه لوړه كچه ده ،چې زموږ د هيواد په تاريخ كې سارى نلري ،چې دا په خپله د كورنيو پوهاوى د دوى د لوڼو د زده كړې په هكله ښيي. دا موږ ته زيرى راكوي ،چې سبا به زموږ دهيواد نجونې د خپل هيواد په جوړولو كې له خپلو وروڼو سره څنګ په څنګ ګامونه پورته كوي .
كه د يوې ټولنې بنسټ د ښوونې او روزنې پر اصل ايښودل شوى وي نو بايد پرمختګ او برياوو ته يې سترګې په لار واوسو .
برگشت به بالای صفحه
زموږ هيواد په تيرو دريو لسيزو كې تر هر وخت نه زيات د جنګ جګړو تريخ زهر څكلي ، چې له امله يې زموږ هيواد په كنډوالو بدل شو او له مادي او معنوي پلوه يې ګڼ زيانونه وزغمل. د قدرت تږي د دې پر ځاى ،چې دهيواد د رغونې او پر مختګ په هكله فكر وكړي، په دې هڅه كې وو ،چې څنګه خپل منځي جګړو ته لمن ووهي او خپل شوم او شخصي اهداف ترلاسه كړي .
په دغو كلونو كې هر څه له منځه لاړل خلك له ډيرو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګريوان شول ، مهاجرتونو ته يې مخه وكړه او د ګاونډيو هيوادونو په كمپونو كې يې له نا خوا ليو ډك ژوند تيراوه. د هيواد د بريښنا سيستم ټول ويجاړ شو ، خو د انتقالي دورې له رامنځ ته كيدو وروسته د ځينو بهرنيو موسسو په مرسته دهيواد بيا رغونه پيل شوه . د بريښنا سيستم هم څه نا څه جوړ او د ګټې اخستنې وړ وګرځيد . خو لكه څنګه ،چې ښايي اوس هم زموږهيواد وال د بريښنا له نشتوالي سر ټكوي . د هيواد په لرې پرتو سيمو كې خلك بريښنا نلري ، په ځينو ښاري سيمو كې ، چې بريښنا هم شته منظمه نه ده اود يوه نا سالم مهال ويش له مخې خلكو ته وركول كيږي .
ښاغلي اسماعيل خان په دې وروستيو كې څرګنده كړه ، چې د بريښنا سيستم بايد خصوصي شي او يوه شخصي شركت ته دې وسپارل شي، چې بالاخره د كابل بريښنا كوټ د n.v.v په نامه يوه آلماني شركت ته وسپارل شو. كه څه هم دا څرګندونه تر يوې اندازې پر ځاى ده، خو ورسره ځينې ستونزې هم شته ،چې هغه زموږ د هيواد والو اقتصادي كمزورتيا ده. د دغه سيستم په رامنځ ته كولو سره امكان شته ،چې د بريښنا بيه لوړه شي ، چې دابياډيرې ستونزې راولاړوي اوهغه خلك ،چې مامورين دي اوياښوونكي هغوى نه شي كولاى ،چې له بريښناڅخه ګټه پورته كړي،ځكه دهغوى معاش دومره نه دى ،چې دبريښنالوړبيل دې پوره كړي.
روښانه خبر ده ،چې بيا به هم يو محدود شمير خلك ،چې پيسې او قدرت ولري د بريښنا درلودونكي وي .
خو كه چيرته بيا د د غه سيستم سمه څارنه وشي او مسوول كسان وخت پر وخت د هغه له تخنيكي او نورو ستونزو څخه خبرتيا ولري، په دې صورت كې به يو څه خلك هوسا شي . په افغانستان كې څه نا څه شپږ په سلو كې خلك د بريښنا له درلودلو څخه برخمن دي ، چې دا شميره دقيقه نده پداسې حال كې ،چې د ۲۰۰ ميګاواټه په شا وخواكې بريښنا توليديږي، خو كه بنسټيزې لارې چارې وپلټل شي ،زموږ په هيواد كې د ۲۵۰۰۰ ميګاواټه بريښنا د توليد ظرفيت شته، ځكه اوس زموږ د هيواد ۸۱ ميليارده متر مكعب اوبه له ملك نه بهر توييږي كه دا اوبه را وګرځول شي او دهيواد په دننه كې د بريښنا د بندونو په جوړولوكې ځينې كار واخستل شي، تر ډيره بريده به زموږ د هيوادوالو ستونزې حل شي . همدا شان زموږ هيواد د موسمي بادونو درلودونكى هيواد دى كه زموږ متخصصين ددغو بادونو له انرژۍ څخه دبريښنا په توليد كې كار واخلي ،نو موږ به هيڅكله دې ته اړ نشو ، چې له كاونډيو هيوادونو لكه ايران ، تركمنستان ، ازبكستان او تاجكستان نه بريښنا واخلو . كه د بريښنا ستونزه هواره نشي د صنعت ، پر مختګ او اقتصاد ستونزه به همداسې پر ځاى پرته وي .
نن زموږ ډيرى خلك په ولايتونو حتى پلازمېنه كې د تيلي څراغونو رڼا ته ناست دي او يو شمير بيا د كمپيوټر ، ټلويزيون او څراغ د روښانه كولو په خاطر له جنراتورونو څخه كار اخلي ،چې دا كار د چاپيريال د ككړتيا لامل هم ګرځي او د ښار فضا له دود څخه ډكوي ، چې له صحي نظره هم نا سالمه ده .
د دې لپاره، چې كابل څه نا څه د پلازمېنې څيره ځان ته غوره كړي، دولتي چارواكي بايد د پلو لارو د جوړولو او پاكولو تر څنګ د پلازمېنې استوګن له بريښنا څخه هم برخمن كړي.
برگشت به بالای صفحه
افغانستان به عنوان بزرگترین کشور مولد مواد مخدر در جهان، نه تنها بیرونیان را به اعتیاد می کشاند که آهنگ رشد مصاب شدن به مواد مخدر روز تا روز در کشور نیز افزایش می یابد . ارزیابی های اخیر نشان می دهد که یک ملیون نفر در افغانستان به مواد مخدر معتاد شده اند و صرف در شهر کابل 20 هزار هیرویینی وجود دارد.
این رقم در کشور ما که روز تا روز گراف صعودی اش را می پیماید، در کنار زمینه های بسیار آسان دسترسی به موادمخدرسبب می شوند تا اعتیاد بسرعت در میان افراد جامعه در سنین مختلف گسترش یابد. در حالیکه تولید و پخش مواد مخدر در تما می کشور های جهان با ممنوعیت، مقابله و نفرت عمومی روبه رو است و دسترسی به آن کار آسانی نیست، اما دهات و بازارهای افغانستان بی هیچ مانع و مشکلی مملو از چرس , تریاک و هیروئین می باشند که دستیابی به آنها مثل سایر ضرورت های زنده گی سهل بوده، کوچکترین پرابلمی وجود ندارد. این وضعیت زمینه ازدیاد معتادان را به آسانی میسر می گرداند.
مردان خانواده بنا به علل مختلف وقتی به اعتیاد رو می آورند، اکثراً با مخالفت شدید زنان خانواده روبه رو شده و به این خاطر، مردان معتاد جهت رهایی گریبان شان از این جنجال خانواده گی، تقلا می نمایند تا زنان شانرا هم به اعتیاد بکشانند. واقعیت معتاد شدن زنان در تمامی خانواده ها این را نشان می دهد که اول مردان معتاد شده و سپس زنان را مبتلا به این بلا کرده اند.
گرچه آمار های خیالی با گزافه گویی های بالا یی درین زمینه وجود دارد، از جمله یکی از نشرات پایتخت تعداد زنان معتاد درلایت فراه را 20در صد مجموعی نفوس آن ولایت نشان داده و باوجودیکه این رقم به شدت غیر واقعی است ولی باید اذعان داشت که در ولایات هم مرز با ایران، سرعت گسترش اعتیاد میان مردان و زنان فوق العاده بلند می باشد.
عوامل بسیاری , از قبیل فقر, کارهای طاقت فرسا، فشار های روانی، ولادت های پی در پی و امراض مزمنی چون توبرکلوز بخش عمدهء زنان کشور ما را در وضعیت شکننده ای جسمانی قرار داده و به جان دردی های همیشگی (بخصوص شبانه) مبتلا می باشند و اکثر آنان به توصیه پیرزنان به خوردن تریاک تشویق می گردند و چون تریاک ماده مسکن است و به آسانی به دسترس قرار دارد، لذا با خوردن متوالی ان معتاد شده, بعد از آنکه دیگر خوردن تریاک قدرت تسکین را از دست می دهد, به کشیدن و دود کردن آن اقدام می کند.
تعدادی از زنان و مردان کشور ما، از دوران طفولیت به استفاده از تریاک عادت می کنند. وقتی اطفال به گوش دردی و یا قلنج های مزمن مبتلا می گردند و زنان خانواده هم به کارهای شاقه ای چون قالین بافی اشتغال دارند ,لذاکوشش می کنند به هر نحوی از گریه و نا آرامی اطفال شان جلوگیری به عمل آورند,لذا به اطفال شان یومیه تریاک می خورانند که باعث آرامی طفل می گردد. تکرار و ادامه این کار, طفل را معتاد میسازد. وقتی این اطفال بزرگ می شوند، تمایل به استعمال مواد مخدر نزد شان فوق العاده بسیار بوده , نسبت به دیگران زودتر به اعتیاد رو می آورند.
عده ای از زنانیکه در ولایات مرزی معتاد به تریاک اند، با کار و زنده گی طولانی در ایران و برقراری رابطه با خانواده های ایرانی به اعتیاد کشانیده می شوند. ایرانی ها اکثراً در مجالس و پارتی ها تریاک دود می کنند و خانواده های افغان هم با چنین نشست هایی تریاکی می شوند ,عده ای از این زنان بالاخره به قاچاق و پخش مواد مخدر در شهرهای ایران اشتغال می یابند. وقتی اعتیاد، دامن چنین خانواده ها را گرفت، چون نرخ مواد مخدر در افغانستان فوق العاده پایین است به افغانستان کوچیده بر گراف معتادان می افزایند.
اعتیاد زنان، خطرناکتر از معتاد بودن مردان به مواد مخدر است، زیرا مادران در تماس بیشتر و نزدیکتر با اطفال شان قرار دارند, که به این صورت مادران بیشتر از مردان عامل گسترش مواد مخدرمی شوند.
در صورتیکه برنامهً معینی جهت ریشه کن کردن مواد مخدر و نابودی اعتیاد از سوی دولت افغانستان و جامعه جهانی روی دست گرفته نشود, سرعت اعتیاد میان زنان روز تا روز آهنگ بیشتری گرفته و بالاخره کشور ما را به جایگاهی که فقط به تولید و مصرف مواد مخدر بپردازد, تبدیل خواهد کرد. این از درد ناک ترین وضعیتی است که متاسفانه می توان از حالا آن را پیشبینی کرد.
برگشت به بالای صفحه
ایالات متحده امریکا و اروپا در حالیکه در گیر جدال و کشمکش های پیچیده ای با ایران بر سر تاسیسات اتومی آن می باشند، در شرق آسیا کشور کوچک جمهوری دموکراتیک خلق کوریانیز در جدال همگونی با این کشورها قرار دارد؛ کشوریکه به نوعی در سایهء حمایت جمهوری خلق چین یکی از غول های جدید سلاح و سرمایه، قد بلندک میکند.
شبه جزیرهء کوریا که تا ختم جنگ دوم جهانی در اشغال جاپان بود، با تسلیمی جاپان و در اثر مداخلات نظامی ایالات متحده امریکا و چین، بعد از یک نبرد خونین به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم گردید. کوریای شمالی با رهبری کیم ایل سونگ و حمایت چین و شوروی و در کشمکش همیشگی با کوریایی جنوبی، توانست به پیشرفت های معینی دست یابد. بعد از فرو پاشی اتحاد شوروی، کوریای شمالی بر خلاف بسیاری از کشورهای وابستهء شوروی نپاشید و همچنان "کیم ایل جونگ" پسر "کیم ایل سونگ"، با قوت و قدرت تمام بر این نیم جزیرهء کوچک به حکمروایی ادامه داد.
خبر تلاش کوریای شمالی جهت دستیابی به تسلیحات اتومی و ایجاد ریکتورهای هستوی، زمانی به بيرون درز کرد که کشورهای اروپای شرقی، تب پاشیدن و از همگسیختگی را می گذراندند و ایالات متحده امریکا با تدوین نظم نوین جهانی اش، این کشور را درلست سیاه تروریستی اش شامل کرد و تلاش هایی جهت غیرفعال ساختن تاسیسات اتومی آن را به راه انداخت.
مذاکرات طولانی، بی نتیجه و کسل کنندهء امریکا، چین، چاپان، روسيه و کوریایی جنوبی ( که کوریا چندان تمایلی به انجام آنها نداشت) ماه ها به جایی نرسید. مشوق های پیشنهادی امریکا و اروپا جهت راکد ساختن این تاسیسات هم نتیجه نداد و رفته رفته کارد را به استخوان رساند.
کوریای شمالی در دو سال گذشته چند نوع راکت را آزمایش کرد؛ این در حالیکه مبصران نظامی امریکا اعلام کردند که کوریای شمالی، به موشک های دوربرد دسترسی پیدا کرده که توان انتقال کلاهک های هستوی را داشته و نیز قدرت هدف قراردادن نقاط مختلف خاک امریکا را دارد.
کوریای شمالی با این پیشرفت تسلیحاتی، هرگز از نداشتن سلاح اتومی چیزی نگفته؛ این در حالیکه تا هنوز هیچ آزمایش اتومی ای را هم انجام نداده است. پیش از دو سال قبل که پروژه قاچاق دانش اتومی عبدالقدیر خان پدر تسلیحات اتومی پاکستان، مبنی بر فروش این تکنالوژی به ایران و لیبی افشا شد. رابطهء باند او با کوریای شمالی هم بر ملا گردید.
کوریای شمالی که مثل سایر کشورهای دارای سلاح اتومی، تهدیدی برای صلح و ثبات جهان، بخصوص قارهء آسیا به حساب می آید، با حضور نیروهای امریکایی در کوریای جنوبی، به نوعی خود را زیر فشار احساس میکند و ازین رو تلاش دارد تا به انرژی اتومی دست یابد.
با اینکه قدرت های بزرگ اتومی و غیراتومی مثل روسیه، چین،هند، جاپان، پاکستان، با پایگاه های بسیاری از ارتش امریکا در آسیا موقعیت دارند و هر کدام به دنبال منافع شان بخاطر بازار و مواد خام سر گردان اند، هر روز تضاد و کشمکش در این قاره افزایش می یابد. دستیابی کوریای شمالی که با عقدهء دیرین نسبت به امریکا، جاپان و کوریای جنوبی شکل گرفته، میتواند خطر جدی جهت تهدید هر چه بیشتر صلح و امنیت به حساب آید. آزمایش چند موشک که یکی از فراز جاپان عبور کرد، خطر این تهدید را جدی تر نمایان ساخت. در صورتیکه گروه شانگهای که چین و روسیه شاخص اصلی آن است، از حمایت و قوت بیشتر کشورهای منطقه برخورد دار گردد؛ کوریای شمالی را بیشتر از این بر محور خود جذب خواهد کرد.
پیشرفت این وضعیت، خطر یک درگیری اتومی را بیشتر مسجل می سازد و امریکا و اروپا نسبت به ایران جهت زیرفشار قرار دادن کوریای شمالی، زمینهء کمتری دارند و به این خاطر است که این کشور کوچک، هرگز از تلاش جهت رسیدن به سلاح اتومی، انکار نکرده است.
برگشت به بالای صفحه
ښوونه او روزنه ، چې د ژوندانه له بنسټيزو اړتياوو څخه شميرل كيږي، په افغانستان كې د تاريخ په بيلابيلو پړاونو كې د ځينو سيا سي بهيرونو په رامنځ ته كيدو سره له بدلونونو سره مخ شوې ، چې دې بدلونونو كله مثبت او كله هم ډيرې منفي پايلې له ځان سره لرلې دي .
افغانستان د خپل تاريخ په اوږدو كې د ګڼو سياسي او ير غليزو ناتارونو ښكار شوى دى . ډير ځله، چې په افغانستان كې سياسي جريانونه را منځته شوي تل پاتې نه دي او له همدې امله د هر سياسي نظام له بدلون سره په هيواد كې په ټولو برخو كې تغييرات را منځ ته شوي دي ، چې كله كله دغه تغييرات د دې پر ځاى چې ګټور تمام شي منفي اختلي دي .
هر كله ، چې كوم سياسي نظام په افغا نستان كې را منځ ته شوى دى، په دې پلمه ، چې غواړي اساسي تغييرات رامنځ ته كوي ،د هيواد د معارف په نصاب كې يې بدلون غوره ګڼلى . دا بدلونونه د تره كي ، كارمل ، ډاكتر نجيب ،د تنظيمونو او طالبانو د حكومتونو په وخت كې راغلي ، چې د همغو رژيمونوغوښتنې پكې منعكسې دي او بس .
په دغو نصا بونو كې د هغه وخت د حاكم رژيم له كړنلارې سره سم مطالب ځاى شوي دي ،چې د زده كوونكو پر ذهن يې تاثيرات حتمي وو . د وخت حاكمانو پرته له دې، چې د دغه خوار او بې وزلي ملت د راتلونكي په اړه انديښمن و اوسي او د راتلونكي نسل د ودې او پر مختګ په هكله فكر وكړي، په تعليمي نصاب كې يې بدلونونه را منځ ته كول .
په څه كم ديرش كلن ناتار كې په ټول افغانستان كې يو ډول تعليمي نصاب نه تطبيق كيده، بلكې په هغو سيمو كې ،چې دولت واكمني درلوده يو ډول نصاب او په هغو سيمو كې ، چې د دولت مخالفينو راج چلاوه بل ډول تعليمي نصاب پلى كيده ، چې دې كار په يوه هيواد كې د سالمې ښوونې او روزنې په وړاندې خنډونه راولاړكړي وو.
په پخوانيودرسي كتابونو كې پرته له دې ،چې د زده كوونكو د پوهاوي كچه په پام كې ونيول شي او د زده كړې اساسي معيارونو ته پاملرنه وشي، د ليكوال خپله سليقه په پام كې نيول شوې وه او په ټولو كتابونو كې منځپانګې څه نا څه ورته والى درلود. پخوا تعليمي نصاب دسياسي آيديالوژيو پر بنسټ جوړيده ، خو اوس لكه څنګه چې ښكاري ، تر ډيره بريده د نصاب په جوړولوكې توازن په نظركې نيول شوى دى .
اوسنى تعليمي نصاب ،چې د يوه كال كار او هڅو پايله ده ، د سلو تنو ښوونكو ، ماهرينو او مسلكي كسانو له خواد يوې كميټې په چوكاټ كې چمتو شوى دى او ډيرو مهمو ټكو ته پكې پاملرنه شوې ده. دزده كوونكود لوست معيارونه په پام كې نيول شوي ،دهر مضمون په كتاب كې د هماغه مضمون مطابق درسونه ځاى كړى شوي دي . كه څه هم په دغو كتابونو كې ځينې ګرامري او دستوري ستونزې شته، خو بيا هم د تيرو په پرتله د پام او ارزښت وړ دي . په دغه سيستم كې د انګريزي كتابونو لوستل له څلورم ټولګي څخه پيل كيږي او ورسره به د كمپيوټر لوست هم په اجباري ډول تدريس كيږي .همدا شان په هره پاڼه كې يې د ښوونكو لپاره لارښوونې او متوازن تمرينونه په پام كې نيول شوي دي. د شكل له نظره دغه نوي كتابونه په ډير ښه كاغذ كې چاپ شوي اودلومړۍ دورې زده كوونكو ته ښكلي رنګه تصويرونه هم لري ، چې د زده كوونكو په ښه او اساسي زده كړه كې خورا ارزښت لري .
دغه ځانګړنې زده كوونكي د زده كړې ته علاقمند كوي او د ښې زده كړې په چار كې ګټور پريوځي .
په دغه تعليمي نصاب كې د لوست سيستم محوري بڼه لري او زده كوونكي زده كړې اودرس ويلوته هڅوي. پداسې حال كې ، چې پخوا داسې نه و، بلكې د فعاليت اصلي محور ښوونكى و ،چې دې كار هم د زده كوونكي په وده او فعاليت كې ښه اغيز نه درلود، ځكه زده كوونكي ټنبل او غير فعال روزل كيده او په دې تمه ،چې ښوونكى ورته لوست تشريح كوي او هيڅكله يې ځان اړ نه باله ،چې دى هم په درس كې ونډه واخلي ، خو په اوسني نوي سيستم كې له داسې لاروچاروڅخه كاراخيستل شوى ،چې زده كوونكى په خپله دې ته هڅوي ،چې په درسي چاروكې ونډه واخلي .
برگشت به بالای صفحه
كابل د افغانستان له ګڼ ميشتو ولايتونو څخه دى ،چې له بيلا بيلو سيمو څخه خلك پكې استوګن دي . د تيرو كورنيو جګړو له امله زموږ د هيواد په ټولو ولايتونو كې كرنيز سيستم ويجاړ شوى او د كركيلې ځمكې په شاړو دښتوبد لې شوې دي ، خلكو د يوې مړۍ ډوډۍ دپيدا كولو په خاطر پلازمېنې ته پناه راوړې، څو له دې لارې خپلې اقتصادي ستونزې حل كړي . دا ستونزه هم له دې ځايه سر چينه اخلي ، چې د ولاياتو د ښارونو په پرتله دهيواد په مركز كې د بيا رغونې او كار و بار هڅې ډيرې متمركزې شوې دي .
خو ستونزه دا ده ،چې خلك د كور له نشتوالي سر ټكوي . د كورونو كرايه ډيره لوړه ده ، يو مامور يا ښوونكى ،چې مياشتنى معاش يې دوه نيم يا درې زره افغانۍ دى، څنګه كولاى شي هم د خپلې كورنۍ اړتياوې پوره كړي او هم دكور كرايه وركړي، ځينې خلك بيا د مجبوريت له مخې د خپلسرو كورونو پر جوړولو لاس پورې كوي ، چې دا په خپله دولت او نورو خلكو ته ستونزې راولاړوي.داستونزه حل لري اوهغه داچې د كابل ښار شمال او ختيځ د پراختيا ډير امكانات لري او دولت كولاى شي ، په دغو سيمو كې د خلكو لپاره دكور جوړولو په خاطرد پيسو په بدل كې ځمكې وركړي ،چې داكار له يوې خوا د خلكو ستونزې حل كوي او له بلې خوا دولت ته يوه عايداتي سرچينه په واك كې وركوي. خو دولت په دې هكله هيڅ كوم اقدام نه دى كړى او داسې مالوميږي ،چې نه غواړي د خلكو ستونزې حل شي . دوه كاله وړاندې ، ښاغلي كرزي ښوونكو ته د ځمكو د وركولو وعده وكړه، خو له بده مرغه دا وعده يوازې دكاغذپرمخ تورې ليكې پاتې شوه او نن تر ننه نه كوم ښوونكي ته چا ځمكه وركړه او نه هم كوم كور . دولت له دومره مرستو سره سره،چې له نړيوالې ټولنې او نورو هيوادونوڅخه يې تر لاسه كوي ، كولاى شي ،چې مهاجرينو ، ښوونكو ، د دولت مامورينو او نورو هيواد والو ته ښارګوټي جوړ كړي ، خو د ښار جوړولو وزارت په دې برخه كې د خلكو دستونزو دحل په لار كې هيڅ كوم د پام وړ ګام نه دى پورته كړى .
لكه څنګه ،چې وينو هيواد ته ورځ په ورځ د مهاجرينو راتګ ګړندى كيږي ، دا مهاجرين پر نورو ستونزو سر بيره د بې كورۍ له ستونزې څخه سر ټكوي او ډيرى مهاجرين د ځينو ورانو دولتي ودانيو په كنډوالو كې استوګن دي اويا هم په ډير بد حالت ددوبي ګرمې او د ژمي يخې شپې تر خيمو لاندې تيروي . اوس ،چې دولت څه نا څه امكانات په لاس كې لري ، كه دغې ستونزې ته په جدي توګه پاملرنه ونه كړي، په رښتينې توګه به دهېوادوګړي له پراخو نا خوالو او ستونزو سره مخ شي .
اوس اوس ، چې د كابل په ښار كې څه نا څه څلورنيم تر پنځه مليونه وګړي ژوند كوي، ښار د پراخيدو له پلوه هيڅ ډول پر مختګ نه دى كړى . د نړۍ دښارونو په پرتله كابل يو له ګڼې ګوڼې ډك ښار دى ، چې د نړۍ په هيڅ يوه ښار كې د استوګنې د كورونو ستونزه د دغه ښار په اندازه سخته اوجدي نه ده .
دولت ته پكار ده، چې د بې كورۍ د ستونزې د حل لپاره لازم اقد امات تر لاس لاندې ونيسي او ديوه منظم پلان له مخې دې د نويو ښار ګوټو په جوړولو لاس پورې كړي .
برگشت به بالای صفحه
بعد از چند سال آرامش نسبی بر شرق میانه، یک بار دیگر این منطقهء زرخیز در شعله های آتش می سوزد. ستراتیژی ایران، سوریه، حزب الله و حماس که تلاشی است در پی شکستن آرامش و سکوت در آنجا، اینک با اختطاف یک سرباز اسرائیلی به وسیلهء حماس و دو سرباز دیگر اسرائیلی توسط حزب الله، این ستراتیژی به واقعیت پیوست.
بعد از آنکه در انتخابات سال گذشتهء فلسطین، حماس اکثریت پارلمانی را برد و به رهبری اسماعیل هینه دولتش را ساخت، الفتح و محمودعباس زیر فشار شدیدی قرار داده شدند. حماسی که اسرائیل را به رسمیت نمی شناسد، پروسه صلح با تل ابیب را رد می کند، خواهان براندازی اسرائیل است و با ایران و سوریه در روابط تنگاتنگی قرار دارد.
اسرائیل چون با حماس رابطهء سیاسی ندارد، لذا بعد از به قدرت رسیدن حماس، پول مالیات منطقه خودگردان را بر فلسطین قطع کرد و مردم فلسطین زیر فشار سخت اقتصادی قرار گرفتند و با اینکه درگیری هایی میان نیروهای مسلح الفتح و حماس چندین بار کشته و زخمی به جا گذاشت، حماسی ها هرگاه و بیگاه دانهء جنگ را چیده و بر خاک اسرائیل راکت پرتاب می کردند و در آخر یک سرباز اسرائیلی را ربودند که باعث خشم اسرائیلی ها شد و از زمین و هوا باریکهء غزه را چنان کوبیدند که به بسیاری از ساختمان های دولتی، مراکز تعلیمی، پل و پلچکها آسیب فراوانی رسید و تا حال که این آتش ادامه دارد، از فلسطینی ها بیش از 80 کشته و ده ها زخمی، قربانی گرفته است.
