له تېرو څلورو كلونو راهيسې د افغانستان جنوبي سيمې، له ډېرو نا امنو سيمو څخه ګڼل كېږي، چې د ځينو كورنيو او بهرنيو رسنيو له خوا د وركړل شويو رپوټونو په اساس په تېرو شپږو مياشتو كې د بېلابېلوپېښو او نښتو په ترڅ كې په سلګونو تنه عادي وګړي، د انجيو ګانوكاركوونكي، طالبآن او سرتېري وژل شويدي.

په افغانستان كې ميشتو ائتلافي ځواكونو، چې په هيواد كې د مخالفينو په شا تمبولو او په افغانستان كې امنيت ټينګولو ته ژمن دي، د افغان ځواكونو په ملتيا، د جون له ۱۴مې څخه په نوموړو سيمو كې د سولې او ثبات د راوستلو او د ترهګرو ډلو د ختمولو په موخه د غرني يرغل په نامه پراخ عمليات پيل كړيدي او ويل كېږي، چې د عملياتو له پيل څخه تر اوسه په دغو سيمو كې په لسګونو مخالف جنګيالي وژل شوي او يو شمېر عام وګړي بې ځايه شويدي.

د ائتلاف د ځواكونو وياند تام كالينس د غرني يرغل د عملياتو د پيل پر مهال په كابل كې يوه خبري كنفرانس ته وويل، چې د دغو عملياتو له پيلېدو سره به د دغو سيمو د بيارغونې مساله د ائتلافي ځواكونو د چارو په سر كې ځاى ولري.

په افغانستان كې د ترهګرۍ پر ضد، د ائتلافي ځواكونو تر ځاى په ځاى كېدو وروسته، پخپله بڼه كې دا څويم عمليات دي، چې د افغانستان په جنوب، جنوب ختيز او ختيز كې تر سره كېږي. خو لكه څنګه چې ليدل كېږي، د عملياتو تر پاى وروسته يو ځل بيا د ناراميو لمن پراخه شوې او ټول هغه امنيتي كمپاينونه ناكامه شوي دي. وېره دا ده، چې تر دغو عملياتو وروسته به بيا هم په نوموړو سيمو كې نارامۍ زياتې شي.

د كارپوهانو په اند، د تېرو عملياتو نيمګړتياوې په دې كې وې، چې نوموړي عمليات په لنډه موده كې د يوه ځانګړي هدف د له منځه وړلو لپاره تر سره شويدي، خو د هدف تر له منځه وړلو وروسته په اړوندو سيمو كې د مخالفينو د بيا نفوذ د مخنيوي لپاره لازم او اساسي اقدامات تر لاس لاندې نه دي نيول شوي.

د دې لپاره، چې په راتلونكي كې د دغې ستونزې مخه نيول شوې وي، اړينه ده، چې په اساسي ډول د دغو ناراميو پر بهرنيو او كورنيو لاملونو فكر وشي.

د هغو روابطو په رڼا كې، چې ائتلافي او د ناټو ځواكونه يې له پاكستان سره لري، دغه ځواكونه بايد هڅه وكړي، چې د نوموړي هيواد چارواكي دې ته وهڅوي، چې په دولتي چوكاټ كې تاوتريخوالي غوښتونكې حلقې له دولت څخه وباسي او په دې ډول افغانستان ته د پاكستان له لارې د جنګي ډلو د راننوتلو مخه ونيسي، ځكه ډېر ځله د رسنيو او كله كله د لوړپوړو دولتي چارواكو له خولې اورېدل كيږي، چې يو شمېر ترهګرې او هم د دولت مخالفې ډلې د ډيورنډ كرښې له هغې غاړې افغانستان ته راننوځي.

دا چې تر پراخو عملياتو وروسته، د تل او يا اوږدې مودې لپاره، په يوه سيمه كې امن پر ځاى پاتې وي، د هغې سيمې له خلكو څخه بايد دفاعي ډلې جوړې شي، څو وكولاى شي په سيمه كې وړې مخربې ډلې مهار كړي. د دې كار ګټه به دا وي، چې ولس به خپل ځان په دولت كې احساس او له خپلې سيمې څخه به پخپله دفاع كوي، خو لازمه ده، چې په دې برخه كې له پوره غور او دقت نه كار واخيستل شي.

كه چېرته په افغانستان كې د تروريزم او مخربو ډلو د له منځه وړلو لپاره داسې يوه ستراتېژي غوره كړاى شي، تر ډېره به موثره واقع شي او د ډېرو عملياتو لپاره به د زياتو لګښتونو او د گډو ځواكونو د زياتې مرګ ژوبلې مخه ونيول شي.