موازی با حرکت حماس، حزب الله لبنان که در دهه 80 به رهبری حسن نصرالله در جنوب آن کشور جهت مقابله با اسرائیل شکل گرفت و یک تشکل کاملاً نظامی و مورد حمایت ایران و سوریه است، دو تن از سربازان اسرائیلی را نیز گروگان گرفت و بر گزمه های اسرائیلی ها در خشکه و آب، آتش گشوده جنگ را آغاز کرد.
اسرائیلی ها که چندی قبل با مریضی آریل شارون که زمانی به قصاب فلسطینی ها شهرت داشت، به بحران رهبری مواجه شده بودند، یهود اولمر را به رهبری دولت شان برگزیدند. اولمر از سوی بسیاری از مبصران، شخص ضعیفی ارزیابی می شد و با وضعیت جدید، جهت اینکه به اسرائیلی ها نشان دهد که در سلاخی اعراب از شارون دست کمی ندارد، هم بر باریکهء غزه و هم بر جنوب لبنان، با آتش کور و شدیدی حمله برد.
تلاش بنیادگرایان حماس و حزب الله جهت کشاندن پای اسرائیل به درگیری دوباره در شرق میانه و حمایت ایران و سوریه از این حرکت، کشورهای عربی خاور میانه را در برابر بحران سختی قرار داده است؛ از یک سو ستراتیژی خونبار و جنگ گرایانهء حماس و حزب الله و حمایت های ایران و سوریه، از سوی دیگر حملات دیوانه وار اسرائیل بر مواضع آنها در جنوب لبنان و باریکهء غزه و کشتار بی رحمانهء غیر نظامیان عرب، از این دولت ها می خواهد تا روش محتاطانه ای را در پیش گیرند.
گرچه تا حال امریکا و انگلیس به عنوان دو پشتوانهء اسرائیل در شرق میانه، به توجیه عملکردهای خونبار دولت صهیونیستی می پرداختند؛ اما حال که تمام دنیای سرمایه داری برضد اختطاف و آدم ربایی عکس العمل نشان می دهند و حتی آنانی که در گذشته کنار فلسطینی ها می ایستادند، با برخورد معتدل می خواهند، این غایله پایان یابد.
ایران که بخاطر پروژه هستوی اش، از چندی به اینسو سخت زیر فشار جامعهء جهانی قرار دارد و همچنان ایران و سوریه، به طور مستمر به خاطر مداخله در جنگ عراق مورد نکوهش ایالات متحدهء امریکا و انگلیس قرار می گیرند، با این فرصت طلایی قادر خواهند شد تا سمت بحث و جنجال ها را به سوی لبنان، فلسطین و اسرائیل بچرخانند و خود نفس راحتی بکشند.
ملت های عرب به خصوص لبنان و فلسطین، نباید قربانی توطئه های دیگران زیر نام اسلام و شعارهای احساساتی شان گردند. زیرا نزدیکترین دوستان، به خاطر منافع یکدیگر را قربانی می سازند؛ کاری که ایران و سوریه در لبنان و فلسطین به خاطر منافع منطقوی شان به مشتعل نگهداشتن جنگ، لحظه به لحظه گوگرد می زنند.
اینکه فلسطینیان در گرو شعارهای انقلابی گری کاذب حماس، گیر ماندند و این جریان بنیادگرا را که تفاوت چندانی با القاعده ندارد، به قدرت رساندند؛ بهایی است که هم اکنون با تجاوز اسرائیل بر سرزمین هرچند محدود شان می پردازند و هستند فلسطینیان بسیاری که از دادن رأی شان به حماس پشیمان اند و جزای آنرا با آتش و گلولهء اسرائیل بر سینه های شان دریافت می نمایند.
هرچه این جنگ ادامه بیابد، به همان پیمانه در فلسطین و لبنان ویرانی به بار خواهد آورد و به نفع ایران و سوریه خواهد چرخید. لبنانی ها که بعد از سالها جنگ و اشغال و بردن بار بدبختی های ارتش سوریه، فلانژیست های دست نشاندهء اسرائیل، مهاجران فلسطینی، حملات ارتش اسرائیل و درگیری های فرقه ای با اخراج 30 هزار نیروی سوری، انتقال مرکز فلسطینی ها به باریکهء غزه و سقوط فلانژیست ها در جنوب آنکشور، می رفت تا آرامشی را تجربه کند؛ ولی با دست درازی های ایران و سوریه درین کشور زیبا و قتل رفیق حریری به تحریک سوریه، یکبار دیگر حزب الله با حرکات هستریکش میله های توپ فاشیست های اسرائیل را به سوی آن نشانه داد که هر لحظه شعله های آتش و دود، بار دیگر بازسازی آنرا طعمه می سازد و می رود تا این کشور را به ویرانه مبدل سازد.
برگشت به بالای صفحه
اخیراً وزارت صحت عامه اعلان کرد که بعد از این شفاخانه های دولتی، در بدل مقداری پول به تداوی مریضان خواهد پرداخت؛ بخاطریکه بودجهء این وزارت تکافوی تداوی رایگان را نمی کند.
یکی از بحث هایی که در جریان لویه جرگهء تصویب قانون اساسی میان وکلا در گرفت، ارائه خدمات رایگان صحی بود. با وجودیکه عده ای از وکلا و افرادی در حکومت آن وقت، این تصمیم را مغایر سیاست های اقتصادی بازار آزاد می دانستند و عقیده داشتند که با این سیاست باید بیشترین بخش این خدمات به سکتور خصوصی انتقال داده شود، مگر مورد قبول قرار نگرفت و تداوی رایگان به تصویب رسید.
در ماده 52 قانون اساسی، خدمات رایگان صحی تصریح شده و در صورتی که دولت اقدام به اخذ پول از مریضان نماید، در مغایرت با قانون اساسی قرار دارد. عده ای از رهبری وزارت صحیه، تصویب چنین ماده ای را در قانون اساسی خلاف وضعیت اقتصادی دولت می دانند که یا باید کاری انجام دهند و از مریضان پول بگیرند و یا به راکدماندن شفاخانه ها سر بگذارند. آنان مخالف حالت دوم بوده، عقیده دارند که باید با در نظرداشت این وضعیت، حداقل مقداری پول از مریضان اخذ گردد تا وزارت بتواند چرخ فعالیت هایش را به دوران نگهدارد.
با اینکه باید اذعان کرد که قانون اساسی افغانستان، زمانی به تصویب رسید که جامعهء جهانی وعده وعیدهای بسیاری، جهت بازسازی افغانستان می داد. وکلا هم در نشهء اخذ چنان کمک هایی به چنین تصاویبی دست یازیدند. با اینکه کمک های فراوانی در چهار سال اخیر به وزارت صحیه سرازیر شد اما بخاطر فساد حاکم بخش اعظم این کمک ها به غارت رفت؛ وضعیتی که تا حال ادامه دارد. آقای فاطمی وزیر صحت عامه در ابتدای احراز کرسی وزارت اعلان داشت که از شفاخانه خیرخانه، صدها هزاردالر به غارت رفته و او این حساب را از آقای فیروز خواهد گرفت، ولی بعداً قدمی در این مورد گذاشته نشد که میتوان وضعیت کار صحی را اسف انگیز ارزیابی کرد. حالا هم موهبتی نازل نشده که در صحت عامه فساد نابود شده باشد، لذا مردم نمی توانند قانع شوند که این وزارت در اثر مشکلات بودجوی، باید پول اخذ نماید و حکم قانون را زیر پا کند.
پاگذاردن روی اصل خدمات رایگان وزارت صحیه، پا ماندن بر قانون اساسی است. تغییرآوردن در این حکم نه درید صلاحیت وزارت و نه پارلمان است؛ فقط لویه جرگه این توان قانونی را دارد. اعلان این تصمیم که خدمات رایگان به خدمات پولی بدل میگردد، صاعقه وار بر روح و روان فامیل های بی بضاعت اثر گذاشت و مردم با دلهره و اظطراب به نظر پارلمان می نگرند.
مردم شاید از بسیاری نعمات مادی با صبر و شکیبایی بگذرند، ولی تحمل مریضی و گذشتن از صحت سالم برای هیچ انسانی قابل تحمل نیست؛ زیرا بدون صحتمندی قادر به کار نیست. لذا نارسایی در این بخش، گناه عظیمی است که نباید وزارت صحیه بر سکوی این بزه کاری بایستد و باید با در نظر داشت فقر و تیره روزی مردم، با تمام توان و قوا تلاش کند، تا امکاناتی برای وزارت مهیا و آنرا با رسانیدن به مستحقان آن، از دستبرد دزدان در امان نگهدارد.
برگشت به بالای صفحه
په پر مختللو هيوادونو كې د ښځو ګډون په نظامي چارو كې يو حتمي امر دى ، حتى ښځې په مخامخ جګړو كې برخه اخلي . په اردو ، پوليسو او هوايي ځواكونو كې د ښځو د ونډې كچه د پام وړ ده .(فيګور)
په ټولنيزو چارو كې د ښځو د ګډون په وړاندې په افغاني ټولنه كې ځينې بنديزونه وو او شته ، چې په ټولنه كې د ښځو د پر مختګ خنډ ګرځيدلي دي .
د يوې ټولنې د ښځو ګډون په ټولنيزو چارو كې يوه مهمه او د ارزښت وړ خبره ده . زموږ په هيواد كې وروسته له څو كلنو جګړو څخه اوس ښځې او نجونې څه نا څه كولاى شي د ټولنيزو چارو په بيلا بيلو برخو كې كاروكړي ،خپل ګټورتوب څرګند او وښيي ، چې دوى هم كولاى شي، د هيواد په بيا رغونه كې رغنده ونډه واخلي .
د ښځو او نجونو ګډون په نظامي چارو كې د نورو چارو په پرتله ډير زيات د خلكو له غبرګون سره مخامخ كيږي ،ځكه د ځينو دوديزو لاملونو له كبله ، چې په ټولنه كې له پخوا راهيسې پاتې دي، يوې ښځې يا نجلۍ ته په اردو او پوليسو كې شامليدل يو ستر عيب بلل كيږي او د هغه په وړاندې يو ډول حساسيت ښيي . كه په رښتينې او هر اړخيز ډول دا موضوع وڅيړل شي ، همداسې، چې په ټولنه كې په طب ، معارف ، ساختماني او نورو چاروكې د ښځو ګډون اړين دى، په نظامي برخه كې هم اړتياورته ليدل كيږي .
په پر مختللو هيوادونو كې د ښځو ګډون په نظامي چارو كې يو حتمي امر دى ، حتى ښځې په مخامخ جګړو كې برخه اخلي . په اردو ، پوليسو او هوايي ځواكونو كې د ښځو د ونډې كچه د پام وړ ده . زموږ په ګاونډي هيواد پاكستان كې ، چې يو اسلامي هيواد دى، څه موده وړاندې څو تنه ښځې له هوا يي پوهنتون څخه فارغې اوپه هوايي ځواك كې په دندو وګومارل شوې ، چې د پاكستان ددولت ، خلكو او هم د نړيوالو له ښه غبرګون سره مخامخ شوې . د داوود خان او ډاكټر نجيب د واكمنۍ پر مهال زموږ يو شمير خويندې د پراشوټ په قطعاتو كې موجودې وې او په ډير جراات او زړورتيا به يې له الوتكو نه ځانونه اچول ،چې د هغوى له ډلې نه كولاى شو د جنرال غاټول له ميړانې څخه يادونه وكړو .
زموږ هيواد ، چې وروسته له جنګ جګړو اوس د پر مختګ په لور ګام اخلي ، په اردو او پوليسو كې د ښځو ګډون ته ډيره اړتيا ليدل كيږي، ځكه ډير داسې حالات راځي ،چې هلته نارينه نشي كولاى خپله دنده تر سره كړي ، د ساري په ډول د لويو لارو په بندرونو ،د كورونو په تلاشۍ او د ډيرو داسې نورو جرمونو په څيړلو كې ښځينه پوليسو ته اړتياده.
خو زموږ ډيرى هيوادوال د دغه كار په اغيزمنتيا نه پوهيږي او لا هم د هغوى افكار د زړو او پخوانيو دودونو تر تاثير لاندې دي اود ښځو ګډون په ټولنيزو چارو كې ښه نه ګڼي .
د كورنيو چارو وزارت دپوليسو په اكاډمۍ كې يو شمير خويندې په زده كړه بوختې دي ، هغوى ته د زده كړې شرايط برابر شوي او هغو خويندو ته ، چې له ولايتونو څخه راغلې مجهزه ليليه هم شته. زموږ ځينې خويندې د كميسارانو په ټولګي كې او ځينې بيا د ساتنمنانو په ټولګيو كې په زده كړو بوختې دي .
همدا شان په دې وروستيو كې د ملګروملتونو پرمختيايي ادارې په كابل كې اعلان وكړ، چې په نژدې وخت كې به دهيواد په لويو ولايتونو لكه : كابل ، هرات ، كندهار ، بلخ او كندوز كې ۳۰۰ ښځينه پوليس په دندو وګومارل شي ، چې دا په خپله د ښځو د ټولنيز ژوندانه په هكله د پام وړ پرمختګ په ګوته كوي . د دغو ښځو او خويندو په دنده ګومارل به ټولنې ته له ځان سره يوښه زيرى راوړي اودهېوادپه ګټه به تمام شي،ځكه د هيواد اوخلكو دښمنان يو ځل بيا غواړي افغانستان له يوه ناتار سره مخامخ كړي .همدا شان د ښځو ګډون په پوليسوكې د نارينه او ښځو تر منځ د برابرۍ او يووالي ښكارندويي كوي . دغه خويندې به په ټولنه كې د خپلو وروڼو تر څنګ په بيلابيلو نظامي چارو كې بوختې شي . د تاريخ په دې حساس پړاو كې د هيواد دښمنان له هر ډول امكاناتو څخه په ګټې اخستنې سره غواړي، زموږ رنځيدلي او كړيدلي هيواد وال د هيواد په هر ګوټ كې په وينو او خاورو ولړي ، چې د دغو غم لړلو پيښو د مخنيوي په لار كې د دغو خويندو ونډه د نورو وروڼو تر څنګ رغنده او ګټوره ده .
برگشت به بالای صفحه
جګړو نه يوازې زموږ هيواد له نا خوالو او اقتصادي ستونزو سره مخ كړى ،بلكې د هيواد كرنيزې ځمكې يې هم په شاړو ميرو بدلې كړې ، ميوې لرونكې ونې د سون د لرګيو په موخه له منځه تللې دي .ددې افت ترڅنګ په دې وروستيوكې يوبل څه ، چې زموږ كرنيزې ځمكې يې په دښتوبدلې كړې ،هغه څوكلنه پرله پسې وچكالي ده.په هېوادكې وچكالۍ هم له جګړوڅخه كم زيانونه نه دي اړولي.خلك يې دځمكوله حاصلاتوخلاص اوبڼونه يې تروچيدووروسته دتبرونوخوراك كړي دي يانې ونې اوبوټي داوبودنشتوالي له امله وچې شوې دي.داخولاڅه دوچكالۍ له امله دهېوادپه ګوټ ګوټ كې ډيرخلك دې ته اړشول،چې له خپلوټاټوبيوڅخه نوروداسې ځايونوته كډې وكړي،چې هلته دڅښاك لپاره اوبه پيداكيږي.په دې وروستيوكې خود هېوادپه شمال كې په ځينوسيموكې دڅښاك داوبود نشت له امله زموږ هېوادوالوخپل ژوند هم له لاسه وركړ. د هغو څيړنو له مخې ، چې تر سره شوې په تيرو څلورو كلونو كې د هيواد په شمالي ولايتونو كې څه د پاسه څلور زره تنه ماشومان دغير صحي اوبو د څكلو له كبله په بيلا بيلو ناروغيو اخته او خپل ژوند يې له لاسه وركړى دى. قحطي د خلكو ژوند تهديدوي .
په هرصورت د نوي دولت په رامنځ ته كيدوسره د خلكو په زړونو كې څه نا څه د هيلو غوټۍ وغوړيدې او د دغه بدلون راتګ يې په نيك فال ونيواوداسې يې انګيرله،چې كه خداى كول وروسته تردې به دخلكوستونزې اوارې اوهېوادبه دپرمختګ په لورګړندي ګامونه اوچت كړي.
خوددوى دااند له بده مرغه ترډيره بريده پرځاى نه و ، هسې، چې تمه كيده د خلكو ستونزو ته په اساسي توګه پاملرنه ونه شوه اوستونزې يې هماغسې لاپرځاى پرتې دي. په داسې حال كې ، چې نړيوالې ټولنې په مليونونوډالره مرستې هم وكړې او دولت ژمنې، خودولت خپلوكړوژمنوته دعمل جامه وروانه غوسته.
همدااوس هم زموږ حاصلات هغې كچې ته نه دي رسيدلي ،چې دخلكواړتياپوره كړي،ډيرى خوراكي مواد لكه : اوړه ، وريجې ، دال ، نخود ،لوبيا او نور له ګاونډيو هيوادونو څخه واريديږي،چې بيې يې ډيرې لوړې اودخلكولپاره ستونزمنه ده ،چې په خپل كم عايد خپل ژوندپه هوساډول پرمخ بوځي. هغه څيړنې ،چې نړيوالې ټولنې تر سره كړې ښيي ،چې د راتلونكې قحطۍ سره د مبارزې په خاطر ۴،۷۶مليونه ډالرو ته اړتيا ليدل كيږي .
كه دولت وغواړي ،چې په هېوادكې زراعت ته وده وركړي اوله وچكالۍ څخه راټوكيدلوستونزوته حل لارپيداكړي، ډيرې داسې لارې چارې شته ،چې دې ستونزوته دپاى ټكى كيږدي.يوه له دغولاروڅخه داده، چې زموږ دهېواد دسيندونو ۸۱مليارده متر مكعبه اوبه له هيواد نه بهر ځي اودګاونډيوهېوادونوفصلونه خړوبوي اودهغوى لپاره برېښناتوليدوي، كه دا اوبه راوګرځول شي ،بندونه ورته جوړشي او په هيواد كې د زراعتي ځمكو په خړوبولو كې ترې كار واخستل شي كومې ستونزې ،چې هيواد وال او بزګران يې لري پخپله به له منځه لاړې شي او زراعتي حاصلات به ښه او ډير شي اوهم به خلك داوسنۍ وچكالۍ له زيانونوڅخه خوندي پاتې شي .
دولت د دې پر ځاى ،چې د ستونزو د پاى اساسي لارې چارې ولټوي يوازې د بهرنيو هيوادونو مرستو ته يې سترګې نيولې دي اوهغه هم په داسې پروژولګوي،چې نه اوس اونه به په راتلونكي دخلكودردته دواشي دولت بايد له دې طلايي چانس څخه پوره ګټه پورته كړي اودنوروسكتورونوترڅنګ دكرنې سكتورته پام وكړي اوپه دې برخه كې دشته ستونزولپاره وړپلانونه جوړاواوږدمهاله پروژې پلې كړي،چې په دې كارسره به له يوخواپه كرنيزو حاصلاتو كې زياتوالى راشي اوله بلې خوابه خلكوته دكارروزګارزمينه برابره شي.
برگشت به بالای صفحه
ناهنجاری های حاكم بر كشورما كه ناشی از سه دهه ویرانگری و نــــارسایی هـــــای جدی حاكمیت های پنج سال اخیر است، در كنار آسیب های مدهشی كه به اقشار، طبقات و نیروهای مختلف اجتماعــــــی وارد كرده، كودكــان و نوجوانانی كه گلبن ها و نونهالان خرمی فردای كشور به حساب می آیند، را نیز در برزخی از نارسایی ها و نامرادیها غرق كرده است.
باوجودیكــــــه بعد از سقوط امارت طالبی، دروازه های مكتب به روی اطفال ما باز شد و دختران و پسران بسیاری جهت كسب علم و دانش به سوی مكاتب شتافتند و از این نعمت بهره مند گشتند؛ اما اطفال ما تا هنوز در معرض تهدید بدترین آفاتی قرار دارند، كه اگر با یك برنامه دقیق و همه جانبه به آنها رسیده گی نشود، فردای وطن از این هم زارتر خواهد شد.
بگذریم از اینكه درمناطقی زیر فعالیت تروریستان، چقدر طفل و كودك ما از نعمت بهره گیری علم و دانش محروم مانده است و چطور نسلی در مــــــناطق وسیعی از كشور به سوی بیسوادی، جهل و نـــــاآگاهی پیش میرود و ارمغانی جز تاریــكی و عقب مانده گی برای فردای كشور نخواهد داشت. در سطح كل كشور، روزانه 750 طفل زیر 5 سال در اثر امراض گونــــــاگون جان میدهند و اكثریت اطفال شیرخوار و بزرگتر از آن از سوء تغذی مزمنی رنج میبرند. كشوریكه نهالان فردای آن، اینطور معیوب غرس شده باشند و زار و نحیف بزرگ شوند، چطور ممكن است تا بر این همه ویرانی ها كه از پدران شان به ارث مانده غالب آیند و بالنده گی و شگوفایی را نصیب مردم شان كنند؟
در كشورما كه در هر نیم ساعت، مادری بر زاده شدن طفل می میرد و به این صورت سالانه صدهــــا طفل بــــی سرپـــرست میماننــــد و از كوچكترین نعمات مادی بهره مند نمی گردند، نمیتواند برای فردای ملك ما فاجعه بار نباشد. حضور 40 هزار طفل بی سرپرست تنها در شهركابل كه از بام تا شام به دنبال رزق خانوادهء شان یا به كارهای كنارخیابان اشتغال دارند و یا به اعمال جنایی و تن فروشی رو می آورند، میتوان حدس زد كه چه فردایی در انتظار آنان خواهد بود.
كشورمـــــا در كنــــــار اینكه با مافیاهای گسترده و سازمان یافتهء بسیاری رو بـــــه رو است، اختطاف اطفال و فعــــال بودن این مافیا از دردناكترین جنایـــــاتی است كه متاسفانه در ملك مــــا به وقوع می پیوندد. البته بسیاری از روی جاده ها، قریه ها و كوچه های وطن ما ربوده میشوند و اینكه چطور قربانی هوس های مشتی جنایتكار فاسد می گردند و یــا اعضای بدن شان به فروش مــــــی رسد، هولناكترین جنایتی است كه تاریخ كمتر آنرا به یاد دارد و خانواده های بسیاری در زجر و عذاب دایمی به سر برده، مادرانی را تا آخر عمر به عزامی نشانند و از این هراس است كه هر صبح پیر زنان بسیاری، نواسه های شان را به مكتب می رسانند و دوباره بر میگردانند، تا مبادا گرگی آنان را نرباید. مردم معتقداند كه چنین مافیایی بدون زدوبند با افرادی از نیروهای امنیتی، هرگز قادر به ربودن اطفال و عبور دادن شان از این همه سنگر و گزمه یی كه درمسیر راه ها نیروهای امنیتی به پا كرده اند، نخواهند شد.
در كشورما كه بیش از هفتاد در صد مادران، مصاب به مكروب توبركلوز اند و حدود یك میلیون و ششصد هزار نفر به مریضی ویروسی جگر مبتلا هستند، ممكن نیست تا در این میان اكثریت اطفال ما این امراض را از بزرگان و مادران شان نگرفته باشند، كه این خود توجه جدی و فعالیت بی وقفهء مسئولان صحی را می طلبدتا در تداوی و وقایه اطفال وطن، از دل و جان بكوشند.
معارف و صحت، دو ركن اساسی پرورش اطفال مـــاست. متاسفانه بنابر مشكلات و نارسایی هایی كه در دولت و جامعه ما وجود دارد، هم اكنون یك در صد اطفال ما هم از نعمت پرورشگاه و كودكستان بـــــرخوردار نیستند و نوجوانان بسیاری، نــــا رسیده به سن بلوغ نان آور خانه مــی باشند. لولیدن دهها طفل در زبــاله دان های كابل و تامین حیات از این زباله ها، دردناكترین چیزیست كه با دیدن آن، قلب هر هموطن ما را درد می گیرد.
دولت افغانستان و جامعه جهانی مكلف اند كه نسبت به هر بخشی، بركودكان ما سرمایه گذاری كنند. آنانرا به جاهای امن برده و به پرورش و پرستاری جسمی و روحی شان بكوشند. این از وظایفی است كه باید صحت عامه و معارف افغانستان به آن توجه جدی مبذول دارند. در فردایی كه سكان آبادانی كشور به این اطفال سپرده میشود، زمانی قادر خواهند بود كه از بار مسوولیت بر آیند كه تحصیل كرده، صحتمند، وطنپرست، با اخلاق و ورزیده باشند. در غیرآن نباید آرزوی بهروزی و آبادانی ملك خود را در آن فردا داشت.
برگشت به بالای صفحه
وزارت اطلاعات و فرهنگ، یکی از وزارتخانه های مهم و اساسی در حکومت فعلی ماست. چرا که این وزارت بخش های اطلاعات، فرهنگ، توریزم و جوانان را در خود داشته که در این بخش ها ده ها وظیفه قرار دارد.
وزارت اطلاعات و فرهنگ که بصورت مستقیم با رسانه های همگانی در ارتباط بوده، با درنظر داشت قانون بر آنها کمک و نظارت می نماید و در حقیقت زبان گویای مردم به حساب می آید. اگر این زبان برنده و فعال باشد، آزادی بیان و آزادی رسانه ها از برش خاصی برخوردار شده، درغیر آن این زبان از بی حرکتی و لکنت خاصی رنج خواهد برد.
از جائیکه در وزارتخانه ها وزیر از موقعیت خاصی برخوردار است و به شکلی سکاندار وزارت دانسته میشود، در صورتیکه از انضباط، اداره و تحرکیت برخوردار باشد، می تواند رسانه ها را که به عنوان رکن چهارم قدرت به حساب می آیند و همیشه میان دولت و مردم پل میزنند،کمک و حمایت کرده و به بلند بردن سطح خبر نگاران و کار خود رسانه ها ممد واقع گردد. در غیر آن به عنوان یک پیکرهء بیجان، بیشتر به مشکلات اداری خود منهمک خواهد گشت و اثراتی از آن دیده نخواهد شد.
در شرایط حساس کنونی که بحران های متعددی، کشور ما را تهدید می نمایند و جنگ تا ولایات نزدیک پایتخت کشانده شده، رسانه ها با تلاش بیشتر می کوشند تا به اخبار دست اول برسند و مردم را بیشتر از وقایع و رویدادهای خونبار کنونی آگاه سازند، لذا مورد تهدید و تحکم بسیاری از زورسالاران قرار گرفته و گاه در حد لت و کوب و زندانی شدن می رسند. وزارت اطلاعات و فرهنگ، در چنین شرایطی وظیفهء بسیار مهم حمایت از گزارشگران و خبرنگاران را به عهده داشته که باید نیروهای امنیتی را زیر فشار قرار دهد تا از آنان دفاع کرده، راه رسیدن خبر به مردم را باز نگهدارند. در این 5 سال ما شاهد ده ها مورد تهدید و تحقیر ژورنالیستان بوده ایم که متاسفانه هیچ مرجعی از آنان دفاع نکرده؛ جز خود ژورنالیستان و رسانه ها که به دفاع از خود پرداخته اند.
حال که وزیر جدیدی به این چوکی از سوی رئیس جمهور مقرر شده، در صورتیکه از پارلمان رای اعتماد بگیرد و متصدی این کرسی شود، وظایف سنگینی در مقابلش قرار خواهید داشت وزیرگذشته که درین راستا نا موفق بود و قادر به حمایت از ژورنالیستان نشد. از وزیر جدید می طلبد تا گذشته را بصورت دقیق و همه جانبه جمعبندی کند و از کمبودی های گذشته درس بگیرد.
این وزارت باید کمکهای لازم برای ژورنالیستان را مدنظر بگیرد، زمینهء آموزش و آماده کردن شرایط فعال و کسب معلومات را برای شان مساعد سازد. به قضایا از زاویهء زبان و قوم خاص نبیند، ملی بیندیشد و با اعتماد به اساسات آزادی بیان، آزادی رسانه ها و اعتقاد به دموکراسی، وظایفش را انجام دهد؛ در غیر آن قادر نخواهد شد چون وزیر لایق و شایسته عمل نماید. بخصوص اینکه اگر از تشکل پذیری ژورنالیستان و از اتحادیه های صنفی شان حمایت نکند، مصدرکاری برای اطلاعات و فرهنگ، نخواهد شد.
برگشت به بالای صفحه
له كله نه، چې زموږ په هيواد كې دكور ګډې جګړې اور بل شوى نو تل يې زموږ بې وزلي او نا چاره خلك د خپلو بې رحمه لمبو خوراك ګرځولي دي .
د ثور له كودتا راپدېخوا، چې كومې نا خوالې او مرګ ژوبلې رامنځ ته شوې ، د هغو ټولو پيښو ډيرى قربانيان بې وزلي ماشومان ، ښځې ، سپين ږيري او ملكي وګړي دي .
په دې دريو لسيزو جنګ جګړو په تيره بياد كورنيو جګړو په بهير كې ډيرى خلك د هيواد او خلكو د دښمنانو د راكټي بريدونو ښكار كيدل او خپل ژوند او هستي يې له لاسه وركول . له هغه وخت نه بيا تر اوسه زموږ بې وزلي خلك بې ګناه كله په يوه نامه او كله هم په بل نامه له منځه تللي ، خو توپير په دې كې دى ،چې دا جګړې په جلا او بيلا بيلو ډولونو او بڼو رامنځ ته شوې دي .
د طالبانو له واكمنۍ وروسته د موقت دولت په رامنځ ته كيدوسره د خلكو په زړونو كې څه ناڅه د سولې هيلو غوټۍ وسپړلې او داسې يې انګيرل ، چې ګوندې نور زموږ له هيواده د جنګ جګړو ټغر ټول شوى ، خو وروسته له يو څه نسبي آرامۍ يو ځل بيا د هيواد په بيلا بيلو سيمو كې د نا امنيو له كبله په زړونو كې ويره پيدا شوه او نن دلته سبا هلته د چاودنو او ځان مرګو بريدونو غږ تر غوږو كيږي، چې دغه جريان ورځ په ورځ مخ په پراخيدو دى . په تيره بيا دغه نا امنۍ ډير زيات د هيواد په جنوب او جنوب لويديځو سيمو كې ډيرې تر سترګو كيږي .
په دې وروستيو كې د هيواد د هلمند ولايت د نوزاد ولسوالۍ بازار د ائتلافي ځواكونو د هوايي بريدونو او بمباريو له امله وران او ويجاړ شو ، چې تر سلو ډير دوكانونه وران او نژدې ۲۵۰ تنه ولسي وګړي مړه او تر خاورو لاندې شول ، ولسوالي ، او يوشمير كورونه په بشپړه توګه وران او په كنډوالو بدل شول ، چې د بشري حقونو كميسيون هم د پيښې په اړه خپل خپګان وښود، خو هسې خوشې خپګان به د چا څه درد دوا كړي ؟
همدا شان څو ورځې مخكې د كندهار ولايت په پنجوايي ولسوالۍ كې د يوه كرولا ډوله موټر د چاوديدو له امله ۲۱ تنه ولسي وګړي مړه او ۱۳ تنه ټپيان شول ، دا د هغو پيښو يو مثال و، چې قربانيان يې ټول بې ګناه وګړي وو.
دغو پيښو ته په كتو سره ويلى شو ، چې دواړه لوري بې له دې، چې د خلكو د مرګ ژوبلې مخنيوى وكړي په ډيره بې رحمۍ د دوى ژوند اخلي .
تر كومه به زموږ رنځيدلي هيواد وال د جنګ په لمبوكې سوځي آيا د مخالفينو دا ډول اعمال د بښنې وړ دي ؟ آيا افغانان د سوله ييز ژوند حق نلري. ولې زموږ هيواد وال د دغو نا خوالو په وړاندې خپل غږ نه اوچتوي ؟ دا ټولې هغه پوښتنې دي ، چې دبې ګناه خلكو په وړاندې د دواړو خواوو بې مسووليتي او بې غوري ښيي .
په هيواد كې وروستيو پيښو يو ځل بيا پردولت د خلكو باور او اعتماد له پوښتنې سره مخامخ كړى . خلكو هيله در لوده ،چې وروسته له څه د پاسه ديرش كلنو جګړوبه په هيواد كې سوله وويني او د سولې په فضا كې به ژوند وكړي ، خو د دوى دا هيله تر سره نشوه، ځكه ورځ تر بلې په هيواد كې امنيت ټكنى كيږي . دولت سر بيره پر دې ، چې بهرنى ملاتړ هم ورسره دى نه شي كولى ، چې سوله ډاډمنه كړي، بلكې د ملكي وګړو د مرګ ژوبلې لمن نوره هم پسې پراخه شوې ده. په دغو بريدونو كې څه نا څه ۹۰په ۱۰۰ كې بې ګناه وګړي وژل شوي ، چې پكې ماشومان ، ښځې ، سپين ږيري او عام وګړي شامل دي . د هيواد دښمنان خپلو ګټو ته په پام سره ورانكارې ډلې په ډول ډول وسلو سمبالوي او زموږ هيواد ته يې د تروريستي اعمالو د تر سره كولو لپاره راليږي ، چې د دغو تروريستي حملو ډېرى قربانيان ولسي خلك دي . ښوونكي، چې د هيواد د راتلونكي نسل روزونكي دي په ډيره بې رحمۍ د زده كوونكو تر مخ حلاليږي .
دا ټول هغه څه دي، چې د ټولو افغانانو روح و روان ځوروي او پر ډاډمن ژوند يې ناهيلي كوي. لازمه ده، چې دولت او هغه بهرني ځواكونه، چې د ترهګرۍ او دولت ضد ځواكونو پر وړاندې مبارزه كوي، خپل عمليات په داسې ډول تنظيم كړي، چې له امله يې ملكي خلكو ته تاوان وانه وړي.
برگشت به بالای صفحه
افغانستان يو غرنى او زراعتي هيواد دى . په دې وروستيو كې په ځينو ولايتونو لكه غزني ، پكتيا ، خوست ، پكتيكا ، وردګو ، پروان او نورو كې موسمي بارانونو د يادو ولايتونو ځايي اوسيدونكو ته سخت زيانونه اړولي دي . د بيلګې په توګه په خوست ، غزني او پكتيا ولايتونو كې وروستيو سيلابونو د خلكو كورونه ، كرنيزې ځمكې ، باغونه ، سړكونه او نور د ژوند امكانات له منځه وړي دي .
دا په داسې حال كې ده ، چې څه موده مخكې د طبيعي پيښو په وړاندې يو اضطراري كميسيون د څلورو وزارتونو په ګډون د ولسمشر د دوهم مرستيال كريم خليلي په مشرۍ جوړ شو. ددغه كميسيون د نده دا ده ، چې د طبيعي پيښو په وړاندې هر څومره زر ،چې كيږي اقدام وشي او خلك د ورپيښو ستونزو څخه خلاص كړي ، خو د ځينو زيانمن شويو خلكو په وينا ، چې دغه كميسيون يا بل دولتي ارګان له دوى سره اړينې مرستې نه دي كړې .
تير كال هم ورته سيلابونو د هيواد ډيرې سيمې ورانې او ويجاړې كړې. د غزني ولايت د بند سلطان د ورانيدو له كبله هم د دغه ولايت اوسيدونكي ډير زيانمن شول ،چې كه د دغه بند په جوړولو كې له پوره وړتيا او پاملرنې څخه كار اخستل شوى واى ،نو بند به دومره ژر له منځه نه واى تللى ، چې دا په خپله د چارواكو نه پاملرنه په ګوته كوي .
له يوېخوا زموږهيواد وال د وچكالۍ له پلوه له ستونزو سره مخ دي ، ان تر دې، چې په ځينو سيمو كېد څښاك داوبو د نشتوالي له كبله خلك له خپلو سيمو څخه كډه شوي او ځينو بيا دسيلابونو د راوتلو له ويرېخپل كورونه پريښي او امن سيموته تللي دي . په شمالي ولايتونو كېڅه دپاسه څلورو زرو تنو ماشومانو له وچكالۍنه د ورپيښو شوو ناروغيو له كبله خپل ژوند له لاسه وركړى، له بلېخوا خلك د وروستيو سيلابونو له كبله ډير زيانمن شوي ، خو له بده مرغه هغسې، چېښايي له زيانمن شوو سره كومه مرسته نه ده شوې، چېپه لومړي پړاو كېبايد ټولېسيلاب ځپلېسيمېپه نښه او د خلكو اړتياوې په ګوته شي، ځكه سيلاب ځپلي بيړنيو مرستو ته اړتيا لري ، چېد بيړنيو مرستو دولتي كميټه بايد ژر تر ژره دوى ته د مرستو رسولو اغيزمن پروګرام جوړاو عملي كړي .همدا شان وروستيو سيلابونو او وچكالۍوښوده ، چېد ځنګلونو له منځه وړل خلكو او د هيواد ملي افتصاد ته څومره ستر زيان رامنځته كوي . كارپوهان په دېباور دي ، چېځنګلونه د سيلابونو په مخنيوي كې ستره ونډه لري ،خو له بده مرغه په دېوروستيو كلونو كېلكهڅنګه ، چېد كورنيو جګړو په اور كېد هيواد نورېشتمنۍ و سوځيدې،ځنګلونه هم خوندي پاتېنه شول ، چېځينو د سون د لرګيو په موخه او ځينو بيا د يو څو روپيو د تر لاسه كولو په خاطر بهر ملكونو ته يوول . كه د دغه ډول طبيعي پيښو په وړاندېاساسي لارېچارېولټول شي ډيره به ښه وي تر دې،چېد خلكو ستركېيوازې مادي مرستو ته پاتېوي ځكه تير كال هم زموږګڼشمير هيوادوال دسيلابونو د راوتلو له كبله زيانمن شوي وو او تير كال يوازېد سيلابونو د مخنيوي د تبليغاتو په خاطر اته زره ډالر مصرف شول ، خو دولت او مسوول چارواكي په دېپوهيدل او پوهيږي ، چېهر كال د طبيعت دغه فاجعه تكراريږي، نو ولېد ستونزې د مخنيوي اساسي لارېچارې نه لټوي ؟
برگشت به بالای صفحه
هم چنانی که جنوب و جنوب شرق کشور با حملات تروریستی طالبان شب و روز در جدال و نا آرامی به سر میبرد، شمال کشور از حضور گروپ های مسلح که نه قانون میشناسند و نه به دولت وقعی میگذارند، همیشه رنج میبرد.
بر طبق، آخرین بر آورد ها حدود 1800 گروپ مسلح غیر مسوول در سرتاسر کشور وجود دارد، که با خوگیری از روند سه دهه استبداد و بی قانونی، بر هست وبود مردم بدمستی میکنند و دولت هم تاحال قادر نشده، که آنها را خلع سلاح نماید وتلاش های پروسهء دایاک هم تا اکنون به جایی نرسیده است.
این گروپ های مسلح که فقط با لولهء تفنگ و مکیدن خون مردم زنده گی میکنند،از چپاول دارایی های مردم، با جگیری و اختطاف اطفال، تجاوز بر نوامیس مردم، غصب زمین، ملک و خانه های توده های غیر مسلح ابایی نداشته، در نقاطی از کشور، عمال این باندها باعث فرار خانواده ها از مناطق شان به جاهای دیگری شده است.
جنگ های اخیر این گروپ های مسلح با یکدیگر بروی غصب دارایی های عامه و دولتی در اندراب، کاپیسا، بغلان، سرپل و اخیراً فاریاب، جانهای بسیاری را گرفته و مردم از جور و ستم آنان در این مناطق به ستوه رسیده اند و درجایی نیست که فغان مردم از این ناآرامی ها به آسمان نرسیده باشد و از دولت تقاضای کمک جهت حفظ جان و ما و ناموس شا ن نکرده باشند.
در گیری های اخیر در ولایت فاریاب که میان دو قومندان محلی صورت گرفت و حدود یکهفته یکی بر دیگری آتشبازی کرده، آرامش مردم را گرفتند، حدود 4 کشته و 9 زخمی برجای گذاشت. والی و قوماندان امینهء فاریاب در همان روز اول عجز خود را از فرونشاندن این درگیری اعلام کردند و از دولت مرکزی خواهان کمک شدند، که بعد از یکهفته اردو و پولیس ملی با تیم پی آر تی به محل رفته و منطقه آرامش خود را بدست آورد.
به گفتهء والی و قومندان امنیهء فاریاب این گروپ ها مربوط جنبش ملی اسلامی دوستم و حزب آزادی ملک بود که در گذشته درگیری های فراوانی را پشت سر گذاشته اند. در جریان این درگیری از این دو طریق هر دو طرف تقویه می شدند، تا بر حریف غالب گردند.
وزارت داخله پیوند این دو گروه جنگ سالار و دشمن آرامی و ثبات را به این دو حزب رسماً اعلام داشته، خواهان انحلال آنها از طریق وزارت عدلیه شدند، چون بر طبق قانون، حزبی که باند مسلح در اختیار داشته باشد، نمیتواند مجوز قانونی به دست آورد. با این اعلام وزارت داخله، هم سید نورالله رهبر جنبش و هم ملک رهبر حزب آزادی را به خشم آورده وزیر داخله را به باد انتقاد گرفتند.
نتیجه هرچه باشد، بسیاری از احزاب و تنظیم هایی که در جنگهای گذشته افغانستان سهیم بوده اند، قطعاً گروپ های مسلحی را در اختیار دارند و چون در این جنگها به قتل، غارت و هزاران جنایت دیگر دست زده اند و دشمنان بسیاری دارند، لذا بدون گروپ مسلح زنده گی خود را ناممکن دانسته، بهر شکلی شده بازوی مسلح شان را حفظ می دارند و چون قادر به اعاشهء این گروپ ها نیستند لذا آنها را چون گرگان مست به جان مردم حواله کرده، تا دمار از روزگار مردم بکشند.
در منقطه ای که گروپ مسلح یا غی و باغی وجود داشته باشد و به نماینده گان دولت در آن مناطق (والی و قومندان امینه) کوچکترین وقعی نگذارند، چگونه میتوان از امنیت و ثبات در آن مناطق نام برد؟ و آیا این به شکل دیگری تقویت طالبانی در جنوب کشور نیست؟
وقتی چنین گروپ های بی مسوولیتی گرگ وار در میان مردم رها شده باشند و به هیچ قیدی پابند نباشند، چرا جنایت صورت نگیرد؟ زرع و قاچاق مواد مخدر، قاچاق آثار باستانی، اختطاف زنان و اطفال، قاچاق سنگ های قیمتی، در خدمت دشمنان مردم افغانستان در بدل پول قرار گرفتن، از ابتدایی ترین کارهایی است که این گروپ ها انجام می دهند. زیرا آنان با میل سلاح شان در این سه دهه کوچکترین احساس مسوولیت انسانی و اخلاقی نداشته و اکنون هم قید و بندی ندارند که چنین احساسی را رعایت کنند.
خلع سلاح 1800 گروپ مسلح با وضیعتی که دولت افغانستان دارد، نمی توان انتظار داشت که به زودی صورت میگیرد.
بخصوص اینکه مصلحت ها و مسامحه ها باقومندانان جنگ سالار فوق العاده به ارزانی صورت میگیرد به عنوان رهبران حزب و تنظیم مورد احترام قرار داده میشوند. چیزیکه در این میان پامال میگردد، همان مردمی است که در تمام دوره ها زیر لگد شده و قادر به بر آوردن صدای شان نشده اند.
تا زمانیکه چنین گروپ های دست به ماشه، در میان مردم بی هیچ قیدی زور گویی نمایند، هرگز نمیتوان انتظار داشت که در شمال آرامش به وجود خواهد آمد و باید اذعان کرد که اعمال طالبان و قومندانان این گروپ های غیر مسوول در شمال و جنوب کشور چون دو روی یک سکه عمل کرده و روز تاروز ثبات و امنیت را به چالش های خطرناکی می کشانند.
برگشت به بالای صفحه
همه بر این باور اند که بی امنیتی، ما در تمام مشکلات و پرابلم های کشور ماست و در صورتی که این آفت خانمانسوز، با حمایت مردم در تمام نقاط کشور ما مهار نگردد، ممکن نیست هیچ برنامه یی از بازسازی و نوسازی پیاده شود، رشد اقتصادی و سرمایه گذاری از سوی سرمایه گذاران داخلی و خارجی ناممکن شده، تجارت سقوط میکند. تعلیم و تربیه با بسته شدن مکاتب و قتل معلمین با چالش جدی رو به رو میگردد و آزادی های مدنی از بین میروند وغیره.
یکی از اثرات به شدت نامیمون بی امنیتی های اخیر، احیای امراضی است که سال ها باکمک های هنگفتی از سوی جامعه جهانی در حال مهار و معدوم شدن بودند. در صورتیکه اطفال ما به واکسین های متعددی وقایه نشوند. بازنده گی فقیرانه یی که مردم دارند، هفتاد در صد زیر خط فقر زنده گی میکنند. این اطفال به زودی به امراض گوناگونی مبتلا شده و یا معلول گشته و یا می میرند.
تلاش چند سالهء جهان، جهت ریشه کن کردن مرض فلج اطفال یا پولیو، به جایی رسیده بود که دیگر اثری از آن دیده نمیشد؛ ولی به علت نفوذ طالبان در بسیاری از دهات کشور و دشمنی آنان با مؤسسات کمک کنندهء صحی، از مدتی به اینسو، این واکسین در آن مناطق تطبیق نشده و با درد و دریغ که امسال بیش از 26 نمونهء آن دیده شده است.
پائین بودن سطح زنده گی عمومی مردم و نبود حفظ الصحه لازم و میحط زیست حداقل معیاری، شیوع امراض مکروبی در سرتاسر کشور را روز تا روز افزایش میدهد . مصاب بودن یک میلیون و ششصد هزار هموطن ما به تکلیف ویروس جگر (هیپاتیس) که فقط دولت قادر به واکسین اطفال پائین تر از دو سال در برابر این ویروس میباشد، فاجعه بار است. این مریضی که به سرعت انتقال می یابد و یکی از حیاتی ترین اعضای بدن (جگر) را مورد حمله قرار میدهد، در اثر نارسایی های حفظ الصحه یی در نقاط مزدحم با سرعت بیشتر انتقال می یابد. هند و پاکستان، 10 در صد نفوس شان به این مریضی آغشته اند.
جنگ، درگیری و بی امنیتی که بسیاری از شریان های فعال زنده گی در ملک ما را از حرکت باز مانده و فقر و بیماری کشنده ای، هموطنان ما را تهدید میکند، و به این خاطر در وطن ما از هرسه طفل، یکی به سوء تغذی مبتلا میباشد و روزانه در اثر امراض جهاز هضمی از 500 تا 700 کودک پایینتر از هفت سال می میرد و در هرساعت دو مادر بر ولات کودک، جان های شانرا می بازند و 70در صد مادران به توبرکلوز مبتلا میباشند، نشان میدهد که وضعیت اجتماعی هموطنان ما در چه پرتگاهی قرار دارد. بگذریم از اینکه در هر ماه بیش از صد نفر که اکثر آن کودکان میباشند، در اثر اصابت ماین از بین میروند و در این یکسال، بیش از سه هزار نفر در اثر حملات تروریستی و عملیات نیروهای امنیتی، جان های شان را از دست داده اند و حدود یک میلیون نفر به اعتیاد رو آورده اند که 60 هزار هیروئینی، تنها در شهرکابل وجود دارند.
شیوع امراض و مرگ و میر موجود که در مشکلات نا امنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ما ریشه دارند، چون سلسله و زنجیرهء به هم پیوند یکی با دیگری ارتباط دارند و تا وقتی همه به صورت موازی حل نگردند، ممکن نیست بروضعیت موجود چیره شد. آمار و ارقام فوق، نشان می دهند که مردم ما در چه قهقرایی زنده گی مینماید و چقدر در تیررس مرگ و میر قرار دارند. حل این همه مشکل در توان صرف وزارت صحیه نیست، باید تمام نهادهای دست اندرکار در جهت خشکاندن ریشه های آنها بر خیزند و هماهنگ عمل نمایند. و مخصوصاً رسانه های همگانی کشور باید مشکلات خاص فرهنگی که در این رابطه وجود دارند را با تحلیل ها، ارزیابی ها و رهنمودهای معینی کاهش دهند و خود به عنوان بخش فعال جامعه، هماهنگ با دولت و جامعه جهانی به رفع نیازهای شان بپردازند.
برگشت به بالای صفحه
روان تعليمي كال په هيواد كې لكه د نوروكلونوپه شان څه نا څه له يو لړ ستونزواو نا خوالو سره يو ځاى خپلو وروستيو مياشتو ته نژدې كيږي .
يوه مياشت مخكې وروسته له آزموينو د هوا د تودوخې له كبله د هيواد د سړو سيمو ښوونځي رخصت شول ، چې دغه رخصتي يوې مياشتې ته اوږده شوه . زده كوونكي ديوې مياشتې لپاره له ښوونځيو لرې او په بيلا بيلو مصروفيتونو بوخت شول، ځينې بيا بې له دې ، چې كوم سالم مصروفيت او بوختيا ولري ، په تيره بيا هلكان كله د سينما او كله هم د ويډيو ګيمونو په سالونو نو كې په بې ځايه او بې ګټې مصروفيتونو بوخت وو .
دا څرګنده خبره ده ،چې د اولادونو په روزنه كې د كورنۍ مشران په تيره بيا مور او پلار رغنده ونډه لري . ميندو او پلرونو ته ښايي ، چې د خپلو بچيانو په روزلو كې له پوره وړتيا او زړه سوي څخه كار واخلي، كه څه هم زموږ په ټولنه كې ډيرې نيمګړتياوې او ستونزې لكه اقتصادي او نورې ټولنيزې ستونزې شته ، چې بې له شكه زموږ ډيرې كورنۍ له دغو ستونزو سره لاس او ګريوان دي او له دغو نيمګړتياوو ځوريږي ،چې هرومرو د ماشومانو او ځوانانو په روزنه او پالنه كې بې اثره نه دي ، خو بيا هم بايد د اولادونو په روزلو كې پوره پوره پاملرنه وكړي .
دلته داپوښتنه راولاړيږي ، چې آيا په دې رخصتيو كې څومره ميندې او پلرونه خپلو بچيانوته د سالمو او ښو مصروفيتونو د پيدا كولو په فكر كې وو ؟ او كه هسې يوازې يې په دې بسنه كړې وه ،چې رخصتي د دې لپاره وي چې هلكان او نجونې دې تفريح او استرحت وكړي او چيرته ،چې يې زړه وي هلته دې وګرځي او خپل وخت دې ښه تير كړي .
ماشومان او ځوانان ، چې د ټولنې راتلونكې جوړوي بايد ډيره پاملرنه ورته وشي كه څه هم زموږ په هيواد كې د كورنيو په وړاندې ډيرې اقتصادي ستونزې شته ،چې دا په خپله كورنۍ دې ته اړ باسي، تر څو د هغوى ماشومان او تنكي ځوانان د كورنۍ د اړتياوو د پوره كولو په خاطر له وخت څخه په ګټې اخيستو سره كار وكړي. د ساري په ډول د ښوونځي ډيرى زده كوونكي وروسته د ښوونځي له راتګ څخه په ښار او بازار كې پلاستيكي كڅوړې ، سګرټ ، اوبه او داسې نور شيان خرڅوي ،چې دوى دا كار د مجبوريت او د اقتصادي ستونزو د درلودلو په خاطر كوي، ځكه كه دوى ته لكه دنورو پر مخ تللو هيوادونو د ماشومانو په شان د ژوندانه ټولې اسانتياوې برابرې واى، نو د دوى كار ته به اړتيا نه ليدل كيده ، خو له بده مرغه هيواد او هيوادوال د كورنيو جګړو له امله ډيرځوريدلي ،چې ناوړه او منفي تاثيرات يې لاهم په ټولنه كې تر سترګو كيږي . زموږ په هيواد كې ډيرې ښځې كونډې او بچي يې يتيمان اوبې سر پرسته شول، هغوى ،چې كور نلري ،ډوډۍ نلري او دولت هم له دوى سره كومه مرسته نه ده كړې څنګه كولاى شي لوست وكړي، هغوى مجبوره دي د يوې مړۍ ډوډۍ دپيداكولو په خاطر له سهاره تر ماښامه په كوڅو او بازارونو كې كار اويا هم خيرات ټول كړي . له بلې خوا دولت هم د ماشومانو او ځوانانو د سالمې روزنې لپاره كوم مثبت ،د پام وړاو ګټور ګام نه دى پورته كړى . په كار ده ،چې په هيواد كې له رسنيو نه نيولې بيا تر تفريحي ځايونو د ماشومانو او ځوانانو لپاره د ښو او سالمو مصروفيتونو د برابرولوپه خاطر زمينه برابره شي . ميندې او پلرونه دې د هيواد او ټولنې د شرايطو په پام كې نيولو سره د خپلو اولادونو په ښه روزلو كې له پوره غور او پاملرنې څخه كار واخلي ، ځكه لكه څنګه ،چې وينو زموږ په هيواد او ټولنه كې د جنګ جګړو زيږنده نا خوالې دومره ډيرې دي ،چې كه كورنۍ د خپلو ماشومانو په روزنه كې لږ څه غفلت هم وكړي، نو له داسې پايلو سره به مخ شي ، چې بيا به هيڅ هم په لاس نه ورځي . زموږ په ټولنه كې داسې حالات او شرايط حاكم دي ،چې ډير ځوانان او تنكي زلميان يې له ښو لارو منحرف كړي او هغوى يې په ناوړه كارونو لكه د مخدره توكو استعمال ،غلا او داسې نور اخلاقي جرايم روږدي كړي ، چې د دغو
ناوړه اعمالو په مخنيوي كې كورنۍ ، ميندې او پلرونه رغنده او ګټوره ونډه لري . همدا شان دولت په ځانګړې توګه د ښوونې او روزنې وزارت ، د لوړو زده كړو وزارت ، د فرهنګ او ځوانانو وزارت او نور ښوونيز ارګانونه دنده لري، تر څو داسې ګټورې او رغنده خپرونې خلكو ته وړاندې كړي ، چې د ځوانانو او ماشومانو په روزنه كې مثبت او ښه تاثير ولري .ددې ترڅنګ دولت اوځينومرستندويه ټولنوته هم پكاره ده،چې دزده كوونكولپاره داسې كورسونه جوړكړي،چې هغوى دزده كړې ترڅنګ ديوه كاراوكسب څښتنان هم شي اوپه راتلونكي كې ددوى اوددوى دكورنۍ داقتصادي ستونزوپه لرې كولوكې ګټورثابت شي.