پر دې سربېره دا هم لازمه ده، چې د افغانستان د جنوبي، جنوب ختيزو او ختيزو ولايتونو د بيارغونې په اړه هم دقيق غور وشي او د لومړيتوبونو په نظر كې نيولو سره د هغو سيمو د بيارغونې لپاره چټك ګامونه پورته كړى شي. دا د افغانستان هغه سيمې دي، چې ډېر لږ يې د بيارغونې په اړه فكر شوى دى.

ډېرى كارپوهان په دغو سيمو كې د ناكراريو يو لامل بيكاري او د مخدره توكو د كر ستونزه په ګوته كوي. دولت او نړيواله ټولنه دا هڅه كوي، چې بې له كوم امتيازه د كوكنارو كركيلې ته د پاى ټكى كېږدي، خو بزګران د خپلې مجبورۍ او اړتيا له مخې د كوكنارو كركيله كوي. لازمه ده، چې پر دې ستونزه هم جدي غور وشي او بزګرانو ته داسې زمينه مساعده كړاى شي، چې له جبر او فشار پرته پخپله د دغه ناوړه بوټي له كر نه لاس په سر شي، ځكه ښايي، ډېر فشار د دې لامل وګرځي، بزګران مافيا او ترهګرو ډلو ته مخه وكړي او د هغوى ليكې لا پياوړې كړي، چې بيا په دې صورت كې به د ترهګرو له منځه وړل د ګڼو نورو پراخو عملياتو غوښتنه كوي.

برگشت به بالای صفحه

بدون دفاع مردمی، جلوحملات تروریستی را گرفته‌نمی توانیم

حملات بی وقفه‌ تروریستی از چند ماه به اینسو در جنوب كشور، امنیت را با تهدید بزرگی روبه روساخته‌است. در قندهار، هلمند، ارزگان و زابل، ارگان های دولتی در موقعیت ناهنجاری قرار دارند و عصر ها تا فردا صبح، قدرت دهات در دست گروپ های سیار طالبان قرار دارند. مردم بیچاره دهات، مجبور اند به اوامر طالبان گردن بگذارند و درین مناطق از مكتب، شاگرد و معلم خبری نیست. حتی در زابل برای بیشتر ولسوالی ها قوماندان امنیه و ولسوال تعیین كرده اند تا به دعاوی و مشكلات قضایی روز مره مردم رسیدگی كنند.

نیروهای امنیتی هم در قرار گاه های خود در مركز ولایات و ولسوالی ها مستقر اند و نه تنها رسیدگی شان در مواقع معین به قراC و قصبات حتی اطراف شهر نا ممكن است كه شبانه در هیچ نقطه یی‌ آمادگی به پاسخگوی حملات طالبان ندارند. در درچنین وضعیتی مردم هر گز قادر به دفاع از مكتب، معلم و دفاتر موسسات غیر دولتی در دهات نیستند. حتی از طرف روز گشت و گذار مردم را كنترول می‌كنند و به هر خانه یی كه افراد موسسات رفت آمد كنند، شبانه به حساب صاحب خانه می‌رسند.

نیروهای خارجی مستقر درین ولایات در عملیات كلان و عمومی، ‌سهم می‌گیرند ولی در جلوگیری از عملیات كوچك چریكی در حد سوزاندن مكاتب و قتل معلمان و حامیان دولتی كاری از آنان ساخته‌نیست، كه این وضعیت ضرورت به ارزیابی خاص و همه جانبه یی دارد.

عده ای كه عقده مند به قضایای افغانستان می‌نگرند و در هر مسئله از زاویه»‌ زبان وقوم خاص خود به قضایا بر خورد می‌كنند، بدون ارزیابی دقیق از وضیعت و نسنجیدن راهگارهای مناسب جهت غلبه بر این شكننده‌گی،‌زیر این نام كه پولیس ملی و اردوی ملی تقویت شوند، از بكار گیری نقش مردم در تامین‌امنیت جلوگیری به عمل آورده،آگاهانه یا ناآگانه كوره جنگ و بی امنیتی را در كانون های آشوب، گرم و آتشین نگهمیدارند. در حالیكه اوضاع این منطقه كه دانه»‌ بی امنیتی را تا هرات، غور، فراه ، نیمروز و بادغیس گسترانده و اخیراً شاهد مكتب سوزی ها و انفجاراتی درین ولایات هستیم، باجدیت از دولت افغانستان می‌خواهد كه دفاع مردمی‌را درین مناطق تقویت نماید. این دفاع باید توسط مردمی‌صورت گیرد كه میان دو پله»‌ آسیاب (تروریستان و نیروهای امنیتی) هر لحظه در حال خورد و خمیر شدن اند. چون هر دو طرف درگیر ، ازین مردم بیطرف به اشكال گوناگون قربانی می‌گیرند؛ این مردم راهی جز اینكه به یكی ازین دو جناح بپیوندند برای شان و جود ندارد،‌كه باید با وسایل وابزار متعددی نگذاشت این بخش به تروریستان بپیوندد.