برگشت به بالای صفحه
ځوانان ،چې د ټولنې او هيواد بنسټيز او پياوړى ځواك ګڼل كيږي، كورنۍ او مشران بايد د هغوى په روزنه او پالنه كې له ډيرې پاملرنې څخه كار واخلي .
زموږ هيواد د تيرو څو كلنو جګړو له امله د اقتصادي ، ټولنيز ، ښوونيز او روزنيزه پلوه له ډيرو ستونزو سره مخ شوى ، چې د دغو ستونزو څخه يوه هم دهيواد د ځوانانو او تنكيو ځوانانو د سمې او سالمې روزنې ستونزه ده ،چې ډيرى وخت د دغې ستونزې ترخه زهر زموږ ټولنې او هيواد والو څكلي او رنځ يې ترې وړى دى .
په هيواد كې د يوه ښه تعليمي نصاب د نشتوالي له كبله ماشومان او ځوانان لكه څنګه ، چې ښايي د سواد او پوهې په ګاڼه نه سمباليږي . يا خو ښوونكي د پوره معاش د نه درلودلو او د اقتصادي ستونزو له كبله نشي كولاى ،چې زده كوونكي ښه وروزي او يا هم زموږ د ښوونځيو ځينې ښوونكي لوړاو مسلكي تحصيلات نه لري او ځينې وخت بيا په خپله زده كوونكي د كورنيو ستونزو لكه د اقتصاد كم زورتيا او يا هم د كورنۍ د مشرانو ، ميندو او پلرونو د نه پاملرنې له كبله نشي كولاى خپله ښوونيزه سويه لوړه كړي، همدا لامل ګرځي ،چې د زده كوونكو د آزموينوپايلې د قناعت وړ نه وي او زده كوونكي په آزموينه كې نه بريالى كيږي، خو ځينې كورنۍ بيا بې له دې ،چې دا ټولې ستونزې او نيمګړتياوې په پام كې ونيسي كله ،چې زوى يا لور يې د ناكامۍ پارچه كورته راوړي، دهغوى په وهلو ډبولو لاس پورې كوي او يا هم مخكې له مخكې ورته اخطار وركوي ،چې كه ناكام شوې كورته رانشې او يا هم ورته وايي ،چې كه ناكام پاتې شوې بيا به زه درسره ګورم . د كورنيو دغه بې ځايه او بې ګټې اخطارونه نجونې او هلكان دې ته اړ باسي ،چې په ناوړه عملونو لكه ځان وژنه يا له كور څخه په تيښته لاس پورې كوي ،چې په دې كار نه يواځې خپله راتلونكې بربادوي ،بلكې خپله كورنۍ هم له ستونزو او كړاوونو سره لاس او ګريوان كوي .
د ځوانانو او تنكيو ځوانانو د ځان وژنې يو بل لامل د ځينو مبتذلو بهرنيو فلمونو ليدل او له هغو څخه تقليد كول دي ،چې ځوانان ( نجونې اوهلكان ) د دغه ډول تجارتي فلمونو په ليدو ځان ته خيالي دنيا جوړوي او غواړي په دې ډول هغه ناشوني كارونه په خپل ژوند كې تر سره كړي ،چې په واقعي ژوندانه كې يې سرته رسول د ډيرو ستونزو او كړاوونو زيږنده دي .
له فلمي نړۍ څخه بې ځايه تقليد او د سينمايي ستورو په پله د ځوانانو او تنكيو ځوانانو قدم ايښودل له هغو كړنو څخه دي ،چې پايلې يې له پښيمانيو او ستونزو ډكې دي .
په دې وروستيو كې د هيواد په پلازمېنه كې د ځوانانو او تنكيو ځوانانو د ځان وژنو پيښو د خلكو پام ځان ته اړولى دى ،چې ډيرى دا پيښې د پورتنيو عواملو له كبله رامنځ ته شوې دي.
د دې لپاره ،چې د دغو پيښو د رامنځ ته كيدو څخه مو مخنيوى كړى وي، نو اړينه ده ،چې په لومړي پړاو كې كورنۍ د خپلو اولادونو په ښه روزلو كې له هيڅ ډول هڅو او هاند څخه ډډه ونكړي او خپل اولادونه هلكان وي او كه نجونې ښه او سالم وروزي او په دوهم پړاو كې د ښوونې او روزنې دوزارت دنده ده ،چې دهيواد د بچيانو په ښه روزنه كې ګړندي ګامونه پورته كړي او په ښوونځيو كې مسلكي او پوه ښوونكي په كار وګوماري .
برگشت به بالای صفحه
در کنار اینکه وضع امنیتی کشور در جنوب بحرانی است و در شمال هم گروپ های مسلح غیرمسوول، گاهی به جان هم می افتند و وضعیت امنیتی را در آن بخش کشور خراب میسازند، از چندی به اینطرف شهرکابل نیز در ناامنی های معینی قرار داشته، مردم در ناآرامی های خاصی به سر میبرند و به شدت شاکی هستند.
تغییراتی که چندی قبل وزارت داخله در فرماندهی قومندانی امنیهء کابل به وجود آورد، به کابل نشینان وعده داد که در آیندهء نه چندان دوری، مردم مشکل بی امنیتی در کابل نخواهند داشت؛ در حالیکه بدتر از گذشته در این روزها مردم کابل احساس بی امنیتی کرده، رفت و آمد فرزندان شان را به مکتب با اضطراب دنبال میکنند و حتی بسیاری از خانواده ها، دلبندان شان را به مکتب می رسانند و بر می گردانند. در کشوری که شاگردان مکتب آن در پایتخت احساس بی امنیتی بکنند و با مشکلات رفت و آمد نمایند، خود نشان میدهد که قومندانی امنیهء کابل چقدر در تامین امنیت شهروندان کامیاب بوده است.
اختطاف اطفال که تصاویر بسیاری شبانه در تلویزیون ها به نمایش گذاشته میشوند و یا در بدل پول آزاد میگردند، نمیتواند هیچ مقام امنیتی را در تامین امنیت برائت بدهد. وقتی طفل عکاسی به پاکستان برده میشود و بعد در بدل ده لک کلدار رهایی می یابد، برای دیگران چه دلیلی برای امنیت اطفال شان باقی می ماند؟ گریه های مادری که در تلویزیون بخاطر اختطاف دختر جوانش، بر صفحه میریزد و با تضرع و التماس از رباینده گان میخواهد که جگر گوشه اش را رها کنند. خود بخود بر تمامی گفتارهای میان خالی پولیس کابل چلییا می کشد و قلب هر بیننده ای را میشکند، که بالاخره دروازه های کابل در اختیار کیست؟
وقتی در روز روشن در جاده عمومی مرکز شهر با لباس پولیس، موتر بانک توقف داده میشود و پول های بانک ربوده و کارمند بانک به ضرب گلوله کشته میشود، چه کسی میتواند جرئت بکند که بگوید خود نیروهای امنیتی در این کارها دست ندارند. تا وقتی دزدان با ملک نسازند، به ده تاخته نمیتوانند. به این خاطر بسیاری از دزدی های شبانه به پولیس اطلاع داه نمیشود و به این خاطر مردم در نقاط ضربه پذیر پایتخت، خود را مکلف میدانند تا شبانه پهره کنند. نیمه های شب از فراز بام های مناطقی مثلاً ده دانا و چهلستون آوازهای پیهم پهره دار، خبردار از سوی مردم به گوش میرسد. اگر این صداها از یکطرف مجبور بودن مردم در حفظ جان و مال شان را نشان میدهد، از سوی دیگر کم کاری و کم آمدن پولیس در تامین امنیت را به نمایش میگذارد.
بی امنیتی در شهر کابل بر زنده گی مردم اثر مستقیم و بارزی دارد. تاجران و سرمایه گذاران، با این دلهره هرگز جرئت سرمایه گذاری را نه تنها نخواهند کرد که به فکر بیرون بردن سرمایه های شان خواهند افتاد و این فاجعه در بازار کابل جز بلند رفتن قیم و دشوارتر شدن زنده گی مردم، چیز دیگری را در پی نخواهد داشت. پسر عبدالحی بشیری یکی از سرمایه داران کشور همین حالا از چند روز به اینطرف در اختیار گروگانگیران قرار دارد و از پدرش در بدل رهایی گروگان شان یک میلیون دالر طلبیده اند.
با نتایج بالا، میتوان نتیجه گرفت که پولیس نه تنها قادر به حفظ امنیت پایتخت نشده بلکه با این حرکات در ذهنیت ها القاء کرده است که خود با دزدان همدست است و راه و چاه را برای شان نشان میدهد.
در کشوریکه فساد اداری در سراپای ارگان های دولتی بیداد بکند و تفاوت معاش بین بلند رتبگان و پائینیان چون درهء گسترده باشد، چرا چنین بی امنیتی های گلوی کابلیان را فشار ندهد؟
با ارزیابی فوق، وزارت داخله افغانستان باید تغییرات مهم و جدی تری در پولیس کابل بوجود آورد، مخصوصاً حوزه های امنیتی را از روابط قومی و تنظیمی پاک کند و افرادی را در رأس آن بگمارد که گذشته پاک داشته و واقعاً از دید ملی به امنیت پایتخت نگاه داشته باشند. در غیر آن همین آش و کاسه خواهید بود و این کابلیان مظلوم، چنانچه در سه دهه قربانی هوس بازی های بسیاری شده اند، همچنان بر سکوی این قربانی باقی خواهید ماند.
برگشت به بالای صفحه
كشوریكه در آن فساد و هرج و مرج حاكم باشد، انتظار هر عمل زشت و ناهنجاری رادرآن باید داشت. در چنین وضعیتی، گروه های مختلف مافیایی فعال شده هیچ چیزی در امن و امان نبوده و نیروهای امنیتی باندهای تبهكار را تقویت كرده و خود به یكی از شاخص های مهم بی امنیتی مبدل میگردند.
در كشور ما كه سال ها قبل شیرازهء امنیت از هم پاشیده و اكنون كسانی مامور تامینامنیت اند که عده ای از آنان سابقهء به شدت سیاه داشته و نه تنها تمایلی به استقرار امنیت و دفاع از مال، جان و ناموس مردم ندارند كه خود به جان، مال و ناموس مردم دستبرد میزنند.
یكی از جنایات هولناكی كه در این چند سال اتفاق میافتد و در گذشتهسابقه نداشتهاست، اختطاف اطفال و حتی نوجوانان دختر و پسر می باشد كه اكثراً در روز روشن و حتی از نقاط مزدحم شهر، دلبندان مردم ربوده میشوند و خانواده ای را به عزای دایمی مینشانند.
این اختطاف ها نه در شهركابل كه در ولایات نیز صورت میگیرد. اینكه با این اطفال چه میكنند؟ روایات مختلفی وجود دارد؛ بعضی ها معتقداند كه اعضای بدن این اطفال را كشیده و به فروش می رسانند. بعضی ها از تجاوز جنسی به آنان میگویند و گفته میشود كه عده ای از اطفال پسر را به خاطر انتقال مواد مخدر و شركت در باندهای مافیایی برای آینده پرورش میدهند و در بعضی حالات باندها از خانوادهء طفل، پول میخواهند.
هدف از اختطاف هرچه باشد، شنیع ترین عملی است که در برابر جگرگوشه های مردم صورت می گیرد و خانواده ای را تا ابد به عزا می نشاند.
چندی قبل این اختطاف بسیار كم شده بود و مخصوصاً در كابل كمتر شنیده میشد كه طفلی دزدیده شده باشد؛ اما با تغییراتی كه در سیستم پولیس كابل رو نما گردیده، بار دیگر طفل ربایی اوج گسترده یی یافته روزی نیست كه خبر ربوده شدن طفلی را نشنویم؛ این درحالیكه بسیاری از اطفال اختطاف شده با جورآمدی كه میان خانواده ها و طفل ربایان صورت می گیرد، موضوع از ترس افشا نشده و در پرده باقی میماند.
اشك های مادری كه بر صفحهء تلویزیون بخاطر ربوده شدن دخترش از خیرخانه می ریخت و با التماس از ربایندهگان میخواست كه دخترش را رها كنند، فقط لكهء ننگی را بر جبین امنیت گیران پایتخت حك می دارد. وقتی نیروهای امنیتی نتوانند و یا نخواهند امنیت جان اطفال مردم را بگیرند، حضور آنان در ذهن مردم چگونه تداعی خواهد شد؟
بسیاری از این اطفال، بعد از اختطاف به پشاور برده میشوند و چندین مورد هم دیده شده كه اطفال را به ایران میبرد ند. اولین سوالی كه در ذهن هر كسی خلق میشود، این است كه چطور این اطفال از این همه پوستههای امنیتی بدون كوچكترین مشكلی عبور داده میشوند! آیا این اطفال از دروازه های كابل چطور گذشتانده میشوند؟ در وضعیتی كه طفل ربایی شایع است، چطور میشود كه حین عبور دادن این اطفال، پوستههای امنیتی متوجه نمی شوند و از ربایندهگان و اطفال سوال نمی كنند؟
تا زمانیكه خود نیروهای امنیتی، ریگی در کفش نداشتهباشند و از این طفل ربایی به پولی نرسند، ممكن نیست مافیای طفل ربا قادر به بردن دلبندان مردم به كشورهای همسایه گردند.
پولیس كه قسم خورده و تعهد كرده كه حافظ جان و مال مردم باشد و مردم هم به عنوان محافظان شان بر این پولیس اعتماد میكنند و وقتی خود ایشان در دزدیدن اطفال مردم دست داشتهباشند، این دیگر از ناقهه ترین انسان هایی اند كه در صورتی که شناسایی شوند، جز محاكمهء صحرایی و تیرباران نمودن آنان، نباید جزای دیگری برای شان داد.
تا زمانی كه پولیس از وجدان ملی برخوردار نشود و فرماندهان آنان ندانند كه چه وظیفهء خطیر ایمانی به آنان سپرده شده، نمی توان از تامینامنیت و احساس راحتی كردن خانواده ها نامیبرد و در صورتیكه مصلحت های گروهی و فردی همچنان شاخص اصلی تعیینات در پولیس باشد، نباید انتظار داشت كه وضعیت بهبود مییابد. فقط خود خانواده ها باید امنیت اطفال شان را بگیرند؛ زیرا نباید به گرگها در جهت امنیت رمه اعتماد كرد.
برگشت به بالای صفحه
زموږ هيواد ،چې اوږده موده يې د جګړې ترخه زهر څكلي له ډيرو نيمګړتياوو سره مخ دى. په دولتي ادارو كې د اداري فساد شته والى،دښوونې اوروزنې دسيستم خرابوالى او دامنيت نشتوالى يې ښه مثالونه دي.دولت څوڅوځلې ددې ستونزودلرې كيدوژمنې كړې اووخت په وخت يې دهغولپاره كميسيونونه په كارګومارلي،خولايې هم دحل كوم څرك نه ترسترګوكيږي.دولت نه يوازې داستونزې اوارې نه كړې، بلكې په دې وروستيوكې ناامنۍ نورې هم ډېرې شوې اوداسې ويل كيږي ،چې خلك له دولت څخه له همدې امله خوابدي دي،چې دولت په خپلوژمنوكې پاتې راغلى دى اوددوى هيلې يې په نهيلۍ بدلې كړې دي.
همدا شان مرستندويوټولنو هم په اړوندو چارو كې لكه څنګه ،چې ښايي ګټور او د پام وړ كارونه نه دي تر سره كړي اوكوم څه يې ،چې روغولي اوياودان كړي دي،دكارپوهانوپه وينا،معياري نه دي اوكيداى شي تريوڅه وخت ورسته بيرته وران اويجاړشي.
داخوددولت اومرستندويه ټولنونيمګړتياوې وې،چې موږدلته ترې يادونه وكړه، خواوس به په دې وغږيږو، كوم كارونه،چې ددولت يامرستندويه ټولنوله لوري شوي، د هغو په ساتنه او ملاتړ كې خلك اوكورنۍ څه مسووليت لري ؟ او آيا دغه كورنۍ د ماشومانو او ځوانانو په وړاندې ،چې د هيواد راتلونكې په دوى پورې تړلې ده ،د مسووليت احساس كوي او كه نه ؟
ډيرى كورنۍ په خاص ډول ميندې او پلرونه دخپلو اولادونو په روزنه كې له پوره پاملرنې او وړتيا څخه كار نه اخلي او دوى ته په ټولنه كې د ټولنيزو آدابو د مراعات كولوپه اړه څه نه وايي،همدا لامل دى، چې ماشومان او ځوانان د ملي شتمنيو د ساتنې په وړاندې بې احساسه او بې تفاوته پاتې كيږي . ځينې كورنۍ خپله دنده يوازې په دې ټكي كې پاى ته رسولې ګڼي ، چې خپل ماشومان په ښوونځي كې شامل كړي . هيڅكله د دوى له لوستونو څخه ځان نه خبروي او نه هم د دوى له ښوونكو او ادارې سره اړيكي ټينګوي . همداوجه ده،چې ځينې ماشومان له نا اهلو كسانوسره يوځاى كيږي اوپه اخلاقي مفاسدواخته او ځينې بيا په همدې وړكتوب كې د ډول ډول مخدره موادو استعمال ته مخه كوي .
ځينې كورنۍ د خپلو ماشومانو روغتيا او سلامتيا ته هم ډيره لږ پاملرنه كوي ،د ډول ډول ناروغيو د مخنيوي په خاطر ميندې خپلو ماشومانو ته په خپل وخت واكسينونه نه تطبيقوي اوهمدا شان د دوى په نظافت او پاكۍ كې هم بې توجه دي ، چې دا په خپله ديوې سالمې او روغې ټولنې په جوړولو كې خورا ارزښتمنه ونډه لري.
ځينې كورنۍ د ټولنې او هيواد په وړاندې هم خپل مسووليت نه احساسوي ، د خپلې كوڅې ، ښار او سيمې پاكۍاو نظافت ته پاملرنه نه كوي او داسې فكر كوي ،چې يوازې دخپل كور د پاكۍ مسووليت لري ، حال دا چې دا دهر افغان هيوادوال دنده ده ،چې د هيواد په رغونه او پاكۍ كې ونډه واخلي . بله د پام وړ موضوع د ښاريانو او هيواد والو له لوري په پاركونوكې دلوبو هغوسامانونو ته توجه ده ،چې په پاركونو كې د ماشومانو د لوبو او مشغولتيا لپاره جوړ شوي دي ، خو له بده مرغه ځينې كورنيو خپلو اولادونو ته د دغو شيانو دسمې استفادې لارې چارې نه دي ښودلې او هغوى په دې نه پوهيږي ،چې دغه ملي شتمنۍ څنګه وساتي او له هغو څخه څه ډول كار واخلي ؟
پورتنيو ټكو ته په كتو سره ويلى شو ، چې تر ډيره زموږ هيوادوال او كورنۍ د خپلو ماشومانو په ښه روزنه اوهغوى ته دټولنيزوادابوپه ښونه كې پاتې راغلي دي.
كورنۍ ترهرڅه وړاندې بايدخپل ماشومان په دې وپوهوي،چې څنګه په ټولنه كې ژوندوكړي اوڅنګه خپلې خاورې ته وفاداراوملي شتمنۍ وساتي؟ دوى بايدپه دې هم پوه كړي،چې داټول ديوه هېواد ملي هويت اوپرمختګ ته ګټه رسوي اوهېواد دترقۍ اوسوكالۍ لوري ته بيايي.
برگشت به بالای صفحه
د انتقالي دورې تر رامنځته كيدو را پديخوا د هيواد په ټولنيزو ، سياسي اود بيا رغونې په چارو كې د ښځو ونډه څه نا څه د پام وړ كرځيدلې ده . د ښځو له دغه ګډون څخه نړيوالې ټولنې هم خپل ملاتړ څرګند كړى او همدغه ملاتړ و ،چې زموږ خويندې په دې وتوانيدلې ،چې پارلمان ته هم لار ومومي ، خو ځينې وخت بيا د ښځو دا ګډون له ځينو بنديزونو سره هم مخامخ شوى دى. په نوې كابينه كې ، يوازې يوې ښځې ته ونډه وركړل شوې ده . دا په داسې حال كې ده ، چې د افغانستان د اساسي قانون ( ۲۲ مه ) ماده حكم كوي، چې د افغانستان ټول وګړي مساوي حقوق لري ، خو سر بيره پر شته ستونزو زموږ خويندې په دې توانيدلې دي ، چې په ټولنيزو اوسياسي چارو كې خپله وړتيا وښيي .
له څو ورځو راهيسې ولسي جرګه دڅو پارلماني ډلو د جوړيدو شاهده ده ،چې د دغو پارلماني ډلو په لړۍ كې تر اوسه د ملي استقلال ، ملي نظارت ، او ترقي خوا په نومونو دننه په ولسي جرګه كې پارلماني ډلې جوړې شوې دي او دا امكان هم شته ، چې ځينې نور ګروپونه هم جوړشي .
دا د پارلماني چارو د ښه تر سره كولو په منظور په خپل ځاى يو غوره ګام دى ، خو هغه څه، چې د ډيرې پوښتنې وړ موضوع ښكاري ، هغه د دغو جوړو شويو ګروپونو په مشرۍ كې د ښځو نشتوالى دى .
پوښتنه دا ده ،چې آيا په ولسي جرګه كې موجودې ښځې پخپله نه غواړي د داسې ګروپونو په رهبرۍ كې راشي او يا عمدا داسې يوه هڅه روانه ده ، چې ښځې د دغو ګروپونو په مشرۍ كې رانه شي . په هرډول چې وي ، دا ډيره د انديښنې وړ موضوع ده ، ځكه د افغانستان د ښځو استازې دا وړتيا لري ،چې د ښځو د حقوقو د اعاده كولو او قانوني كولو په موخه له خپل صلاحيت نه كار واخلي او د ښځو حقوق په رښتينې توګه تضمين كړي .
كه چيرته په دولت كې د ښځو اړتيا ته توجه نه كيږي او په رهبرۍ كې نه راوستل كيږي ، ښايي كوم سياسي او سنتي لامل ولري ، خو په ولسي جرګه كې ، چې يو تقنيني ارګان دى ، په كې د يوې داسې خلا او ستونزې شتون دا په اثبات رسوي ، چې يو قانون جوړونكى ارګان په هيوادني او سياسي مشاركت كې د ښځو د فعال حضور مخالف دى .
په دې برخه كې اساسي پوښتنه پخپله ښځو وكيلانو ته متوجه ده ،ځكه دا موضوع د دې ښكارندويي كوي ،چې خپله ښځې له مشرتوب سره علاقه او دلچسپي نه لري او دا نه غواړي ،چې ښځې دې د هيوادني او سياسي چارو په مشرتوب كې راشي .
دا هغه پوښتنه ده ،چې د افغانستان په پارلمان كې ښځې وكيلانې بايد هغه ته ځواب وركړي .
ځكه كه چيرته دپارلمان وكيلان د مشر تابه دحق په تر لاسه كولو غلې پاتې شي، نو دا به د دې مانا ولري ، چې د افغانستان ښځې په خپله نه غواړي په مشر تابه كې ونډه ولري .
برگشت به بالای صفحه
جمعه گذشته، انفجار شدیدی شهركابل را تكان داد. شهریكه در آن هزاران پولیس، افراد امنیت ملی، آیساف و ائتلاف از بام تا شام با دهها موتر و وسایل جنگی پرسه میزنند. لذا این پرسش نزد هركسی مطرح است كه این همه نیرو چرا قادر به جلوگیری از چنین انفجارهای تكاندهنده یی نمی شوند؟
دروازه های شهركابل، از پوشش امنیتی ضعیفی برخوردار اند و بدین خاطر افراد انتحاری با این همه مواد، قدرت نفوذ به داخل شهر را مییابند و در چند قدمی سفارت امریكا دو سرباز امریکایی را با 14 تن از افراد بیگناه افغان به قتل میرسانند. یكی از پرسش های مهمی كه برای هموطنان ما مطرح است، این است كه چرا نیروهای آیساف و ائتلاف با تانكهای شان در داخل شهر گشت وگذار دارند و با این تانك سواری چه كاری را برای استقرار امنیت انجام میدهند؟ این نیروها میتوانند در نقاط مختلف شهر مستقر شوند و در موقع ضرورت خود را در جاهایی كه آشوب به پا میشود، برسانند. این اهداف متحرك كه همیشه در میان سیلی از مردم و موترهای سواری در گشت و گذار اند، نه تنها به مشكلات ترافیكی میافزایند كه برای تروریستان لقمهء چربی به حساب آمده، نه تنها خود طعمهء حمله می گردند كه دهها وسایط دیگر را نیز به كام آتش می برند.
بعد از حمله انتحاری اخیر كه اضطراب كشنده یی میان مردم به وجود آورد، سخنگوی ائتلاف اعلام كرد كه یك حلقه كوچك تروریستی وارد شهر شده و از مردم كابل خواست تا در دستگیری آن با نیروهای امنیتی كمك كنند. سخنگو از شیوه های ایمنی و اینكه چطور در برابر عملیات این هسته جان شانرا برهانند؟ چیزی نگفت. این اعلام بدون چنین رهنمایی هایی فقط بر اضطراب مردم چیزی افزود؛ درحالیكه معمولاً نیروهای امنیتی یك كشور بعد از دادن چنین اطلاعی رهنمایی هایی نیز برای مردم ارائه می دارند.
علاوه به این، وزارت داخله مكتوبی را منتشر ساختهكه گویا نیروهای تروریست، قلمی را ساختهاند كه با باز نمودن سر آن حافظهء شخص نابود میگردد كه چنین اعلامیهء نامشخص و بی پایه، عوض آنكه به مردم آرامش بدهد. وسوسه را اضافه كرده، كابل نشینان را هرچه بیشتر سراسیمه میسازد. وزارت داخله در مورد چنین قلمی توضیحی نداده و اینكه مردم چه ترتیبات ایمنی در مقابل آن اتخاذ نمایند؟حرفی نزده است.
همچنان سروصداهایی مبنی بر ورود تروریستان به شهركابل، بالیستی از افرادی كه مورد حمله قرار میگیرند نیز در این دو سه روز به راه افتاده كه بر تشویش عده یی افزوده است.
مردم كابل كه از انفجار روزجمعه سخت شوكه شده اند، ضرورت به آرامش داشتند كه باید نیروهای امنیتی آنرا به مردم میدادند. این درحالیكه نه تنها این كار را نكردند كه خود با پخش بیانیه ها و ارسال مكاتبی به این دلهره دامن زدند.
وقتی چنین انفجاری رخ میدهد و عده یی در آن جان میبازند، مردم انتظار دارند تا مسوولان نیروهای امنیتی از طریق رسانه های همگانی به قناعت آنان بپردازند و اراكین درجه اول كشور به بازخواست از این نیروها اقدام كنند و نشان دهند كه در برابر خون این همه بیگناه بی تفاوت نیستند. زیرا باید كسی جواب این همه خون ریختهرا بدهد. ولی متاسفانه در ملك ما این شیوه حاكم است كه وقتی انفجاری صورت میگیرد و جوی خون جاری میشود، هیچكسی مسوول پنداشتهنشده و چون آنكه آب از آب تكان نخورده باشد، به قضیه برخورد صورت میگیرد.
در این حالات، نیروهای امنیتی چنان در پشت شیشه های سیاه موترهای شان پنهان میگردند كه حتی حاضر نیستند به رسانه های همگانی، حرفی را اظهار بدارند و چون بیكاره اند و چیزی برای گفتن ندارند، بهترین راه پت شدن و حرف زدن را قرار داده، از حضور در برابر مردم فرار میكنند.
نیروهای امنیتی كه روزانه هزاران دالر را به مصرف میرسانند و وظیفه ای جز حفظ جان و مال مردم ندارند، در برابر این همه خون ریختهچرا پاسخ نمی گویند و چرا مواخذه نمی شوند؟ این پرسش هایی است كه در سینهء تك تك شهریان كابل بخصوص آنانیكه عزیزان شان را در این عملیات ها از دست میدهند، نقش میباشد؛ ولی كجاست گوش شنوایی كه این سوالات را پاسخ بدهند؟
برگشت به بالای صفحه
بعد از عملیات های پیاپی که نیرو های ائتلاف بین المللی ضد تروریزم در افغانستان انجام داده اند، اینک برای آخرین بار عملیات قهر کوهستان را در جنوب افغانستان به راه انداخته تا 5 ولایت پکتیا، پکتیکا، خوست، لوگر و غزنی را از وجود مخالفان دولت پاکسازی نمایند. بعد از ختم این عملیات فرماندهیی جنوب هم به ناتو سپرده خواهد شد.
در این عملیات که 3 هزار نیروی ائتلاف و 4 هزار نفر از اردوی ملی شرکت دارند، با پوشش قوی هوایی ائتلاف و تسلیمات پیشرفته همراهی میگردد. اینکه این عملیات به چه پیمانه خواهید توانست در نقطه صلح و امنیت به وجود آورد چیزیکه بعد از ختم عملیات میتوان آنرا ارزیابی کرد. برای ختم این عملیات جهت بازسازی 5 . 43 ملیون دارای پروژه در نظر گرفته شده است که شامل سرک، پل و پلچک اعمار مکتب و اعمار ساختمان برای زراعت میباشد.
در گذشته چنین عملیات هایی که از سوی نیروهای ائتلاف به راه می افتاد. پروگرام بازسازی در آنها مدنظر گرفته نمیشد ولی در این عملیات چنین پروژه ها و پول های جهت رسیده گی به مشکلات اجتماعی مردم درنظر گرفته شده که به این ترتیب تفاوت میان این عملیات و عملیات های گذشته را نشان میدهد.
عموماً چنین عملیات های در گذشته برای تحمکیم قدرت دوستی، استقرار و نظم و قانون و تصفیه مخالفان دوست بسرنوشت ساز نبوده، اثرات کاملاً موقت و گذرا در وضعیت امنیتی مناطق آشوب زده داشته است و گاهی حتی اثرات معکوس داشته عوض اینکه آرامش بیاید، آشوب بیشتر دامن زده شده و به این خاطر روز تا روز شاهید گسترش بی امنیتی ها در این مناطق میباشیم.
نیرو های ائتلاف که عموماً در این عملیات ها فرماندهی جنگ را به عهده داشته و با نیرو های ارودوی ملی و دولت افغانستان هماهنگی ضیفی به میان می آوردند، خود بخود نمی توانست به نتایج مثبتی را ببار آورد. مخصوصاً بنا به نادقیق عمل کردن نیرو های ائتلاف چه در بمباران ها و چه در دستگیری ها که باعث انجاندن مردم عامه میشد و به این صورت عدهء ناراضی بر صفوف مخالفان افزوده میگشت که خود بخود نتایج معکوسی را به بار می آورد.
عملیات های که نیرو های ائتلاف به راه می انداختند، عموماً قبل از آغاز با تبلیغات و سر و صدا های همراه بود که این باعث میشد تا قبل از رسیدن نیروهای ائتلاف به محل های تجمع مخالفان، آنان آن محل ها را ترک کرده و قوای ائتلاف در رویاروی مردمی قرار میگرفت که نه از مخالفان و نه از دولت راضی بودند. و با جور و آزاری که از سوی ائتلافی ها می دیدند خود بخود این بی طرف ها را به صفوف مخالفان می راند.
با ختم هر عملیات که با توپ کشی و مصارف هنگفتی همراه بود، چیزیکه لازم بود بدست نمی آمد، فقط چند نفر کشته و چند نفر هم دستگیر میشدند که معلوم نبود این افراد واقعاً طالب بوده و یا خیر؟ با عقب نیشنی نیرو های ائتلاف به پایگاه های شان طالبان دوباره به منطقه آمده و در همان فرود حملات شان بر مراکز ضعیف دولتی آغاز میکردند و دیده میشد که عملیات نتیجه نداده است.
قهر کوهستان با تجربه و جمعبندی از چنان عملیات های بار دیگر به راه افتاده است که نقاط ضعف عملیات های گذشته روشن نشده باشد و جمعبندی دقیق از آنها صورت نگرفته باشد، نتیجه به بار نخواهید آورد. بهترین مساله این است که باید بعد از ختم عملیات قسمتی از نیرو ها در این مناطق با تی بمانند واداره های محلی، مخصوصاً ولسوالی ها را تقویت نمایند تا کار بازسازی و تحکیم قدرت صورت بگیرد. در صورتیکه ادارات محلی از قدرت برخوردار نباشند، ممکن نیست باز سازی عملی گردد. اگر مکاتب و پل و پلچک اعمار گردد ولی گی جهت امنیت آنها در منطقه حضور نداشته باشد. مخالفان یکشنبه تمام این بازسازی ها را به خاک و خاکستر برابر می سازند.
بخاطریکه چنین عملیات های وسطی نتایجی داشته باشند باید ادارات محلی تقویت کردند، در پرتو این ادارات نیرومند بازسازی ضروری ترین مشکلات اجتماعی آغاز گردد، نیروهای حاضر در منطقه بصورت متواتر و متداوم با جنگ متحرک گروپ های تحرک مخالفان را زیر ضربه قرار دهند. راه های معالح با ناراضیان متنقدین و ریش سفیدان محل در یابند و این کار را بصورت دوامدار ادامه دهند سر صدای مناطق را با پاکستان زیر نظر دقیق قرار دهند و دولت پاکستان را زیر فشار مستمر بگذارند تا راه و رود مخالفان را بداخل افغانستان ببندد، بعد از عملیات جعمبندی دقیقی صورت گیرد. مسوولان ادارات محلی به توده مردم انتخاب گردند، از مردم جهت حفظ مکاتب، پل ها و راه ها کمک خواسته شود و به این صورت با نیرو های مردم جلو اعمال تخریبکارانه مخالفان گرفته شود. در غیر آن عملیات ها نه تنها مثل گذشته نتیجه نخواهید داد که بر نیرومندی مخالفان افزوده خواهید گشت.
برگشت به بالای صفحه
ماشومان ،چې د ټولنې او هيواد راتلونكې جوړوي لكه د تنكيو نيالګيو په شان دي ،چې ډيرې پاملرنې او ښې روزنې ته اړتيا لري. كه د دغو نيالګيو په روزنه او پالنه كې له پوره وړتيا او پاملرنې څخه كار وا نه خستل شي نو داسې پايلې به ولري ،چې هم كورنۍ او هم به ټولنې ته د زغم وړ نه وي .
كله ،چې يو ماشوم نړۍ ته راځي تر اووه كلنۍ پورې كوم چاپيريال ، چې دى پكې ژوند كوي، دمور او پلارغيږ او كورنۍ ده، خو وروسته تر اووه كلنۍ د هغه كورنۍ د ى د ښوونې او روزنې په خاطر په ښوونځي كې شاملوي ، چې ښوونځى د يوه نوي چاپيريال په توګه ده ته لږ څه نا اشنا وي . په داسې حالت كې د ښوونكي دنده ده ، چې زده كوونكى په خپل مهربانه چلند له ښوونځي سره علاقمند كړي ،خو له بده مرغه په ځينو ښوونځيو كې زده كوونكي په بيلابيلو ډولونو رټل او ډبول كيږي. زموږ ځينې ښوونكي په دې نه پوهيږي ، چې له زده كوونكو سره څۀ ډول چلند وكړي ،په تيره بيا په لومړنيو ښوونځيو كې ،چې د ښكته عمرلرونكي ماشومان پكې په زده كړه بوخت وي . زده كوونكي له دغه ډول چلند څخه ډيرژر اغيزمن كيږي ياښوونځى پريږدي اوياهم له درس سره علاقه نه پيداكوي .
ښوونكي كله نه كله يا په خپله د ماشومانواو زده كوونكو په وهلو لاس پورې كوي او يا هم د كوم بل زده كوونكي په وسيله هغه وهي او ډبوي لكه كوم زده كوونكي ،چې خپل كورنى كار نه وي راوړى او يا يې هم لوست نه وي زده كړى، نو دهغه بل ټولګيوال ته وايي ،چې ته هغه په څپيړه ووهه ،چې دا كار بيا د زده كوونكي په روحيه ډير بد اغيز ښندي ، زده كوونكى له رواني پلوه له ستونزو سره مخ او ښوونځي ته له تګ څخه زړه توري كيږي .
ځينې ښوونكي بيا په دې اند دي او وايي ،چې ( ډ ب نه وي ادب) نه وي، چې دا په خپله د ناپوهۍ څرګندويي كوي . كه يو زده كوونكى نشي كولاى ،چې خپل درسونه ښه زده كړي او يا كومه بله ستونزه لري ،نو ښوونكى كولاى شي له ډيرو نورو ښو لارو چارو څخه كار واخلي او هغه وپوهوي . دا سمه ده ،چې تر يوې اندازې د ماشومانو تهديد پر ځاى كار دى، خو نه دومره ،چې د هغه پر روحيه بد اغيز وكړي . يوه ښه ښوونكي ته دا نه ښايي ،چې د وهلو ډبولو فرهنګ، چې يو جاهلانه دود او فرهنګ دى پياده كړي .
زده كوونكي بايد د تشويق او تقدير ليكونو د وركولو له لارې وهڅول شي ،چې له ښوونځي او لوست سره مينه پيدا كړي . په پر مختللو هيوادونو كې د زده كوونكو وهل ډبول جرم ګڼل كيږي او يو ښوونكى هيڅكله نشي كولاى او اجازه نلري ،چې زده كوونكي ووهي . خو زموږ په هيواد كې د پوهې د سطحې د ټيتوالي او د ځينو ښوونكو د نه مسلكي توب له كبله په ښوونځيو كې دا ډول ستونزې رامنځ ته كيږي .
په ښوونځيوكې د زده كوونكو په وړاندې د ښوونكو له تاو تريخوالي څخه ډك چلند د هغوى په رواني حالت ډيره بده اغيزه كوي او هغوى له ښوونځي او زده كړې نه بيزاره كوي او ځينې وخت داسې هم كيږي ،چې زده كوونكى له كوره د ښوونځي د تګ په بهانه وځي او له دې ويرې ، چې بيا يې ښوونكى په خپله او يا هم د كوم بل ټولګيوال په وسيل ونه وهي او نورو ته يې ونه شرموي ، خپل وخت په ويډيوګيم سالونونو او يا هم په نورو بې ځايه او نا سالمو مصروفيتونو تيروي ،چې ويلى شو په دغه كار كې بايد ښوونكي كلكه پاملرنه وكړي او د هيواد راتلونكى نسل ښه او سالم وروزي اوكه داسې ونه شي،نوزموږ ماشومان ،چې دهېواد راتلونكي جوړونكي دي ددې ستر اواړين نعمت څخه بې برخې اوډيرى به يې دټولنې داوږوباروګرځي.
برگشت به بالای صفحه
په دې وروستيو كې دخوراكي توكو بيه د نورو اړتيا وړ موادو تر څنګ ډيره لوړه شوې ده .
په تيره بيا د روژې د مباركې مياشتې په را رسيدو، خلكو هيله درلوده ، چې بيې به كنټرول شي ، خو د غوښتنو بر خلاف نه يوازې كنترول نه شوې، بلكې دغه بيې دوه چنده هم شوې ، چې زموږې وزلي هيوادوال د خپلې اقتصادي وضعې په پرتله د دغو موادو له اخستلو عاجز دي ، ځكه ډيرى له دغو خلكو د دولت مامورين ، ښوونكي او كسبه كاران دي او د دولت مامور ټولټال دوه نيم درې زره معاش لري ،چې سربيره پر غذايي موادو هغه مجبور دى د كور كرايه هم وركړي، نو څنګه كولاى شي په دغو لږو پيسو خپله پنځه يا شپږ كسيزه كورنۍ اعاشه او اباطه كړي .
د آزاد بازار اصطلاح خلكو ته نوې ښكاري ،خو زموږ ځينې هټيوال او سودا ګر د دې اصطلاح په كارولو د موادو په خرڅلاو كې له پوره بې انصافۍ څخه كار اخلي اوپه كومه بيه ،چې يې زړه وي مواد پلوري . پداسې حال كې ،چې په دې ښه پوهيږي ،چې زموږ ډيرى خلك له اقتصادي پلوه له خورا ډيرو ستونزو سره لاس او ګريوان دي. له بلې خوا په داسې يوه هيواد كې ،چې درې لسيزې يې د جګړې ترخه زهر څكلي وي او اوس هم په ډير ناوړه سياسي ، اقتصادي او امنيتي حالت كې وي ، څنګه كيداى شي، چې د پر مختللو او سرمايه داره حكومتونو سيستم پكې پلى شي ؟ همدا شان زموږ د دولت بله ستونزه دا ده ،چې هيڅ يو منظم سيستم او اداره نشته ،په تيره بيا د بيو د كنټرول په برخه كې .كه څه هم پخوا په ښاروالۍ كې د بيو د كنټرل او تفتيش په نامه يوه رياست فعاليت درلود ،چې څه نا څه يې پر دې برخه كنټرول درلود ، خو له بده مرغه د آزاد بازار په رامنځ ته كيدو دغه رياست هم له منځه لاړ او هغه د چا خبره كومه ويره ،چې د پلورونكو په زړه كې وه، هغه هم ورسره وركه شوه او اوس په هره بيه،چې يې زړه وي خپل اجناس پلوري او هيڅ داسې غوږ نشته ،چې د بې وزلو او مظلومو ښاريانو او هيوادوالو غږ واوري . كومې بيې، چې پر موادو ايښودل شوې، هغه بيا په همغه حال پاتې كيږي او نه را ټيټيږي او خلك هم مجبوردي ،چې د خپل ژوند د بقا په خاطر ځانونه ورسره عادت كړي .د خواشينۍ ځاى خو دا دى ،چې پانګوال او هغه كسان، چې لوړ پوړي تعميرونه لري هيڅكله هم له دغه وضعيت څخه نه زيانمن كيږي، بيا هم هغه بې وزله خلك، چې مادي توان نلري ډير ځوريږي . په پر مختللو هيوادونو كې د ژوندانه هر ډول هوسا او ښه شرايط خلكو ته برابر دي، كه يو څوك و غواړي وچه ډوډۍ واخلي د ښار په هره سيمه كې كولاى شي په ښه كيفيت هغه تر لاسه كړي ،همدا شان نور مواد هم په همدې رقم ،خو زموږ په هيواد كې ،چې د خلكو اقتصادي وضع په خراب حالت كې ده، نو د آزاد بازار د سيستم راوستل به نه يوازې يو نا سم او بې ځايه اقدام وي، بلكې زموږ غريبو او بيچاره خلكو ته به د ډيرو ستونزو زيږنده هم وي .
برگشت به بالای صفحه
در سه دههء گذشته زنان و دختران قربانی اصلی درگیری ها و خشونت ها بوده که گروه های مختلف بخاطر کسب قدرت با هم جنگیده اند. در تظاهراتی که اولین بار محصلان و شاگردان مکاتب به خاطر حضور شوروی ها در افغانستان به راه انداختند، دختران قربانی شدند. بمباران ها و درگیری هایی که میان مجاهدین و شوروی ها به میان آمد بازهم زنان تلفات میدادند، چون اجازهء بیرون شدن از منزل را نداشتند. جنگ های بین تنظیمی کابل که هزاران خانواده را به باد فنا داد، باز زنان قربانی اصلی تجاوز و جنگ بودند. این جنگ ها نه تنها زنان را کشته و معیوب ساخت که تجاوز بر شرف و عفت شان آسان ترین کاری بود که مردان دیوانهء شهوت انجام می دادند و ما شاهد دخترانی بودیم که بخاطر حفظ شرف و ناموس شان خود را از چهارمنزله های مکروریان به زیر انداختند و توته توته شدند.
در دوران امارت طالبی ما شاهد خیلی از زنانی بودیم که شوهران شان در جنگهای کابل کشته و جهت امرار معاش اطفال شان به گدایی کشانده شده بودند و به علت فقر و بی سرپرستی، گروهی از زنان جبراً به روسپی گری تن داده بودند.
این وضعیت در سرتاسر کشور حاکم بود و حتی دختران بسیاری توسط عربها و پاکستانی ها ربوده شدند که تا امروز خانواده های شان از مرگ و زنده گی آنان اطلاع ندارند و خود را خاموش گرفته بی شعله و بی آه می سوزند و می سوزند.
داستان غم انگیزی که در این سه دهه بر زنان افغانستان رفته است، بیان آن هفتادمن کاغذ را می طلبد و این وضعیت به نحوی امروزهم ادامه دارد. فوزیه دختر چهارونیم ساله که مورد تجاوز مرد 30 ساله قرار می گیرد و زنده گی او را به دود هوا مبدل می سازد، خود بخود عمق درد و شقاوتی را به نمایش می گذارد که متاسفانه در سرزمین ما اتفاق می افتد و چون مقامات ناظر بر قانون خود در فساد غرق اند، هرگز به سوز و دردهایی که پدر و مادر این طفل بر پردهء تلویزیون به نمایش می گذاشت، وقعی گذاشته نخواهد شد.
در راس این همه تجاوز بر حقوق زنان و دختران، مرگ صفیه احمد جان رئیس شورای زنان قندهار که چند روز قبل در آن ریاست اتفاق افتاد، نشان می دهد که بدمستی های زن ستیزانهء مردان چقدر لجام گسیخته عمل می کند. مردانی که وقتی روی غیرت شان به بحث می نشینند، چقدر روزانه از ننگ و ناموس حرف می زنند و در برابر زنان به چه پیمانه خود را با اخلاق نمایش می دهند ولی از به گلوله بستن زنی که هیچ گناهی مرتکب نشده و فقط برای دفاع از زنان بکار اشتغال داشته و تمام شرایط دین را در کارش رعایت می کرده هیچ ابایی ندارند و جسد سوراخ سوراخش را در برابر دیدگاه فرزندانش به خاک می مالند. این برخورد دیگر تمام فورمول های مردانی را که ریا کارانه به زنان احترام می نمایند و صفیه ها را مادر می خوانند، برملا ساخته نشان می دهد که در برابر این "عاجزه" ها چگونه بی هیچ مکثی از ماشه و گلوله کار می گیرند.
تا وقتی که خود زنان و دختران جهت اعادهء حقوق شان به پا نخیزند و در مقابل مردانی که حق تحصیل، حق کار و حق تعیین سرنوشت را از آنان می گیرند، به مبارزه پیگیر اقدام ننمایند، ممکن نیست در وضعیت کنونی شان تغییری به وجود آید. صرف حضور چند تن در تلویزیون و خواستار محاکمه و مرگ مردی که به دختر چهارونیم ساله تجاوز کرده را نمی توان دفاع از حقوق زن دانست. بسیار به جا و لازمی بود تا زنان حداقل یکبار در مقابل درب محاکمات پایتخت تجمع می کردند و با خشم آتشین چنین خواستی را ارائه می کردند، چیزیکه متاسفانه صورت نگرفت و این فاجعه بی نشان دادن خشم و انزجار واقعی کتلهء وسیعی از زنان در سینهء زنان باقی ماند.
قتل آصفه احمد جان به عنوان زنی که برای رنج و درد زنان کار می کرد، شدیداً تاثر برانگیز است و پیامی است که زنان در صورت عمیق تر شدن بحران کنونی به ذلت و قهقرای بیشتری کشانده خواهند شد و تا وقتیکه وضعیت کنونی کاملاً تغییر نیابد ممکن نیست زنان و دختران از خشونت و بربادی نجات پیدا کنند و این تغییر فقط با بازوان و سر انگشتان خود زنان ممکن و میسر است و بس.
برگشت به بالای صفحه
اخیراً اعلان شد که ایالات متحده امریکا مبلغ 22 میلیون دالر جهت مبارزه با بیسوادی و توسعه معارف در افغانستان به وزارت معارف کمک کرده است. با توجه به وضعیت به شدت ناهنجار و برهم و درهم معارف که میراث 30 سال جنگ و ویرانی است، کمک این مبلغ میتواند مشکلات بسیاری را حل بسازد. مخصوصاً در توسعه سواد و رفع بیسوادی این مقدار پول، در صورتیکه به موقع و بجا به مصرف برسد. ارزش پرباری خواهد داشت.
معارف افغانستان بعد از دهها ضربه یی که خورده است تا هنوز قادر به التیام بسیاری از زخم هایش نشده و مخصوصاً که در این 5 سال افرادی در راس این وزارت قرار داشتند که به شدت قومی و تنظیمی می اندیشیدند، نه تنها ویرانی ها را ترمیم نکردند که به شکلی از اشکال باری بر این ویرانی ها افزودند.
حال که حنیف اتمر در رأس این وزارتخانه قرار دارد و تجربهء کار او در وزارت احیا و انکشاف دهات نشان داده بود که فرد مدیر و با ظرفیت کاری میباشد، با این کمک بسیاری امیدوار شده اند که معارف افغانستان از مهلکهء فعلی در حدمعینی نجات پیدا کند؛ زیرا رفع تمام پرابلم های معارف کشور و غلبه بر تمام ضعف ها و کمبودهای آن، نیاز به زمان و کمک های فراوانی دارد که نمیشود با این مقدار آنرا مقایسه کرد.
مردم ما که بیش از 70 در صد بیسواد اند و تا حال هیچ دولتی در رفع بیسوادی تلاش های خاصی انجام نداده است، این کمک که بخش اعظم آن باید در این راه به مصرف برسد، میتواند قدم مهم و سنگینی در این راستا به حساب آید. در صورتیکه در کشور ما بیسوادی در حدمعینی مهار نگردد، دشمنان مردم میتوانند از این کمبود سوء استفاده های بزرگی بکنند؛ چیزیکه متاسفانه تا حال از آن سوء استفاده های دردناکی صورت گرفته است.
اینکه این مقدار پول چگونه در کاهش بیسوادی مؤثر تمام خواهد شد؟ چیزی است که به برنامه ریزی دقیق وزارت معارف کشور رابطه میگیرد. تجربه های بسیاری تا حال نشان داده که این چنین لقمه های چربی قبل از آنکه در گلوهای مورد نیاز فرو روند، بالایی ها آنرا قاپیده و نوش جان می نمایند. وضع ابتر و فساد حاکم بر ادارات وزارت معارف را از روی این، میتوان به آسانی حدس زد که حدود 20 هزار معلم اضافی استخدام شده و عده یی این پول ها را به جیب زده اند. افشای چنین جنایتی از سوی وزیر جدید معارف، خود نشان میدهد که مبارزه با فساد و بروکراسی در این وزارتخانهء عریض و طویل، چقدر مشکل میباشد و رهانیدن چنین پول هایی از کام لمیدگان بر چوکی های مختلف قدرت در آن وزارتخانه به چه پیمانه یی دشوار است.
از چند سال به اینطرف ادعاهای بسیاری از سوی بخش های خاصی در جهت کار برای رفع بیسوادی و ایجاد کورس های سوادآموزی صورت گرفته و پول های فراوانی در این راه به مصرف رسیده است؛ اما چون اکثراً از سوادآموزی و معارف به خاطر تجارت و بزنس شان سود می برند، لذا ثمرهء کار در این مورد مثل سایر موارد غیر محسوس بوده، کمتر به نظر می رسد که در فلان کوچه و فلان ده بیسوادی به نعمت سواد رسیده باشد.
وزارت معارف، معینیت خاصی به نام معینیت سواد حیاتی دارد که از عرض و طول بزرگی برخوردار میباشد. ولی کار آن در کشور کمتر محسوس بوده، کورس های سوادآموزی در سرتاسر کشور به چشم نمیخورد. در حالیکه این پرابلم مهمترین مشکل کشور ما را میسازد، که باید از هر پرابلمی بیشتر به آن توجه شود.
معارف افغانستان که هم بخش تعلیم و تربیه شاگردان را در مکاتب و هم وظیفه باسواد کردن مردم را در کورس های سوادآموزی به عهده دارد، هرگز با این کمک نمیتواند ادعا نماید که میتوان آنرا گل و گلزار ساخت؛ اما برای یک آغاز و یک قدم میمون درین راستا بی نهایت مهم و ارزشمند میباشد. به این خاطر هموطنان ما چشم به راه اند که آقای اتمر، این قدم بسیار سنگین و مهم را چگونه بر خواهد داشت و چطور آنرا به انجام خواهد رساند؟ 11 میلیون بیسواد در افغانستان باید از این کمک، حداعظم سود را در جهت باسواد شدن و رهانیدن کشور از جهل و ناآگاهی بردارند؛ که اگر چنان نشد مطمئناً بعد از این، کسی ما را کمک نخواهد کرد.
برگشت به بالای صفحه
ژمى مخ په را رسيدو دى. زموږ بې وزلي او رنځيدلي خلك يو ځل بيا سر بيره پر دې ، چې د ډوډۍ او تن د پټيدو غم ورسره دى ، د ژمي د يخنۍ له ويرې څخه په سوچونو كې ډوب دي . د هيواد په اوسنيو حساسو شرايطو كې ، چې د هيواد اقتصاد د آزاد بازار په لور روان دى او بې له دې ،چې د هيواد سياسي ، اقتصادي ، امنيتي او ټولنيزو ستونزو ته كتنه وشي او وڅيړل شي، چې آيا د هيواد په دې ويجاړ اقتصاد كې د آزاد بازار د سيستم پلي كيدل سم او پر ځاى اقدام دى او كه نه؟ پداسې حال كې ،چې دولت په دې نه دى توانيدلى،چې د خلكو د اقتصادي ستونزو په له منځه وړلو كې كوم مثبت ګام پورته كړي او د دولت كاركوونكو ته داسې معاش وټاكي ،چې د هغوى د ژوندانه اړتياوې پوره كړي، نو څنګه كيداى شي، چې آزاد بازار دې ، پرته له ځينو محدودو كسانو ،چې له داسې سيستم نه به ګټه پورته كړي ، دنورو خلكو په ګټه وي .