اگر دهاتی كه بنابه علل مختلف مورد یورش طالبان قرار می‌گیرند، گروپ مسلحی در اختیار داشته‌باشند، مطمئناً اجازه نخواهند داد تا طالبان شبانه بر هست و بود شان بدمستی ‌كنند و از آنان به شیوه های مختلفی باج بگیرند و مكتب و معلم شان را نابود سازند.

تجربه یكی از دهات قندهار در سال گذشته‌كه مقابل طالبان ایستاد و به آنان اجازه نداد كه وارد ده شوند و هر چه دلشان بخواهد انجام دهند، نشان داد كه دفاع مردمی‌راه بستن منافذ طالب در دهات می‌باشد كه باید همان وقت پیگیری می‌شد.

عده ای این دفاع مردمی‌را ملیشه سازی می‌نامند و آنرا با ملیشه سازی های دوران نجیب همسان قرار داده از ملیشه های جوزجانی و هلمندی كه بعد ها درد سرهای بزرگی را خلق كردند یاد می‌كنند و آنرا مردود می‌شمارند. در حالیكه دولت افغانستان زیر هدایت و رهبری مستقیم وزارت داخله و یا وزارت دفاع می‌تواند در قراC و قصباتیكه در وضعیت شكننده قرار دارند، گروپ های 20-30‌نفری را ایجاد و دایماً بر آنها نظارت و كنترول داشته‌باشد. این شیوه در ایران و پاكستان، نتایج خوبی داشته‌و هر گز برای آنها درد سری به وجود نیاورده است. این دلهره ها را فقط كسانی دامن می‌زنند كه خود در زنجیرهای تنگ قوم و تبار پیچیده شده و تابلوی مشكلات امنیتی كشور را صرف از دریچهِ دید محدود خود می‌بینند. در حالیكه ملی‌اندیشیدن جدا از همچو نگرش هایی است. آنان تروریزم را زادهِ جنوب می‌بینند و متوجه نمی شوند كه این نگرش، مربوط به كشور خاصی نیست در چه رسد به تبار خاصی در افغانستان. در رهبری تروریستان، عربها، ازبكها، تاجك ها، چیچنی ها، فیلپنی ها، افغان ها و ده ها ملت و قوم و قبیله های غیر از افغان ها قرار دارند و به این خاطر روز به روز عملیات های شان به طرف شمال دامن گسترده، مكتب سوزی، انفجار وآدم كشی، ازچندی به این طرف در آن سمت هم آغاز شده است و نه تنها در جنوب كه در شمال و مركز نیز همفكرانی دارند كه با داشتن زمینه تبارز، به ریشه و ریشه دوانی در آن سمت هم آغاز خواهند كرد و چه بهتر كه حركت آنان را در جنوب متوقف بسازیم.

برگشت به بالای صفحه

عمليات كوهستان، نبرد خونين

به دنبال عمليات شيركوهستان كه ماه ها قبل در شرق افغانستان انجام گرفت، اينك عمليات كوهستان در جنوب افغانستان به شدت ادامه دارد. درين عمليات كه بيش از يازده هزار نفر از نيروهاي بين المللي شركت دارند، توسط نيروهاي اردوي ملي و پوليس ملي افغانستان پيشتيباني مي‌شوند.

اين عمليات كه دوهفته‌ قبل جهت پاكسازي گروپ هاي طالب در ولايات قندهار، هلمند، ارزگان و زابل به راه افتاده است، تا حال جان صدها‌طالب را گرفته ‌و نيروهاي ضد آنان نيز تلفاتي را متحمل شده اند. به علت درگيري در نقاط مختلف اين ساحه و برخوردهاي هر روزه، رقم تلفات به صورت دقيق روشن نيست؛ ولي با تجمع اخير طالبان در كوهستان هاي ميان هلمند، ارزگان و قندهار و وارد معركه شدن ابزارهاي جنگي مدرن از سوي مجريان عمليات كوهستان، خود بخود گراف تلفات را بر نيروهاي طالب با لا مي‌برد.