راتلونكى ژمى به هم لكه د نورو كلونو په شان خوارو او بې وزلو خلكو ته له ستونزو او كړاوونو ډك وي، ځكه يو خو خلك د كورونو د نشتوالي له كبله په خيمو او كنډوالو كې ژوند كوي او د ژوندانه هيڅ ډول آسانتياوې ورته نشته، له بلې خوا د دولت كاركوونكي او نور هيواد وال په تيره بيا د كابل ښاريان په بازار كې د بيو د لوړوالي له كبله نه شي كولاى د ژوندانه ټولې اړتياوې په هغه لږ او نا چيزه معاش ، چې لري يې، پوره كړي . له بلې خوا دولت نه په تيرو كلونو كې او نه هم سږ كال كوم څه په پام كې نيولي ، چې په راتلونكي ژمي كې دې د ښاريانو سونزې حل كړي. پداسې حال كې ، چې له يو اويايمو كلونو نه وړاندې حكومتونو به د ژمي په را رسيدوسره د كابل ښاريانو په تيره بيامامورينو او ښوونكوته د اړتيا وړ د سون مواد برابرول او هغوى ته به يې توزيع كول. دغه د سون مواد لكه : د ډبرو سكاره ، تيل او لرګي وو ، چې د خلكو ستونزې يې په ژمي كې له منځه وړلې .
خو د هغو كلونو نه را پديخوا بيا زموږ هيوادوال له بيلا بيلو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګريوان دي . څه د پاسه درې لسيزو جنګ جګړو هيواد وال بې كوره او در په در كړل . د انتقالي دولت په راتګ سره د خلكو په زړونو كې د هيلو غوټۍ وغوړيدې ، خو له بده مرغه يو ځل بيا هم د نا امنيو په رامنځ ته كيدو دغه هيلې ټكنۍ شوې او دولت هم په دې ونه توانيده ، چې په هيواد كې سوله او ټيكاو راولي .
له بلې خوا په بازار كې د خوراكي توكو بيه په بې ساري ډول مخ په لوړيدو ده او هيڅ يو داسې ارګان نشته ، چې هغه و څاري، ځكه كه څوك د دغې ستونزې په هكله څه وايي ،د دې خبرې له اوريدو سره مخامخ كيږي ، چې آزاد بازار دى . ژمي ته لاوخت شته ،خودسون دموادوپه بيه كې ورځ په ورځ لوړوالى راځي،داچې ژمى راورسيږي،خداى خبربيې به كوم ځاى ته وخيژي،دې اودې ته ورته ستونزوزموږ بې وزلي هيواد وال غمجن اوانديښمن كړي اويوه داسې ژمي ته سترګې په لاردي،چې له ستونزوبه ډك اوډيرخلك به بياخپل ماشومان ديخنۍ له لاسه وركړي.
د بريښنا سيستم له همدا اوس نه بې نظمه او ويجاړ دى ، چې د ژمي په رارسيدو به نور هم خراب شي او حتى داسې ويل كيږي ، چې د كانو او صنايع وزارت به سږ كال د مكروريانونو بخار خانو ته د سون خام مواد ورنه كړي ، چې دا به يوه بله لويه ستونزه وي چې په نورو ستونزو ور زياتيږي . د تيلو ، ګازو او لرګيو بيې په بې ساري ډول مخ په لوړيدو دي او خلك د هغو د اخستلو توان نلري .
دا هغه ستونزې دي ، چې د كابل ښار ۱۵ مليونه ښاريان به د ژمي په را رسيدو ورسره لاس او ګريوان وي .
برگشت به بالای صفحه
زموږ ځوريدلو خلكو د كورنيو جګړو له كبله ډيرې نا خوالې زغملې دي . پخوا به خلكو د جنګونو او نا امنيو له كبله خپل هيواد پريښود او بهرنيو هيوادونو ته به تلل ،خو اوس زموږ هيوادوال د بيكارۍ او بې روزګارۍ له كبله دې ته اړ كيږي ، چې خپل كور او وطن پرېږدي او بهر ملكونو ته د يوې مړۍ ډوډۍ د پيدا كولو په خاطر لاړ شي .
له دغو بهرنيو هيوادونو څخه يو هم د ايران ګاونډى هيواد دى ، چې هر كال زموږ ګڼ شمير هيواد وال د كار لپاره ورځي ،خو له بده مرغه دوى هلته ډير ځورول كيږي .
كه څه هم په ايران كې دافغان مهاجرو ځورونه كومه نوې خبره نه ده ، خو انديښنه دا ده ، چې په دې وروستيو كې د ايران دولت ځينو حلقو د دغه هيواد په بيلا بيلو ښارونو كې د مهاجرو په ځورونه لاس پورې كړى او سر بيره پر دې په يوه نوي انكشاف كې د ايران دولتي چارواكو ځينې كړنلارې ټاكلې ،چې كه چيرته دكار څښتن كوم افغان ته كار وركړي، نو هغه به د مزدور د پنځو ورځو د مزد په اندازه جريمه كيږي . پداسې حال كې كوم افغانان ، چې ګاونډيو هيوادونو په تيره بيا ايران ته د كار په خاطر ځي ، ډيرى يې دهغه هيواد په ساختماني شركتونو ،د څاګانو په كيندلو ،سړك جوړونې او نورو شاقه كارونو ګومارل كيږي . داهغه كارونه دي ،چې د هغه هيواد خپل استوګن يې له سرته رسولو عاجز دي ، خو بې وزلي افغانان د ډيرو لږو پيسو په بدل كې هغه سر ته رسوي او كارفرمايان هم له هغوى نه د لږ عايد په مقابل كې د زيات كار تمه كوي . سر بيره پر دې افغان كارګران د كار د خاوندانو له توهين ، تحقير او سپكاوي سره هم مخ وي .
د ايران دولت هيڅ ډول د كار قانون د افغانانو لپاره نه لري له همدې كبله خو ډيرى وخت د دوى د كار مزد وروسته له ډير وخت څخه وركول كيږي او يا خو هم د كار خاوند او پوليسوترمنځ د جوړ جاړي له كبله له پولې ديخوا را اړول كيږي او مزدورۍ پيسې يې پاتې كيږي.
كه خبره په لګښتونو وي ، د مهاجرو ټول بوج خو په ملګرو ملتونو بار دى او په خپله ايران هم له دې لارې تغذيه كيږي ، كه چيرې موخه له ايران څخه د مهاجرو وتل وي، نو دا خو د حل لاره نه شي كيداى ، له بلې خوا كه ايران د كار ځواك ته اړتيا نه لري، نو بيا د څه لپاره هره ورځ له ۴۰۰څخه نيولې تر ۶۰۰پورې قانوني ويزې وركوي او كله ،چې افغانان هلته ځي د ايرانيانو له ډير بد او ناوړه چلند سره مخ كيږي. د ايران دولت ته نه ښايي ، چې په افغانانو احسان باركړي ، ځكه همدا افغان مهاجر وو ،چې د ايران او عراق د جګړو ورانې او ويجاړې يې د خپلو مټو په همت بيا ودانې كړې .
همدا شان په تيرو كلونو كې د مهاجرو ماشومانو د زده كړې په وړاندې هم خنډونه وو . كه به كوم مهاجر خپل زوى يا لور په ښوونځي كې شاملول، نو مجبور و ، چې ۳۰۰ امريكايي ډالر يې د هغه د ښوونځي د فيس په نامه وركړي واى او يا يې هم د استوګنې د اسنادو په وركولو كولاى شول ، زده كړه وكړي .
بې كاري او اقتصادي ستونزې د پورتنيو ستونزو زيږنده دي ، كه زموږ دولت په دې توانيدلى واى ،چې خلكو ته د كار زمينه برابره كړي ، زموږ هيوادوال به هيڅكله هم د يوې مړۍ ډوډۍ د موندلو په خاطر بهرنيو هيوادونو ته نه تلاى .
برگشت به بالای صفحه
از مدتی بدینسو که فشار طالبان بر دولت افغانستان افزایش یافته است، درین مورد که صرف جنگ راه حل بحران کنونی نیست و دولت باید سیاست مصالحه با طالبان را در پیش بگیرد، میان محافل سیاسی در داخل و خارج افغانستان فوق العاده گرم شده است.
فرمانده عمومی ناتو اعلان کرد که اگر دولت افغانستان قادر به تغییر در وضعیت کنونی مردم افغانستان نشود، تا شش ماه دیگر وضعیت تغییر خواهد کرد، این درحالیکه همین قومندان قبلاً اعلان کرده بود که نباید طالبان را دست کم گرفت و مشرف نیز از نیرومندی طالبان و ریشه دار بودن در میان مردم جنوب کشور صحبت هایی را به میان کشیده بود.
تمام این صحبت ها با نوعی سردرگمی و روشن نبودن اوضاع گره خورده، پرسش های بسیاری در این مورد مطرح میباشد که دولت افغانستان با چه کسان و کدام جناحی از طالبان باید به مذاکره و مصالحه بنشیند و بالاخره کدام رهبران و بزرگان طالبان را در قدرت جا بدهد؟ ملا عمر اخیراً شورای 12 نفری اش را اعلان نمود که تمام آنان را ملاهای متعصب تشکیل میدهد. ملاهایی که جز رسیدن به امارت چیز دیگری را قبول ندارند.
بعضی ها طالبان میانه رو را عنوان کرده، میگویند که باید با این لایه از طالبان مصالحه کرد، اما این طیف هم تا حال کدام ساختار خاصی نداشته که بتوان با آنان بحث و اتحاد نمود. ملا توکل و دوستان او که در زمان امارت طالبان بیشتر به فعالان سیاسی شهرت داشتند نه نظامی، با هماهنگی و مصالحه با دولت افغانستان قادر به تغییر در وضعیت کنونی نشده و نتوانستند در راستای تامین امنیت گامی بگذارند.
درصورتیکه چنین طرحی از سوی ناتو، امریکا و دولت افغانستان وجود داشته باشد، باید اول به قناعت دادن پاکستان بپردازند، زیرا پاکستان در حرکت طالبان و همگامی مشترک دست بالایی دارد و بعد در صدد آن طالبان مشهوری برآیند که قادر به تغییر و اثر گذار بر جنگجویان طالب باشند، در غیر آن با صحبت های موهوم نامشخص نمی توان طرحی را پیریزی و پیاده کرد.
در صورتیکه پاکستان با این پروسه موافقت نشان دهد و دولت افغانستان به همکاری ناتو در مناطق بحران زده سران و بزرگان قومی را متقاعد به این پروسه بسازد میتوان گفت که آن عده طالبانی که صبغهء قومی و محلی دارند. بیشتر به این پروسه خواهند پیوست، نه آن رهبران قدرت طلب طالبان که فکر میکنند، اوضاع به نفع آنان پیش میرود. در صورتیکه از داخل سران اقوام و از بیرون پاکستان روی این پروسه بایستند، موقعیت طالبان در داخل و خارج تضعیف شده، جناح ملا عمر در محدودیت خاصی قرار می گیرد.
سران و بزرگان در دهات زمانی حاضر به پذیرش چنین پروسه می گردند که فکر کنند دولت در مناطق شان دست به تغییرات بنیادی می زند. و فقر و بیکاری را ریشه کن میسازد، در غیر آن با تقسیم نمودن فقر هیچ مشر قومی حاضر نخواهد شد که به چنین پروسه یی بپیوندد.
کمیسیون مصالحه و تحکیم مجددی که به شدت غیرفعال میباشد و تا حال کار چشمگیری انجام نداده است، هرگز نمیتواند چنین مسئله مهمی را حل بسازد و راه ورود بخشی از طالبان را در قدرت کنونی هموار دارد، به این خاطر باید به دنبال چاره های تازه یی گشت و پاکستان زمانی حاضر به همکاری با افغانستان میگردد که از یکطرف منافع خود را در آن طرح ببیند و از سوی دیگر زیرفشار ناتو قرار بگیرد.
طیف بندی و ایجاد حمایه های میان طالبان، این زمینه را برای دولت افغانستان و ناتو میدهد که قومندانان تازه یی در میان طالبان ظهور کنند و بخشی از جنگجویان طالب را با خود به مصالحه بیاورند و تامین امنیت و ثبات گردد. در غیر آن با این همه کلی گویی و مانورهای گنگ و موهوم نه میتوان بحران را مهار کرد و نه راه گفتگو و وحدت با بخشی از طالبان را هموار ساخت.
برگشت به بالای صفحه
درحاليكه گرداننده گان مجلهء مرسل عيد سعيد فطر را به هموطنان خود تبريك ميگويند، عيد امسال تفاوت هايي با عيدهاي ديگر براي افغانهاي ما دارد. در اين عيد هموطنان بسياري در عزاي وابستگان شان كه يا در عمليات انفجاري و انتحاري و يا در عمليات رويارويي به قتل رسيده اند، نشسته و چنان در غم و اندوه غرق اند كه ياراي تبريك گويي را هم ندارند و علاوتاً در بسياري از نقاط كشور جنگ و درگيري در جريان بوده، عمليات انتحاري و انفجاري در شهرها مخصوصاً كابل، قندهار و هرات بر اضطراب مردم افزوده است.
گرچه اعلان افزايش معاش عده يي را در روياي شيريني فرو برده ولي اينكه آيا اين كار در كوتاه مدت صورت خواهد گرفت و يا نه، چيزيست كه تا حال روشن نشده است و اگر چنين كاري به زودي صورت گيرد حداقل عيد اضحي براي 400 هزار خانواده به دو عيد مبدل خواهد گشت.
با تمام اين كمبودها و مشكلات كه اكثريت افغان ها با آن ها دست به گريبان اند، بازهم عيد لحظات خوشي را در روان هموطنان ما تصوير ميكند. بسياري از كينه ها و عداوت ها و اختلافات خانواده ها لحظه يي فروكش كرده و در ميان هياهوي تبريك گويي ها غم هاي موجود براي لحظه يي از ياد برده ميشود. افغان هاي ما علاوه به اينكه با ختم رمضان برخورد خاص مذهبي به عيد دارند، در حد افراط خود را مقيد به سنت هاي عيد دانسته بسياري با وجودي كه آهي در بساط ندارند، چنان مصرف ميكنند كه بعد از عيد تاثير قرض و قرضداري آنرا احساس مي نمايند. شايد بهترين برخورد به پديدهء عيد آن باشد كه در خريد و مصرف اعتدال در نظر گرفته شود و به اندازهء دخل خرچ محاسبه گردد تا با ختم عيد زير بار كمرشكن قرض شانه هاي ما خم نگردد.
روزهاي نشاط آور عيد در بسياري نقاط كشور، با جشن ها و ميله هاي همگاني به سر مي رسند و در جاهايي ازدحام به حدي است كه هزاران نفر را گرد هم جمع مينمايد، با توجه به وضعيت خاص امنيتي كشور و اينكه مخالفان با تمام قوا تلاش مينمايند تا خوشي هاي عيد را از مردم بگيرند، بايد اشد توجه به مسايل امنيتي مبذول گردد. در اين روزها وظايف نيروهاي امنيتي فوق العاده عميق و گسترده شده و با تمام قوا بايد تلاش صورت بگيرد تا از بروز حوادث خونين جلوگيري به عمل آيد، چرا كه چنين حوادثي در چنين روزهايي تاثير متفاوت از روزهاي ديگر داشته، نيروهاي امنيتي داخلي و خارجي را به چالش سختي ميكشاند.
ملت ما كه در تمام زمينه ها نامراد مي باشد و حلقه هاي فقر، بيماري و بدروزي بر دست و پاي اكثر هموطنان ما افتاده و بعضي از خانواده ها يا عزيزان شان را از دست داده و يا در ايران و پاكستان دور از آغوش خانواده به خاطر به دست آوردن لقمه ناني تلاش مي نمايند، خانواده هاي شان در روزهاي عيد احساس تنهايي و عزا كرده كه بايد آن خانواده هايي كه در چنين مصيبت هايي گير نيستند به سراغ آن خانواده ها بروند و با دلجويي و اظهار تبريك به عيد بي رنگ شان رنگ و شادابي ببخشند چرا كه تمام انسان ها عضو يك پيكر هستند و بايد غم و شادي ميان تمام اين اعضا تقسيم گردد.
كاركنان مجله مرسل كه مجله محبوب خانواده هاست، اين عيد را براي تمام هموطنان خود از صميم قلب تبريك گفته براي تك تك شان صلح، ثبات، سعادت و خوشبختي را استدعا مينمايند و اميدواراند در عيد بعد بر پله هاي آرامش و تعالي قدم بگذارند و ديگر صداي انفجار و انتحاري را تجربه نكنند و تمام افغان هاي جدا شده ازهم، دور يك دسترخوان عيد، دست به دست هم داده بنشينند و در فضاي عاري از جنگ و خشونت، اين روز خجسته را تجليل نمايند.
برگشت به بالای صفحه
له ۲۰۰۲ ميلادي كال نه را پديخوا پنځه افغان او بهرني ژورنالستان په افغانستان كې وژل شوي دي.
په افغانستان كې د نوې ادارې ټينګيدل يو زيرى، چې له ځان سره درلوده او د مدني ټولنې د غوړيدو هيله په كې نغښتې وه، هغه د مطبوعاتو او بيان آزادي وه. د بيان د ازادۍ په رڼا كې د هيواد په ګوټ ګوټ كې ګڼو ازادو خپرونو په فعاليت پيل وكړ او پخپل وخت د واقعيتونو په خپرولو سره يې د خلكو په زړونو كې ځاى ونيو، خو په ډيره خواښينۍ سره بايد وويل شي، چې په بيلابيلو پلمو سره د دغې ازادۍ د مخنيوي لپاره هڅې ورځ په ورځ دېرې شوې په محلي چارواكو، زور واكو او قوماندانانو سربيره دولتي ادارې او حتى لوړ پوړي چارواكي هم په دې برخه كې وروسته پاتې نه دي او په دې هڅه كې دي، چې په څه ډول د مطبوعاتو د ازادۍ مخه ونيسي.
په دغه كابو پنځه كلن بهير كې ګڼ شمېر ژورنالستان د واقعيتونو د خپرولو پر سر وګواښل شول او يو شمېر نور ووهل او وټكول شول. د افغانستان د نړيوال ژورناليږم د مركز د يوه رپوټ له مخې له ۲۰۰۲ كال را پديخوا پنځه تنه ژورنالستان، چې درې افغانان او دوه يې بهرنيان او د دويچه ويلې شبكې ژورنالستان وو، وژل شوي دي او يو افغان ژورنالست د كار په جريان كې په خپل مرګ مړ شوى دى.
يو افغان ژورنالست په كندهار كې، يو په خوست كې او يو په كابل كې او دوه بهرني ژورنالستان د هېواد په شمال كې په (تاله و برفك) سيمه كې وژل شوي دي.
د فرهنګ او ځوانانو وزير ښاغلي كريم خرم په يوه ناسته كې وويل، چې نوموړي بهرني ژورنالستان له دوى سره ثبت نه وو. دا خبره د انديښنې وړ ده، لازمه دا ده، چې بهرني ژورنالستان د يوه هېواد له قوانينو سره سم چلند خپل كړي. دغو ژورنالستانو بايد د فرهنګ او ځوانانو په وزارت كې ځانونه راجسټر كړي وى او له دغه وزارت سره په تفاهم كې يې خپل كار تر سره كړى واى، ځكه كه دوى د فرهنګ او ځوانانو له وزارت سره تفاهم درلود، نو له يوه داسې خطر سره به نه مخامخيدل.
همدارنګه په دغه رپوټ كې راغلي، چې كابو ۱۲۵ تنه ژورنالستان ګواښل شوي، وهل شوي، بنديان شوي او تښتول شوي دي.
د ازادو رسنيو د رامنځته كېدو سربېره په ياده موده كې يو شمېر اتحاديې او مركزونه د ژورناليزم د پراختيا او د ژورنالستانو د خوندي پاتې كېدو او د هغوى له حقوقو د دفاع په موخه جوړ شوي دي، خو لكه څنګه، چې اړينه وه دغو مركزونو د ژورنالستانو د دفاع په موخه كوم اساسي ګام نه دى پورته كړى او نه يې هم يوه داسې ستراتيژي طرحه كړې ده، چې په اساسي ډول ژورنالستان خوندي وي او له حقوقو څخه يې دفاع وشي.
د خواشنيۍ خبره خو لا دا ده، چې د ژورنالستانو په نامه څو جوړ شوي مركزونه پخپلو كې سره همغږي نه لري او كه يې لاس برشي د يو بل تخريب هم كوي.
د واقعيتونو د خپرولو او خلكو ته د مسايلو په اړه د خبرتيا وركولو لپاره اړينه ده، چې دولتي مراجع له ازادو رسنيو سره مرسته وكړي.
اساسي قانون او د مطبوعاتو قانون ژورنالستانو ته اجازه وركوي، چې پرته له هغو اسناد و او مسايلو ، چې په بيانولو يې ملي ګټو ته زيان رسيږي، لاس رسى ولري، خو لكه څنګه ، چې ليدل كيږي يوه دولتي اداره هم دې ته حاضره نه ده، چې د پېښو په اړه له مطبوعاتو سره همكاري وكړي.
د ادارو مشرانو داسې يو وضعيت راوستى، چې د هغوى تر امر لاندې مراجع د هغوى له خبرتيا پرته حتى له رسنيو سره مركوته هم نه حاضريږي او ژورنالستان د معلوماتو د ترلاسه كولو لپاره د بيروكراسى له ګواښ سره لاس او ګريوان دي.
برگشت به بالای صفحه
له پنځو كلونو راهيسې ، چې په افغانستان كې يو نوى دولت ټينګ شوى ، نړيوالې ټولنې او مدني ټولنو هڅه كړې ، چې په هيواد كې د بشر حقوق تامين كړي او د ټولنې وګړي دې ته وهڅوي ، څو د يو بل حقوق په پام كې ونيسي او هغو ته درناوى وكړي .
په اساسي قانون كې ښځو ته له نارينه وو سره سم حقوق وركړل شول ، د نړيوالې امنيتي شورا ۱۳۲۵پريكړه ليك صادر شو ، د مارچ اتمه د ښځو نړيواله ورځ وټاكل شوه ، چې په ټوله نړۍ كې نمانځل كيږي . په ډله ييزو رسنيو كې د ښځو د حقونو د خونديتوب په اړه په پراخه كچه ليكنې كيږي او د بېلا بېلو مطبوعاتي رسنيو له لارې د ښځو په وړاندې دتاو تريخوالي د له منځه وړلو په موخه ډير ګټور او هر اړخيز مطالب خپريږي ، خو بنسټيزه پوښتنه دا ده ، چې څنګه او څه ډول ښځې كولاى شي خپل حقوق لاس ته راو ړي ؟
له بده مرغه زموږ ټولنه په دې نه ده توانيدلې ، چې په رښتينې توګه ښځو ته د هغوى حق وركړي او لاهم ښځې په بېلا بېلو بڼو او ډولونو له تاو تريخوالي سره مخ دي او د هغوى حقوق تر پښو لاندې كيږي .
د بيلګې په ډول له هغو ځوروونكو پيښو څخه يوه هم د كندوز په ولايت كې د يوې نجلۍ بدلول په يوه سپي دي ، چې په رښتينې ډول يوه زړه بوګنوونكې او له بشري كرامت څخه لرې خبره ده . آيا د ښځې شخصيت ،چې يو انسان ده او يو سپى ، چې يو حيوان دى سره برابر دي ؟ آيا دا په ښكاره او څرګنده د انسان له حقوقو څخه سر غړاوى نه دى ؟ دا ټولې هغه نا خوالې دي ، چې بېسوادي ، اقتصادي ستونزې او فرهنګي وروسته پاتې والى د هغو زيږنده دي .
د انساني حقوقو په تيره بيا د ښځو د حقونو د تر لاسه كولو له پاره بنسټيز كار د ټولو انسانانو مادي او معنوي ارزښتونو ته پاملرنه ده . د ټولنې زياتره وګړي له زده كړې بې برخې دي ، تر اوسه ډير خلك په قبيلوي او ما قبل قبيلوي شرايطو كې ژوند كوي .
تر څو ، چې خلك له دې شرايطو نه وي را وتلي د ښځو د حقونو خبره بې ځايه او بې ګټې ګڼل كيږي . زموږ ډيرى خويندې په كليو او بانډو كې په شاقه او له توانه وتلو كارونو ګومارل كيږي ، هغوى نه يوازې د كور د ننه كارونه سرته رسوي ، بلكې په پټيو كې كار كوي ، په اوږو له لرې ځايونو څخه اوبه راوړي ، له لرې دښتو او غرونو لرګي او خس راوړي ، چې د دغه شاقه كارونو سرته رسول د ښځو په وسيله په ښكاره او روښانه توګه د هغوى له حقونو څخه سر غړاوى او تيرى دى .
بايد ووايو ،چې حق نه وركول كيږي، بلكې حق اخستل كيږي ، زموږ خويندې په تيره بيا د ټولنې روڼاندې خويندې او مدني ټولنې بايد په دې برخه كې په نه ستړې كيدونكي ډول هڅه او هاند وكړي ،څو په ټولنه كې د وګړو حقونه تامين او د ناوړه پيښو د منځ ته راتګ مخه ونيول شي .
برگشت به بالای صفحه
فقر و بیکاری از مشکلات مهم و اساسی مردم است که تمام بدبختی های دیگر از این دو بر می خیزند. به علت بیکاری طیف وسیعی از جوانان ماست که با تمام مشکلاتی که در ایران و پاکستان متوجه آنهاست، جبراً به آن کشورها فرار کرده، تلاش می نمایند تا لقمه نانی به چنگ آورند.
با وجود چنین وضعیتی روز تا روز مصارف عروسی ها و رسم و رواج ها در این زمینه بالا رفته، خانواده های داماد زیر بار فقر طاقت فرسا گور میشوند و به این خاطر که جوانان نمی توانند چنین مصارفی را متقبل شوند، از ازدواج به موقع بازمانده، زمانی توانایی ازدواج را می یابند که یا دیگر دیر شده و یا دختری به ازدواج شان تن نمی دهند و به اینصورت مشکلات بسیار زنندهء خانواده گی و اجتماعی را به وجود می آورند.
بسیاری از جوانانی که ازدواج می نمایند، توان پرداختن مصارف را نداشته، سال ها به دنبال کار در داخل و خارج کشور سرگردان می باشند و شب و روز تلاش می نمایند تامصارف لستی که از سوی خانوادهء عروس داده میشود، مصارف هوتل و دهها مصرف دیگر را پوره نمایند. چون اکثریت خانواده های افغان ما از زنده گی بخورنمیری برخوردار میباشند لذا قادر به پرداخت چنین هزینه ای نبوده یا دار و نداری که ازپدر به ارث برده را می فروشند و خرچ عروسی شان میکنند و یا اینکه جبراً به اعمال غیرمشروع دست زده، جنایت هایی را مرتکب میشوند. بعضی ها که نه ملکی به ارث برده و نه وجدانش اجازه می دهد که جنایتی انجام دهد، با فشارهای روانی کشنده یی رو به رو شده، در این میان هستند جوانانی که حتی به اعتیاد رو می آورند و می خواهند تا لحظه یی از شر چنین مشکلاتی رهایی یابند.
عدهء معدودی از خانواده هایی وجود دارند که وقتی شوهر دختر یا خواهر شان را در سطح اقتصادی پایینی می یابند، با کمال دانایی از چنین مصارفی گذشته و تمام مراسم عروسی و رواج های قبلی و بعدی آنرا ساده و بی مصرف بر گزار می نمایند. در این صورت داماد نه مجبور میشود تا ملک و میراث پدر را به باد دهد و نه با وارد نمودن فشارهای روانی دچار تشوشات روحی می گردد.
درصورتیکه خانوادهء داماد با به اجرا درآوردن تحمیلی چنین رواج هایی قرضدار و بی خانه گردد، این فقط عروس است که باید بعد از عروسی، مشکلات بی توجهی پدر و مادرش را با هزار غم و اندوه به دوش بکشد. زیرا بعد از عروسی هر روز قرضداران دروازه شوهر عروس را کوبیده قرض شان را می خواهند و دیگر دخترشان لحظه یی آرام نبوده، از خورد و نوش و پوش و پوشاک بی بهره میگردد و قادر نمیشود پولی به مصرف برساند. چون تمام عاید شوهر باید به قرض پرداخته شود که در یک روز به باد داده شده است.
در بسیاری از خانواده ها وقتی از ناتوانی داماد صحبت به میان می آید و تلاش میشود تا از خانوادهء عروس در کم نمودن مصارف طالب کمک شود، با بسیار بی تفاوتی و کرختی گفته میشود "وقتی پول نداشت چرا زن گرفت؟" این از بی توجه ترین و کوتاه فکرترین افرادی متظاهر میگردند که کوچکترین اندیشه ای به زنده گانی دختر شان نداشته، فقط می خواهند برای یکی دو روز از سیالی و هم چشمی شان عقب نمانند. درحالیکه این خانواده ها به بسیار آسانی میتوانند از خریداری های بسیاری بگذرند، از مصارف سرسام آور هوتل ها کم کنند، از لباس های قیمتی، جواهرات و دهها مورد دیگر بکاهند. درحالیکه به عکس تلاش صورت می گیرد تا هرچیزی با قیمت بلند خریداری و سیالان را مات نمایند.
امروز مصارف هوتل ها، آرایشگاه ها، موترهای گلپوش، لباس های عروسی، فلمبرداری ها و دهها مورد دیگر فوق العاده افزایش یافته و بر رسم و رواج روز تا روز کارهای پر مصرف دیگری افزایش می یابد، که باید خود خانواده ها در این مسایل توجه جدی نمایند و هم رسانه های همگانی و مخصوصاً نهادهایی که در راستای بلند بردن سطح فرهنگی زنان کار می کنند و دیگر نهادهای فرهنگی مثل تئاترها وسینماگران نیز به این مسئله توجه خاص مبذول داشته در نکوهش رواج های پرمصرف، کارهایی را انجام دهند تا این پول به خاطر هیچ به هدر نرود و زنده گی جوانان تباه نگردد.
برگشت به بالای صفحه
اینک در آستانه برگزاری امتحانات سالانه شاگردان معارف در مناطق سردسیر از جمله کابل می باشیم. همانطوریکه در شرایط کنونی هیچ چیزی با ارزش تر از تحصیل و تعلیم، بازگشایی مکاتب، چاپ کتاب و بلند بردن سطح کمی و کیفی سواد برای کشور جنگزده و ویرانهء ما نمی باشد، متاسفانه به همان پیمانه معارف ما در 30 سال جنگ، ضربه خورده و ضرورت به کار، تلاش و بازسازی مجدد دارد.
بحران بی امنیتی جنوب، بازهم اولین ضرباتش را بر مکاتب وارد ساخت و امروز در ولایات قندهار، هلمند، ارزگان و زابل صدها هزار شاگرد از نعمت سواد و مکتب محروم شده و معلمان بسیاری از منطقه فرار کرده اند. سوزاندن مکاتب و قتل معلمان بدبختانه بر سر لوح فعالیت مخالفان قرار داشته و تلاش می کنند تا افغانستان را همچنان در بیسوادی و ناآگاهی قرار دهند. مخصوصاً وضع دختران بدتر بوده و در بسیاری از ولایات دیگر نیز مردم با اضطراب از این بحران، دختران جوان شان را اجازهء بیرون شدن از خانه نمی دهند. در مناطقی مثل پایتخت که مکاتب فعال اند و کتلهء وسیعی از فرزندان مردم به تحصیل می پردازند تا هنوز قادر به ارائه تحصیلات نسبتاً معیاری نشده کمبود کتاب، معلم، صنف، تخته و تباشیر و مخصوصاً برنامه مدون و منظم درسی دیده می شود و چیزهایی مثل لابراتوار و کتابخانه به مقولات لوکسی می مانند که کسی انتظار رسیدن به آنها را ندارد.
با وجودیکه در اکثرمکاتب کابل، امسال حتی 50 درصد کتاب های درسی تدریس نشده و کتب جدید برای صنوف اول، دوم و چهارم در نیمهء سال توزیع شده (درحالیکه این کتاب ها در گدام ها وجود داشت ولی توزیع آن در نیمهء سال صورت گرفت و شاگردان با خواندن نیمی از کتب سابقه و نیمی از کتب جدید دچار سردرگمی عجیبی شدند) و نیمی از کتب جدید هم خوانده نشده، با آن هم ضرورت جدی و اساسی است که خانواده ها در کنار وضعیت ناهنجار درسی باید بعنوان ممد مهم و اصلی در جهت بلند بردن سطح فرزندان شان کوشش نموده، تلاش کنند تا حداقل در این روزها فرزندان شان را وادار به خواندن درس و تکرار بار بار دروس شان نمایند و خود در حل مشکلات درسی شان کمک نمایند. از رفتن به کورس فرزندان جلوگیری نکنند، دیدن فلم و مصروفیت های فرعی شان را راکد قرار دهند و مخصوصاً به آن اطفالی که در صنوف پائین درس می خوانند و خشت بنای تحصیل را می گذارند، جداً توجه کرده درصورتیکه این شاگردان در این دوره، از سطح تعلیم بهتری برخوردار گردند در صنوف بالا دچار پرابلم نخواهند شد؛ و درصورتیکه این متعلمان درس های شان را دراین دوره یاد نگیرند و با ارزیابی اینکه تا صنف چهارم ناکامی ندارند به صنف بالا انتقال یابند، برای آینده تحصیلی شان فاجعه بار است.
شاگردان صنف های پائین ضرورت دارند تا خانواده ها شب و روز با آنان کمک کنند، مخصوصاً که در این صنوف پدران و مادران خانواده می توانند به آسانی و بی مشکلی به آنان همکاری داشته باشند.
بحال خود رها کردن فرزندان و آنان را متوجه درس خواندن نکردن، نارسایی های کشنده و بی اعتنایی کامل خانواده ها را نسبت به نسل فردای وطن نشان می دهد که گناهی نابخشودنی است.
برگشت به بالای صفحه
د انتقالي دولت په رامنځ ته كيدو سره د خلكو په زړونو كې ډيرې هيلې او ارمانونه را وټوكيدل
او داسې تمه كيده ، چې نور نو به د خلكو اقتصادي ، ټولنيزې او د ژوندانه هر ډول ستونزې اوارې شي ، ځكه دولت هم د رامنځ ته كيدو په لومړيو مياشتو كې خلكو ته ډيرې تودې او نرمې وعدې وركولې .
له بلې خوا د بهرنيوهيوادونو او نړيوالې ټولنې مرستو هم خلك دې ته اميدواره كول او داسې يې انګيرل ، چې ګوندې دولت به دا ټولې تر لاسه شوې مرستې د خلكو د ستونزو دله منځه وړلو په لار كې ولګوي او په رښتيا هم كه د دغو مرستو نيمايي هم په شفاف او رښتيني ډول زموږ د هيواد والو د ژوندانه د ښه كيدو په لار كې لګيدلې واى، نو د پنځو كلونو په تيريدو به اوس د خلكو په ژوندانه كې بنسټيز بدلون رامنځ ته شوى واى .
اوس ، چې ژمى مخ په را رسيدو دى، زموږ هيواد وال لكه د پخوا په شان په دې سوچونو كې ډوب دي ، چې څنګه به د ژمي په سړو او واورينو شپو ورځو كې خپلې جونګړې تودوي ؟
پداسې حال كې ،چې زموږ هيواد وال له ډيرو اقتصادي ستونزو سره مخ دي ، د دولت كار كوونكي او ښوونكي په دې لږ معاش ،چې لري يې څنګه كولاى شي د ژوندانه ټولې اړتياوې پوره كړي؟
يوه بله لويه او د پام وړ سـتونزه ،چې زموږ بې وزلي او جګړه ځپلي خلك ځوروي، هغه د خلكو د بې كورۍ ستونزه ده ،چې د څو كلونو جګړو په پايله كې زموږ هيواد والوته په ميراث پاتې شوې ده. په هيواد كې كور ګډوجګړو د خلكو مادي او معنوي شتمنۍ لوټ كړې ، د هغوى كورونه په كنډوالو بدل شول ، زموږ ځينې هيواد والو، چې مالي وړتيا يې درلوده ، د دې لپاره، چې خپل ژوند وژغوري ، ګاونډيو هيوادونو ته يې پناه يووړه .
نن ، چې له هغو ترخو پيښو څخه څو كلونه تير شوي هم دي ، خو لا هم د هغو نا خوالو ترخه زهر زموږ هيوادوال څكي او دولت په دې نه دى توانيدلى ، چې د خلكو په ژوندانه كې اقتصادي بدلون راولي ، زموږ ډيرى هيواد وال ، چې خپل كورونه يې د جنګ جګړو له امله له لاسه وركړي په خيمو او هغو ورانو دولتي ودانيو كې شپې ورځې تيروي ، چې نه چت لري ، نه در او دروازې . ځينې بيا په لوړه كرايه په كرايي كورونو كې استوګنه لري ، چې د خپل كم عايد څخه ايله وكولاى شي د كور كرايه وركړي او پاتې بخور و نه مير ژوند په ډيرو نا خوالو تير كړي .
پخوا به دولت د ژمي په را رسيدو سره د خلكو لپاره په تيره بيا د دولت مامورينو ته د سوند مواد لكه ، لرګي ، د ډبرو سكاره ،تيل او نور په ډيره كمه بيه برابرول او د ژمي په را رسيدو به يې د وزارتونو او رياستونو له خوا دوى ته توزيع كول ، چې تر ډيره بريده به يې د خلكو ستونزې په ژمي كې را كمولې ، خو له بده مرغه په دې وروستيو كلونو كې نه يواځې دا ،چې د دولت لخوا دغه ټكي ته پاملرنه نه ده شوې، بلكې د آزاد بازار په منځ ته راتګ سره په بازار كې د خوراكي توكو تر څنګ د سوند د موادو بيې هم لوړې شوې ،چې زموږ هيوادوال يې له ډيرو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګريوان كړي .
د برېښنا د سيستم خرابوالى زموږ د هيواد والو يوه بله اساسي او د پام وړ ستونزه ده ، چې د ژمي په راتګ سره به د كابل ښار استوګن له يوې بلې ستونزې سره مخ شي ، چې په تاسف سره بايد ووايو د اوبو او بريښنا وزارت هم په دې ونه توانيد ،چې د بريښنا سيستم منظم كړي او كابل ښاريانو ته برېښنا وركړي ،په داسې حال كې ،چې څه موده دمخه دبرېښناوزارت چارواكوژمنه وكړه،چې دبرېښنااوسنۍ اندازه به لوړوي ،څوخلكوته په ژمي كې په بشپړه توګه برېښناورسيږي،خولاهم ددې ژمنې كوم څرك نه ترسترګوكيږي اوخلك يې داژمنې هم دپخوانيوژمنويوبله كړۍ بولي.
له بلې خوا داسې ګنګوسې دي ، چې سږ كال به په ژمي كې د كانو او صنايع وزارت د مكروريانونو بخار خانو ته د سوند خام مواد هم ورنه كړي .
دا هغه ستونزې دي ، چې د كابل ښاريان به د ژمي په را رسيدوسره بياهم دتيركال په څيرورسره لاس او ګريوان وي اوډيرخلك ،چې په خيمواوياكنډوالوكې اوسيږي،خپل واړه ماشومان له لاسه وركړي اوډيرې ميندې به بورې شي.
دولت ته پكاره ده،چې دژمي له رارسيدووړاندې دژمنوپه ځاى په عملي اقدام لاس پورې كړي اوخلك ته ترخپله وسه دسوندمواد اونوراړين توكي برابركړي.
برگشت به بالای صفحه
تيره اوونۍ د ځوانانو د اوونۍ تر نامه لاندې ونمانځل شوه .
دا اوونۍ په داسې حال كې نمانځل كيږي ،چې زموږ ځوانان د بې كارۍ له امله بهرنيو هيوادونو ته ځي اوهره ورځ يې د بهرنيو هيوادونو د سفارت خانو تر مخ اوږده كتارونه جوړ كړي وي . يو شمير ځوانان بيا دا ، چې ورته كار نه پيدا كيږي غير اخلاقي كارونو ته مخه كوي ،چې د نا امنۍ په رامنځ ته كيدو كې لوى لاس لرلى شي .
په هيواد كې اقتصادي ، ټولنيز ، سياسي او امنيتي حالت ته په كتو سره ويلى شو ، چې د ځوانانو ستونزې ورځ تر بلې زياتيږي. هر كال په زرګونو ځوان زده كوونكي له ښوونځيو څخه د فراغت سندونه اخلي ، چې له هغوى څخه يو شمير يې په پوهنتونو كې جذب كيږي او يو شمير نور بې سر نوشته او وزګارهګرځي. همدا شان هغه شمير ،چې له پوهنتون څخه هم فارغيږي، كله د يوې وزارت خانې مخ ته او كله هم د بلې وزارت خانې تر مخ د كار په موندلو پسې سرګردانه او لالهانده ګرځي . پداسې حال كې ،چې دځوانانو د ستونزو د حل په خاطر يو وزارت هم پخوا په كار لګيا و ،چې اوس هم د فرهنګ وزارت پورې اړوند دى ، خو په دې نه دى توانيدلى ، چې د ځوانانو په خاطر ګټور ګامونه پورته كړي .
له همدې امله ده ، چې زموږ ځوانان په ښار او بازارونو كې د لاسي كراچيو تر شا په كار بوخت دي اوډير شمير بيا كله ،چې په هيواد كې د كار له موندلو نا هيلي شي ،دې ته اړكيږي ،چې بهر هيوادونو ته مخه كړي اوپه شپو او ورځو د ويزې او پاسپورټ د اخستلو په خاطر د سفارت خانو د دروازو تر شا ودريږي او كله ، چې بهرنيو هيوادونو ته هم لاړشي له ډيرو ستونزو سره لاس او ګريوان وي او ډير شاقه او له زغم نه وتلي كارونه پر مخ وړي . كه په هيواد كې د ځوانانو لپاره د كار شرايط برابر واى، نو ځوانان به دې ته نه اړ كيدل ، چې بهر هيوادونوته د كار په خاطر لاړ شي .
دا د افغانستان په بيا رغاونه كې د دولت غلطه او نا سمه پاليسي وه ، چې ويې نه شواى كولاى دځوانانوله بشري ځواك څخه د هيواد په بيا رغاونه كې په ګټور ډول كار واخلي او هغوى ته د كار زمينه برابره كړي .
پروژې سمې پلې نه كړاى شوې او پيسې يې بې ځايه و لكيدې . اړينه دا وه ،چې دغه پيسې په اوږد مهاله پروژو لګيدلې واى ،څو د ځوانانو لپاره په اوږد مهال كې د كار زمينه برابره شوې واى ،خو اوس هم لا وخت شته او نړيواله ټو لنه ليوالتيا لري ، چې د افغانستان په بيا رغاونه كې برخه ولري ، نو په كار ده، چې دولت د بيا رغاونې په پيسو اوږد مهالې پروژې په نظر كې ونيسي اود ځوانانو لپاره د كار زمينه مساعده كړي ، څو له يوې خوا زموږ هيوا د د آبادۍ او پر مختګ په لور ګامونه اوچت كړي او له بلې خوا زموږ ځوانان پرديو هيوادونو ته د كار موندلو په خاطر مخه و نه كړي، بلكې د دوى له كاري توان او طاقت څخه د هيواد په بيا رغاونه كې كار واخستل شي .
برگشت به بالای صفحه
محمدحنیف اتمر وزیرمعارف و تیم کاری او که قبلاً در وزارت انکشاف دهات کارمی کردند، نسبت به هر وزارتخانه یی ازتجربیات بیشتر کاراجتماعی برخوردار میباشد. وی درآن وزارتخانه با تدوین برنامهء همبستگی ملی توانسته بود عدهء بیشماری از مردم دهات را در شوراهایی جهت پیشبرد امور قریه و قصبات شان جمع کند و احساس مسوولیت را نزد شان در برنامه های بازسازی و نوسازی شان زنده نماید. کارآگاهان سیاسی و اجتماعی معتقد اند که این برنامه نقش تاریخی خود را ایفا نموده و مؤثریت آن از چشم دوست و دشمن پنهان نیست.
آقای اتمر و تیمش با جمعبندی تجربیات کار آن وزارت، اکنون که رهبری وزارت معارف، یکی از کلیدی ترین وزارتخانه های کشور را به عهده دارد، برنامهء دیگری که پای اولیای شاگردان در پیشبرد امور مکاتب کشانده میشود را رویدست گرفته که حتماً نتایج خوبی را به بار خواهد آورد.
وزارت معارف اعلان نمود که بودجه خاصی را برای مکاتب در ولایات درنظر گرفته که مسوولان اداره مکاتب معلمان و اولیای شاگردان بصورت دستجمعی در مصارف آن تصمیم می گیرند. این بودجه که با درنظرداشت تعداد متعلمان مکاتب (از 500 نفر و هزار دالر شروع می شود) به مصرف می رسد و پول مورد نظر به مشورهء اداره و والدین شاگردان در خریداری کمپیوتر یا احداث کتابخانه و یا ساختن لابراتوار به مصرف می رسد، اثرات جدی بر هماهنگی میان مکتب، اداره، و خانواده های شاگردان به وجودمی آید؛ زیرا محکم شدن و بهم پیوست شدن هرچه بیشتر این حلقات در درون و بیرون مکتب، اثرات جدی بر بخش های دیگر کار شاگردان و اداره خواهد گذاشت.
یکی از مشکلات اساسیی که از سالها بدینسو در تعلیم و تربیه فرزندان ما وجود دارد، روابط سرد و یا هیچ میان خانواده ها و مکتب می باشد. زمانی یک شاگرد می تواند از تعلیم و تربیهء سالم و باکیفیت برخوردار گردد که هم در مکتب و هم در منزل، به او توجه صورت گیرد. به وضاحت میتوان دید که آن شاگردانی لایق و با سواد و باتربیه اند که علاوه بر مکتب، در خانه از سوی والدین کمک و تشویق شده اند. تا حال این روابط جدا ازهم عمل کرده معلمان اصلاً نمی دانند که خانواده های شاگردان شان درچه وضعیت اقتصادی و تعلیمی قرار دارند و به چه پیمانه با فرزندان شان کمک میکنند. اگر خانواده هایی با فرزندان شان کمک کرده و به کارخانگی شان توجه داشته اند، بی ارتباط با معلم و مکتب فرزندان شان این کارها را انجام داده اند و با وجودیکه اثراتی بر کار شاگرد داشته و او را نسبت به شاگردان دیگر متبارز ساخته ولی کافی نبوده و مخصوصاً اینکه همه گیر نبوده، لذا برنامهء جدیدی که از سوی وزارت معارف طرح گردیده علاوه به اینکه در خرید و اینکه چه چیزی باید خریداری شود دقت بیشتری به خرچ داده میشود، این روابط را زنده کرده و اولیای شاگردان را مجبور میسازد که رخ به سوی مکاتب فرزندان شان داشته باشند و با ادارهء مکتب در رابطهء زنده و ارگانیک قرار بگیرند.
این طرح که با کمکهای کوچک و در ولایات بطور تجربی روی دست گرفته شده، در صورتیکه نتیجهء مثبت و قابل ملموسی داشته باشد، مطمئناً در کل افغانستان تطبیق خواهد شد و گراف و مقدار پول آن هم، بالا خواهد رفت. در این طرح علاوه به اینکه رابطه مکتب با مردم برگزار می گردد و در بلند رفتن سطح تعلیم و تربیه شاگردان مؤثر خواهد بود، در تامین امنیت مکاتب هم مؤثریت خواهد داشت؛ زیرا اولیای شاگردان همان مردمی اند که در اطراف و اکناف مکاتب زنده گی دارند. وقتی آنان خود را در خرید اشیای مکتب و بهبود وضعیت مکاتب مسوول بدانند، به جایی کشانده می شوند که در حفظ و حراست مکاتب نیز تلاش نمایند و به این صورت در حد معینی پوشش امنیتی مکاتب نیز از این طریق تامین می گردد.
برگشت به بالای صفحه
کم کشوری در جهان به اندازهء افغانستان آشیانه (مرگ و میر) مرض و نارسایی های صحی می باشد. زیرا فقر، بیکاری و محروم بودن از بسیاری نعمات مادی باعث وضیعتی در کشور ما شده و راه مرض و سرایت مکروب را نزد بسیاری از مردم ما باز کرده است.
یکی از امراضی که بیشترین افراد جامعه ما به آن مصاب میباشند، مریضی مسری توبرکلوز است، مکروب این مریض که به آسانی و از طرق تنفسی از شخصی به شخصی سرایت میکند، بیش از 70 در صد زنان ما را گرفتار ساخته و سالانه بیش از 12 هزار نفر را نابود میسازد. تداوی این مرض مستلزم مصارف نسبتاً بالا و درازمدتی است که با توجه به شرایط زنده گی مردم ما کمتر میتوان به آن دسترسی پیدا کرد و در شرایط غیر صحی که بسیاری از خانواده های ما قرار دارند، پیشگیری از سرایت آن با مشکلات فراوانی رو به رو بوده. مخصوصاً اطفال و زنان بیشتر در معرض مصاب شدن به آن قرار دارند.
پرابلم توبرکلوز یکی از مشکلات بزرگ اقتصادی و اجتماعی ملک ما به حساب می آید که با شرایط و وضعیت کنونی کشور ما، جلوگیری از شیوع و تداوی مریضان آن کار بسیار مشکلی است. بخصوص اینکه فساد در ادارات مختلف ملک ما بیداد میکند و کمک های جهان در زمینه رفع مشکلات صحی مثل سایر بخش ها بسیار ضعیف بوده، ارگان های دست اندر کار فقط به ارائه آمار و در خواست کمک مصروف میباشند. در حالیکه امروز بیش از 80 مرکز مبارزه بر ضد توبرکلوز در سرتاسر کشور وجود دارد و از این طریق مریضان سل تداوی میشوند، اما آمار نشان میدهد که سالانه نه تنها این مریضی کاهش مییابد که در حد یعنی افزایش یافته، مریضان آن بیشتر می شوند.
اخیراً وزیر صحت عامه افغانستان بخاطر مقابله با این مریضی مبلغ 17 ملیون دالر از جامعه جهانی خواهان کمک شده و اعلان نمود ه اگر این کمک ها به زودی نرسد در حد فاجعه باری این مریضی شیوع خواهد یافت. با توجه به فعالیت مراکز تداوی این مرض در گذشته که با بی توجهی همراه بوده و نتیجه آنرا در افزایش مریضان توبرکلوز می توان محک زد. نمی توان به این اعلان وا بستگی داشت که بالاخره راه چاره و علاج دریافت شده و با رسیدن این پول دیگر ما قادر به ریشه کن کردن توبرکلوز خواهیم شد.
نظارت بر کار این نهاد ها و ارزیابی کار کرد مسوولان آن در گذشته از راه های است که باید رول شفافیت به میان آید و بعد در خواست کمک شود. در صورتیکه باز هم با همان ابزار و آلات گذشته این هم پول به کار بیافتد. نتیجه جز گذشته به بار نخواهد آورد. مخصوصاً اینکه تداوی این مرض باید با تقویت جسمی از لحاظ مواد خوراکی، استراحت و خاطر آرام همراه باشد، چیزیکه در شرایط کنونی ملک ما برای اکثریت مردم مساعد نیست، لذا تداوی مریضان توبرکلوز که روز تا روز بخش اعظم مردم ما بخصوص زنان را از عرفه کار و فعالیت خارج سازد، باید با موارد و کمبود های ضمیموی آن یکجا مورد معالجه قرار داد، در غیر آن این پول ها نیز مثل سایر کمک ها به غارت خواهد رفت.
برگشت به بالای صفحه
په هيواد كې د كورنيو جګړو له زيږنده ستونزو څخه يوه هم د ځوانانو د لوړو زده كړو ستونزه ده ، چې په دې وروستيو كې په رښتينې توګه په يوه بنسټيزه ستونزه بدله شوې ده .
لوړو زده كړو ته رسيدل د هر ځوان هيله ده او پرته له لوړو زده كړو اومتخصصوكسانوڅخه نه شوكولاى خپل هېواد ودان اوپه هېوادكې خپل اصيل اولوړ فرهنګ پلى كړو، خو له بده مرغه په تيرو كلونو كې د جګړې له كبله زموږ ځوانانو د امنيتي ستونزو او يا هم د اقتصادي ستونزو په درلودلوسره ونه شواى كولاى خپلو زده كړو ته ادامه وركړي او زموږ د هيواد له كاري ځواك يعنې ځوانانو څخه نورو هيوادونو ګټه پورته كوله، دا ځكه ، چې په هيواد كې د ننه ښوونځي او پوهنتونونه د جنګسالارانو په قرار ګاه او د جګړې په ډګر بدل شوي وو .
په تيرو كانكورونو كې ، له كله نه، چې موقت حكومت را منځته شوى دى ، دا لومړى ځل دى ، چې دلوړوزده كړوپه عالي موسساتو لكه كابل اونوروپوهنتونونوكې په ډير شمير زده كوونكي منل كيږي. پروسږ كال ۱۲۰۰۰زده كوونكي تر كانكور وروسته په پوهنتو نونو كې جذب شوي وو، خو سږ كال د ۲۲۰۰۰تنو د جذبولو خبر وركړ ل شوى دى . خوسره له دې هم دا شميره د هغو تقريبا ۶۰۰۰۰تنوپه پرتله لږده،چې د كانكورپه آزموينه كې يې ګډون درلود ، ځكه پاتې نوركيداى شي بې كاره او بې روزګاره وګرځي اوځينې حتى له لوړوزده كړوڅخه بې برخې پاتې شي،چې داپه هيڅ ډول دهېواد په ګټه نه ده.
همدا شان دا ځل تر كانكور وروسته د كمپيوټر په وسيله د پوښتنو ځوابونه ارزول كيږي ، چې د تقلب او لاسوهنې هيڅ ډول امكان په كې نشته. په پخوا كلونو كې د لوړو زده كړو وزارت تر كانكور وروسته تر نيوكو لاندې راته او زده كوونكو ادعا كوله ، چې په ازموينه كې تقلب كيږي اوداخبره هله روښانه شوه، چې يو ځل دزده كوونكوله لوري مظاهره وشوه.په مظاهره كې مظاهره چيانوويل،چې په كانكوركې بډې اخيستل شوې اوتقلب شوى دى. دوى داهم ويل،چې د دولت د لوړ رتبه چار واكو لوڼې او زامن د واسطې په درلودلو سره د پوهنتون لوړو پوهنځيو ته بريالي شوي دي . د ۲۲۰۰۰زده كوونكو جذبول يوښه زيرى دى او دا څرګنديږي ، چې نوموړي وزارت د تيرو كلونو په پرتله ډيرې هڅې كړې دي .
دولت ، چې په اساسي قانون كې يې دځوانانودوړيازده كړومسووليت په غاړه اخيستى،ترڅنګ يې په هېواد كې د لوړوخصوصي تحصيلي موسسودجوړيدوجواز هم وركړى دى،چې داپه خپل ذات كې دوې ګټې لري،يوداچې ددولتي اوخصوصي تحصيلي موسسوترمنځ رقابت رامنځته كيږي اوبله په تحصيلي موسسوكې زياتوځوانانوته دجذب زمينه برابريږي،خومتاسفانه دبېلابېلولاملونوله امله لاتراوسه نه دي فعالې شوې. يوبل څه، چې بايد ډيره پاملرنه ورته وشي، هغه دا ده ، چې د نورو امكاناتو د برابرولو تر څنګ دغه وزارت بايدپه دلوړوزده كړوپه موسساتوكې په مورنۍ ژبه د زده كړې شرايط هم برابر كړي ، په تيره بيا په كابل پوهنتون كې او دا هغه هيله ده ، چې هر كال يې محصلين كوي. ددوى غوښتنه بې ځايه هم نه ده،ځكه د افغانستان په نوي اساسي قانون كې داټكى راغلى دى. د نومرو له مخې اړتيا ليدل كيږي ، چې ډيرى زده كوونكي په هغو پوهنځيو كې جذب شي ، چې په اوسنيو شرايطوكې زياته اړتياورته موجوده ده.
برگشت به بالای صفحه
زن که همیشه به عنوان بخش دوم در جامعهء ما پذیرفته شده، در بسیاری از خانواده ها مثل کالا مورد معامله قرارگرفته و چون ابزار بی جانی از آن استفاده شده است. درد و رنج هایی که بر زنان کشورما رفته در این مختصر نمی گنجد.
در سه دهه اخیر درجریان جنگ های تباهکن، مهاجرت ها، ویرانی ها و قتل عام ها، بازهم زنان بیشترین بار غم و رنج را چشیده، دلبندهای شان قربانی شده، فرار داده شده، خرید و فروش شده، بر عده ای از آنان تجاوز شده، جهت دفاع از عفت شان از چار منزله ها به زیر پرتاب شده، به روسپی گری کشانده شده و مخصوصاً در زمان طالبان که فقط حکم اعدام عمومی شان صادر نشده دیگر همه چیز بر آنان روا داشته شده است. در پنج سال گذشته هم در وضعیت عمومی زنان تغییری رونما نشده جز عدهء معدودی که در شهرهای بزرگ به کار اشتغال یافته اند و دفاتر سمبولیک مثل وزارت زنان ساخته شده کاریکه در بر زخ زندگی زنان تغییر و تفاوتی رونما کرده باشد، به چشم نمی خورد.
در کنار تمام برخوردهای غیرانسانی که با زنان صورت می گیرد و ما شاهد دهها مورد خودکشی و خودسوزی زنان در مرکز و ولایات هستیم، اختطاف و تجاوز بر زنان یکی از دردناکترین اعمالی است که بر این بخش ضربه پذیر جامعه به اجرا گذاشته می شود. درین چند سال ما شاهد دهها مورد و صدها قصه از زنانی هستیم که یا توسط باندهای مسلح و یا به وسیله مافیای زنان ربوده شده و اشک مادرانی را بر صفحات تلویزیون ها و ناله های جانگداز شان در امواج رادیو و قصه های تکاندهندهء شان را به سطرهای جراید دیده ایم و این ها مشت نمونهء خروار است؛ زیرا از موارد محدودی درین زمینه بر رسانه ها خبر می رسد و خانواده ها تلاش می نمایند تا از بدنامی شان بر بسیاری ازین اعمال سرپوش بگذارند.
چندی قبل دختر مظلومی به نام رحیمه از کندز به وسیلهء باند مسلحی ربوده و از آنجا به پلخمری و بعد به کابل آورده شد و این باند، درین مدت آنچه از بی عفتی در توان داشتند در حق این دختر مظلوم روا داشتند و در هفتهء گذشته یک گروپ ده نفره به قومندانی مجتبی که از قومندانان جمعیت اسلامی است، در ولسوالی شهر بزرگ بدخشان به زنی تجاوز کرده و بعد از آن ظاهراً فراری شدند که دو تن از آنان به وسیلهء پولیس دستگیر گردیدند. ازجاییکه نهادهای قضایی، حارنوالی و پولیس به فساد آلوده اند و هم بیشتر مامورین این دستگاه ها خود افکار زن ستیزی دارند، در چنین قضایایی با وجودیکه مجرمان دستگیر می شوند، با دادن پول و یا رابطه داشتن با قدرتمندان تنظیمی مورد مواخذه و بازخواست قرار نگرفته رهامی شوند.
در شرایطی که در قانون اساسی افغانستان، برابری حقوق زن و مرد تثبیت گردیده و قوانین جزا در چنین مواردی صراحت دارند؛ اما به عللی که در بالا تذکر داده شد، چنین جنایتکارانی دوباره رهایی یافته این بار دیوانه وارتر از قبل عمل می نمایند و این فقط زنان بیچاره اند که باید بار این جنایات را با بربادی عفت شان به دوش بکشند و تا زمانیکه خود بیدار و تشکل پذیر نشوند، ممکن نیست از چنین آفات و بلایایی، رهایی یابند.
برگشت به بالای صفحه
په هيواد كې وروستيو جګړو نه يوازې دا ، چې د هيواد ټولنيز جوړښت ته زيان اړولى، بلكې د هيواد معنوي شتمنۍ يې هم لوټ كړې او د هيواد والو روحي او رواني ارامتيا او هوساينه يې له منځه وړې ده.
د عامې روغتيا وزارت او ايساف د يوې تر سره شوې سروې پايلې ښيي ،چې د دغو نا خوالو او بدمرغيو له كبله په سلو كې له ديرشو تر څلويښتو پورې د افغانستان وګړي په روحي او رواني ناروغيو اخته دي ، چې ډيرى قربانيان يې ښځې او ماشومان دي ،چې په ډول ډول روحي اورواني ناروغيو اخته دي .
څيړنو ښودلې ده ،چې ښځې د نارينه وو په پرتله له رواني پلوه ډيرې زيان منونكې دي . كه څه هم د ښځو د رواني ناروغيو د پيدا كيدو او ډيريدو يو ستر لامل په افغانستان كې درويشت كلن ناتار او جنګ دى ، خو سر بيره پر دې كورنى او ټولنيز چاپيريال هم په دې برخه كې خپل اغيز لري .
اقتصادي ستونزې د دغې ناروغۍ يو بل لامل دى ، چې ښځې يې تر ډير فشار لاندې راوستې او د ژوند په نسبت يې نا هيلې كړې دي .
د جګړو په كلونو كې كومې پيښې او نا امنۍ ، چې رامنځ ته شوې تر ټولو زياتې زموږ خويندې او ميندې له هغو پيښو نه وځوريدې ، دا ځكه، چې كه به كوم ځوان خپل ژوند له لاسه وركاوه هغه به د يوې ښځې ورور ، زوى او يا خاوند و او هغه مينه، چې د يوې مور په زړه كې ده هغه د يوه نارينه په زړه كې نشته، نو له دې كبله به ښځې ډيرې ځوريدې .
همدا رنګه ډيرې نورې داسې ناخوالې پر ښځو وشوې ، چې د هيواد تاريخ به يې هيڅكله له ياده ونه باسي په دغه تورو دورو كې ، زموږ په بې ګناه او مظلومو خويندو له جنسي تيري نيولې بيا تر تښتونې ، جسماني ځورونې ټول تر سره شول .
دهغوى د ژوندانه تر ټولو لويه سرمايه يانې اولادونه يې اوس هم په امن كې نه دي ، تښتول كيږي او پر ژوند يې د يو شمير وحشي انسانانو له خوا لوبې كيږي .
له بلې خوا په هيواد كې اوسنى له ستونزو ډك ژوند او اقتصادي ستونزې ،چې كورنۍ يې له ناخوالو سره لاس او ګريوان كړې هم د دې لامل دي ، چې تر ټولو زياتې ښځې وځوريږي . همدا شان د ډيرو ماشومانو زيږون او د كورنۍ د غړو له خوا د مور روغتيا ته نه پاملرنه او هغې ته د ښو خوړو نه رسيدل ، دكورنيو د غړو له خوا پر ښځو تاوتريخوالى او د هغوى حقه حقوقو ته نه درناوى هم د ځينو ناروغيو په رامنځ ته كيدو كې ونډه لري .
پورتني يادشوي عوامل ټول د دې لامل ګرځيدلي ،چې زموږ خويندې په روحي او رواني ناروغيو اخته شي او ورځ تر بلې د دا ډول ناروغانو شميره مخ په ډيرېدو ده ، چې هيله مند يو د دغو ناروغانو د درملنې په خاطر دولت ،په تيره بيا د عامې روغتيا وزارت پاملرنه وكړي او د مجهزو صحي مركزونو په جوړولو د رنځورو هيوادوالو ستونزې كمې كړي .
برگشت به بالای صفحه
ډير ځله ، چې كله د ښځو د حقوقو پر سر بحث كيږي او په هغه كې د ښځو په وړاندې د خشونت يا تاوتريخوالي يادونه كيږي ، دا دي، چې د سنتي دودونو له مخې ښځې له خپلو حقوقو بې برخې پاتې كيږي .
ښ
ځې د اسلامي شريعت له مخې له ډيرو حقوقو برخمنې دي ، خو سنتي دودونه د هغه په وړاندې دريږي او ستونزې رامنځ ته كوي .
زموږ په جزايي اومدني قوانينوكې د ښځو د حقوقو د پوره خوندي پاتې كيدو په اړه ثابت موارد نه تر سترګو كيږي .
زموږ په ټولنه كې ښځې ، چې دويم جنس ګڼل كيږي ،جرات نه كوي ،چې محاكمو ته مراجعه وكړي . قانون بايد په صراحت سره دا موضوع تصريح كړي .
دا او ځينې نور موارد د دې لامل شوي ،چې د ښځو حقوق تر پښو لاندې شي او د ښځو په حقوقو پورې اړوند مراجع دغه موضوع تر انتقاد لاندې ونيسي، د همدې موضوع په اړه د ښځو وزارت وايي : د افغانستان په مدني او جزايي قوانينو كې ډير داسې موارد شته ،چې د ښځو حقوق نه تامينوي همداشان دغه وزارت د هيواد په مدني او جزايي قانون كې د ځينو تعديلاتو غوښتونكى شوى او په دې برخه كې يې د عدليې وزارت مرسته غوښتې ده .د ښځو چارو وزيرې ميرمن حسن بانو غضنفر د جزا د قانون ۵۱۷ مې مادې ته په اشارې سره ويلي ،چې په ياده ماده كې راغلي `، چې دځوانو نجونو او كونډو ښځو په زور ودول ، په بدو كې وركول يا په بدل واده كول او د ميراث له حق څخه د هغوى بې برخې كول جرم دى، په دې شرط ،چې خپله شخص ادعا وكړي .
تر هغه ، چې زموږ په قوانينو كې دې موضوع ته رسيده ګي ونه شي دا نا ممكنه ده ،چې د ښځو حقوق دې په رښتيني او بنسټيز ډول تامين شي .
همدا رنګه تر هغه ، چې په خپله ښځې د خپلو حقوقو د غوښتلو لپاره په پښو ونه دريږي اودمبارزې يوه ښه او منطقي لاره د هغه څه په خاطر، چې (په قانون كې تسجيل شوي ) ونه مومي ، شونې نه ده ، هغه مرد سالاران، چې د دولت او واكمنۍ پر څوكيو يې تكيه كړې او د ښځو لپاره په محدوديتونو خوښ دي د دوى لپاره حقوق اعاده كړي.
په دې برخه كې با سواده او تحصيل كړې ښځې ، چې د مدني او نورو قوانينو څخه با خبره دي د پام وړ او گټوره ونډه لري ، خو په خواشينۍ سره وينو ځينې د دغو ښځو څخه د دې پر ځاى ، چې په خپلو حقوقو پسې وګرځي، په يو ډول نه يو ډول په ټولنه كې د نارينه وو د حكمرانۍ طرفدارې دي ، چې په دې كار سره د ښځو محروميت له خپلو حقوقو څخه نور هم تشديدوي ، ان تر دې چې ځينې وخت په خپله ښځې په ښځو او ماشومانو تاوتريخوالى كوي او دهغوى حقوق تر پښو لاندې كوي، پداسې حال كې ، چې دوى بايد د ښځو د حقوقو ملاتړې او دفاع كوونكې وي .
ښ
ځې كولاى شي د كورنيو خاصو روابطو او هغو قانوني مراجعو او بنسټونو له لارې ، چې په دې برخه كې كار كوي د خپلو حقونو غوښتونكې شي .
كه ښځې د ظلم او زور زياتي په وړاندې خپل غږ اوچت كړي او هره بې انصافي ،چې ورسره كيږي په پټه ونه زغمي ،نو ورو ورو به وكړاى شي دغه شومه پديده له منځه يوسي .
برگشت به بالای صفحه
دهم دسامبر روز حقوق بشر در هفتهء گذشته از سوی نهادهای حقوق بشری تجلیل گردید. این مقوله اخیراً در فرهنگ کشورما راه یافته و کمیسیونی برای آن تعیین گردیده است. اگر از روی نقضی که حقوق بشر در افغانستان صورت گرفته و حدود و ثغور آن ارزیابی گردد، مخصوصاً در سه دههء اخیر در جهان بی مانند است. در هیچ جای جهان این روایت دردناک وجود ندارد که علاوه به آنکه ناقضان خونین حقوق ملتی نه تنها جزا ببینند که دوباره در کنار ایجاد نهادهای حقوق بشری، صدرنشین شوند و از حدود قانونی که در آن تاکید بر حقوق بشر شده، آنان نظارت نمایند!
در کشورما روزانه دهها بار از سوی قدرتمندان درون و بیرون دولت نقض حقوق بشر صورت می گیرد. این نقض از قتل و غارت و تجاوز تا رشوه، دزدی حق تلفی و حقی را ناحق کردن به صورت مستمر ادامه دارد و هیچ مرجعی وجود ندارد که از منافع مردم دفاع کند و برضد این نقض ها بایستد. امروز می بینیم که در سراسر کشور ناقضان مشهور و به نامی که قتل عام کردند، شهرها را چور نمودند، بیت المال را به تاراج کشیدند و صدها جنایت بزرگ را انجام دادند نه تنها مورد مواخذه قرار می گیرند که زورمدارانی که حال هم دست به قتل، غارت و تجاوز می زنند، با حمایت از زورمداران درجه اول بی هیچ هراسی آزادانه می گردند و همچنان به کار شان ادامه می دهند.
متجاوزان به عفت دخترکی به نام رحیمه در قندز، قومندانان بی ناموسی مثل مجتبی در بدخشان و جنایتکاری که به عفت دخترک چهارساله تجاوز کرده بود، یا مجازات نشده به زور تفنگ و گروپ خود آزادانه می گردند و یا از اشد مجازات بر کنار شده اند. علاوتاً دهها طفل ربایی که دلبندان خانواده ها را می دزدند و آنان را به خاطر اعضای بدن شان و یا اطفای هوس های جنسی به فروش می رسانند که باید جهت پند گیری باندهای دیگر اشد مجازات شوند، دیده شده که بعد از دستگیری (آنهم از صد یکی) با دادن رشوه و یا دست داشتن خود نهادهای امنیتی و قضایی با چنین مافیایی، به زودی رهایی یافته و بار دیگر به چنین اعمالی دست می زنند. این نقض آشکار حقوق بشر در کشور ماست.
پروژه های تامین عدالت که از سوی کمیسیون حقوق بشر تدوین شده و در اصل چیز خوبی می باشد ولی نسبت حاکمیت خود ناقضان حقوق بشر هیچگونه زمینهء تطبیق تا حال پیدا نکرده است. گرچه ناقضان مشهور حقوق بشر در کشور ما اظهرمن الشمس می باشند ولی این ناقضان اند که کمیسیون را زیر بار ملامت و اتهامات ناروا گور می سازند.
گرچه نقض حقوق بشر در تمام زمینه های سیاسی، اداری و اجتماعی کشور روان است و کسی قادر به جلوگیری آن نیست؛ امانقضی که در مورد زنان صورت می گیرد میتوان گفت که در دنیا بی نظیر می باشد. آمار خودکشی و خودسوزی زنان در کشور، نشان می دهد که این نیمی از اجتماع چطور در زیر سنگ زیرین آسیا جان می کنند و کسی به داد شان نمی رسد.
استفادهء جنسی از کودکان، کار طاقت فرسای آنان و اختطاف شان روح نقض بشری در کشورما را به نمایش می گذارد. فقر و بدبختی که دامنگیر مردم ماست، که اکثر آنان را جبراً به عبور غیرقانونی مرز به ایران و پاکستان می سازد، نوع بسیار زننده نقض حقوق شهروندان افغانستان است که روزتاروز عمیق تر و گسترده تر می گردد.
با این وضعیت میتوان گفت که صداهای کمرنگ کمیسیون های حقوق بشر و نهادهای جامعه مدنی، رسانه های همگانی و وزارت امور زنان در هیاهوی این همه قتل، غارت، بمباران و کشتار به گوش کسی نمی رسد و امسال 4 هزار هموطن بی گناه ما فدای تروریزم شده، در هفته گذشته در کنر 4 زن و یک طفل به وسیلهء افراد مسلح جنایتکار به قتل رسیدند. زنانی که جز خدمت به جامعه و معلمی کردن جرمی نداشتند.
برگشت به بالای صفحه
وقتی کابل به وسیلهء طالبان فتح گردید و زنان از کار برکنار و مردان بسیاری از پایتخت فرار کردند، این شهر به مرکز تجمع گدایان مبدل گردید. در آن وقت گفته می شود که حدود 50 هزار گدا در شهرکابل وجود دارند که هر رهروی باید در فاصلهء محدودی صدها بار با التماس و تضرع گدایان مخصوصاً زنان که هست وبود خود را از دست داده بودند رو به رو می شد.
با سقوط امارت طالبی و به کار گمارده شدن 400 هزار کارمند دولت در سرتاسر کشور این گراف به شدت پائین آمد و تعداد گدایان در شهرکابل کاهش پیدا کرد. مردم امیداور بودند که روز تا روز وضع زنده گی بهتر خواهد شد و مخصوصاً کمک هایی که از سوی جامعه جهانی وارد افغانستان می شد، فکری شد که در تولید شغل و کار به مردم فوق العاده مؤثر خواهید بود.
اما با کاهش روزافزون مزدها، آمدن سیلی از مهاجرین و مخصوصاً جابجا شدن آنان در گوشه و کنار شهرکابل، بلند رفتن بی رویهء قیمت ها و سنگین شدن بار خدمات اجتماعی روز تا روز وضعیت مردم را بدو بدتر ساخته و هر روز بر تعداد گدایان افزوده می گشت. بخصوص اینکه تعداد معتادان به تریاک وهیروئین که توان کار را از دست می دادند، خیل گدایان را افزایش می داد.
ما امروز در شهرکابل حدود 60 هزار معتاد به تریاک و هیروئین داریم که اکثر آنان درآمدی جز گدایی، فحشا و دزدی ندارند و با بلند رفتن گراف روزانه آنان بر تعداد گدایان افزایش میدهید.
دولت چند بار اقدام به جمعاوری گدایان کرده تا آنان را در مرستون ها جابجا بسازد ولی این کار ناپیگیر بوده و با عدم برخورد، به ریشهء این قضایا قادر نشد تا جلو افزایش آنان را در شهرکابل بگیرد.
وضعیت سرمایه و بازار آزاد در کابل طوری درین 5 سال پیش رفته که طبقه متوسط در حال کاهش و سرمایه داران سرمایه دارتر و فقرا فقیرتر شده اند. با گذر از هر کوچه و بازاری در کابل، دهها دست به رسم تضرع دراز شده خواهان کمک می باشند و این درد زمانی افزایش می یابد که زنان کهن سال و یا جوان، در زیر چادری های پاره پاره اطفال شان را در زیر سرمای منفی ده درجه و یا بالاتر از چهل درجه در مسیر راه ها قرار داده و التماس کمک را می کنند. این درحالیکه از مقابل آنان دهها موتر آخرین مدل عبور کرده و مردان و زنان مفشن و بی خبر از درد این گدایان عبور و مرور می کنند.
بیکاری یکی از عوامل اصلی گدایی بوده، هرچه این بیکاری و بی روزگاری عمیق تر و گسترده ترمی گردد، به همان پیمانه به لشکر گدایان افزوده می شود و علاوتاً این بیکاری باعث ازدیاد خشونت، فحشا، اعتیاد و دهها جنایت دیگر می گردد.
تا زمانیکه فساد، مواد مخدر، بیکاری و بی روزگاری در سطح کل کشور کاهش پیدا نکند و دولت به کمک جامعه جهانی برنامه های دراز مدتی را طرح نسازد، ممکن نیست در این خیل کاهش پیدا شود. همین اکنون بیش از چهل هزار کودک در کابل به تن فروشی و کارهای کوچک، در خدمت باندهای جنایتکار و دهها عمل مشروع و غیرمشروع اشتغال دارند. فقط با ارائه برنامه های زیربنایی، جلوگیری از صعود قیمت ها و بلند بردن در مجموع سطح زنده گی مردم است که میتوان به این مشکل پایان داد.
برگشت به بالای صفحه
په دې وروستيو كې د كورنيو چارو وزارت پريكړه كړې، چې د كابل ښار د امنيت د ټينګښت په موخه د ښار شا و خوا دېرش نوې امنيتي پوستې جوړې كړي. كه څه هم د ښار د امنيت د خوندي ساتلو په موخه دا يو ډېر ښه ګام ګڼل كېدى شي، خو اړينه ده، چې د كورنيو چارو وزارت داسې پوليس په دې پوستو كې په دندو وګوماري، چې مسلكي روزنه يې ليدلې وي، ځكه دا په ډاګه شوې، چې زموږ په پوليسو كې د هغوى د نه مسلكيتوب له وجې ډيرې ستونزې شته دي.
دولت او د كورنيو چارو وزارت، د پوليسو د روزنې په خاطر له بهرنيو هيوادونو څخه ډيرې پيسې او مرستې تر لاسه كړې ، خو له بده مرغه دا پيسې لكه څنګه، چې ښيي، په كار وانه چول شوې.
په دې هكله د نيويارك ټايمز ورځپاڼه د امريكې د بهرنيو چارو او دفاع وزارتونو له يوه ګډ ګزارش څخه په نقل ليكي:( د افغانستان نوي روزل شوي پوليس، په هيواد كې د قانون د اجرا او تطبيق په برخه كې له پوره ظرفيت او وړتيا څخه برخمن نه دي.
په دغه ګزارش كې راغلي، چې د افغانستان د پوليسو د روزلو د پروګرام مديران سربيره پردې، چې تريو مليارد ډالرو زيات يې د دې برخې لپاره بيل كړي، خو تراوسه د هغو سر تيرو دقيقه شميره، چې په ملي پوليسو كې شامل وي ، نه لري او په دې نه پوهيږي، چې هغه په زرګونه نقليه وسايط او نور وسايل، چې د پوليسود واحدونو د ګټې اخستنې په خاطر برابر شوي وو، چيرته دي؟ د ټايمز ګزارش ليكي: كار پوهان په دې باوردي، هسې نه ، چې امريكا ځينې هغه تيروتنې، چې د عراق د پوليسو په روزنه كې يې تر سره كړې، يو ځل بيا په افغانستان كې تكرار كړي . )
په هيواد كې د پوليسو عمومي وضعيت ته په كتو سره هر كال ۶۰۰مليونه ډالرو ته اړتيا ده، چې پوليسو ته د زده كړې برنامې جوړې شي.
د هيواد په اوسنيو حالاتو كې موږ د پوليسو يو داسې ځواك ته اړتيا لرو، چې وكولى شي د خپلو سپارل شويو دندو په رڼا كې امنيت خوندي او د خلكو باور په پوره توګه خپل كړي، ځكه دا خبره وار په وار په رسنيو كې راغلې، چې يو شمېر پوليس په فساد ككړ دي او له دې امله د خلكو باور او اعتماد پرې كم شوى دى.
كه چېرته په پوليسو كې د فساد مخه ونه نيول شي او لكه څنګه، چې اړينه ده لازم اصلاحات منځ ته رانشي، بې له شكه هيڅكله به هم يو منظم او په كار پوه پوليس او اردو جوړه نه شي. دا هيله هغه وخت تر سره كيداى شي، چې اردو او پوليسو ته له اړتيا سره سم معاش وركړل شي او له لوژستيكي پلوه يې اړتياوې پوره شي، ځكه د پوره معاش، وسلو، جامو او نورو لوژستيكي اړتياوو نه درلودل پوليس دې ته اړ باسي، چې په لويو لارو كې له موټروانانو څخه پيسې واخلي او كه په دولتي ادارو كې په كار بوخت وي، د بډو په اخستو سره د فساد زمينه لا نوره پسې پراخه كړي.
كوم څه، چې د كارپوهانو له خوا د يوې اندېښنې په توګه مطرح كېږي، هغه دا دي، چې له پنځو كلونو راهيسې په رسنيو كې دا خبرونه خپرېږي، چې نن پلانكي هيواد او پرون پلانكي هيواد د افغانستان له پوليسو سره د مليونونو ډالرو او يورو مرسته وكړه، خو په عملي ډګر كې داسې ښكاري، چې اړوند افغان چارواكي د پوليسو د جوړولو او روزلو په چار كې پاتې راغلي دي، كه نه خو دا پنځه كاله دومره وخت و، چې د دغه نړيوال ملاتړ له امله موږ بايد اوس ۲۰۰۰۰۰ روزل شوي پوليس درلودى.
كه څه هم د هيواد د اوسنيو حالاتو په نظر كې نيولو سره، اړين بريښي، چې د پوليسو په ځواكونو كې زياتوالى راشي، خو هغه څه، چې په دې برخه كې اړين په نظر راځي دا دي، چې پوليس بايد وروزل شي او مسلكي وړتيا ولري. هغه پوليس، چې وړتيا نه لري او مسلكي نه دي، د دې وطن او د هغه د امنيت د ټينګولو په لاره كې نه يوازې ګټور نه شي تمامېداى، بلكې د امنيت د خرابولو لاملونه هم برابرولى شي.
برگشت به بالای صفحه