عمليات كوهستان نمي تواند اثرات جدي و ملموسي بر فعاليت هاي طالبان درين يكي از مهمترين كانون هاي آشوب نگذارد و بطور وقفه اي به كاهش فعاليت طالبان درين منطقه نينجامد؛ اما بحث مهم درين جاست كه آيا اين عمليات و عمليات هاي بعدي مشابه آن، قا در به ريشه كن كردن و مهار نمودن طالبان درين منطقه خواهد شد؟ تجربهء چنين عمليات هاي در گذشته‌نشان داده است كه اثرات چنين عمليات ها گذرا مي‌باشد؛ زيرا اگر بعد از چنين تصفيه هايي دولت و جامعه جهاني منهمک در امور افغانستان نتوانند دستاوردهاي عمليات نظامي‌شان را با طرح ها و برنامه هاي خدمات اجتماعي، كاهش فقر و بيكاري، بر چيدن بساط بروكراسي و فساد اداري، كمك گيري از نيروهاي مردمي‌و بازسازي، نهادينه سازند، گروپ هاي تروريست به زودي دوباره به منطقه باز خواهند گشت و بار ديگر ماشين جنگي جامعه جهاني را به عرصه خواهند طلبيد و اين براي اين نيروها مقدور نيست كه سال چند و چندين بار به چنين عمليات هاي پر خرجي دست بزنند.

نيروهاي طالبان كه از حمايت مستقيم مدرسه هاي پاكستاني بر خوردار مي‌باشند و اگر 20‌ هزار مدرسه طالبي مستقر در پاكستان ماه يك طالب در خدمت ملا عمر قرار دهند، نيروهايش ماهانه 20‌ هزار تازه وارد خواهد داشت كه صرف مقابلهء نظامي‌با چنين نيروي عظيمي در توان كسي نيست؛ جز اينكه مردم هر محل با حمايت مستقيم دولت، خود به دفاع از هست و بود شان بپردازند و طالبان را اجازهء مداخله در امور شان ندهند و اين زماني ميسر و ممكن است كه مردم در زمينه هاي مختلف، حمايتي از دولت ببينند و اگر نبينند كوچكترين نيازي به مقابله با طالبان نخواهند ديد.

تجمع صدها‌نيروي طالب درين فصل در روستاهاي اين ولايات، به علت زمان حاصل برداري ترياك مي‌باشد. چون مافياي مواد مخدر كه حتی نقش گردانندگي عمليات طالبان درين منطقه را دارند، امسال تعهد كرده اند كه از مزارع خشخاش درين ولايات دفاع خواهند كرد و در آغاز سال، پول هاي كلاني به شكل نقده و تراكتور، تخم بذري و كود در اختيار دهقانان قرار داده اند و دهقانان هم درين كمك ها و دفاع از مزارع شان در برابر دولت كه بي برنامه و بي استراتژي خاصي به فکر نابودي مزارع ترياك مردم مي‌باشد، بي نهايت خرسنداند و به اين علت در موضع دفاع از دولت و فرستادگانش در ولسوالي ها بر نمي خيزند.

عمليات كوهستان ضرورت جدي است، به شرطيكه با برنامه هاي خاصي بعد از ختم آن دنبال گردد و اگر علاوه به انجام خدمات اجتماعي، در وضعيت اداري آن مناطق تغييرات جدي رونما نگردد و مردم دوباره به همان ولسوالان و قوماندانان امنیهء جبار گذشته‌سپاريده شوند، هر چه زودتر بايد در صدد تدارك عمليات كوهستان ديگري بود، كه فقط بار سنگين كشتار و ويراني اين عمليات ها را مردم بيدفاع مي‌كشند و با چنين روندي، روز تا روز بدبيني مردم نسبت به حكام كابل نشين افزوده مي‌گردد.

برگشت به بالای صفحه

د بيان د ازادۍ مخنيوى، د ډموكراسۍ له منځه وړل دي

د بيان ازادي يو ارزښت دى، خو كه چېرته له دغې ازادۍ څخه د تهمت تړلو او افترا په موخه ګټه پورته شي، خپل ارزښت تر پوښتنې لاندې راولي.

د بيان ازادي په دې معنى نه ده، چې څوك دې پر ټولو منل شويو ارزښتونو پښه كېږدي او يو څوك دې د خپل حق لپاره د نورو حقوق تر پښو لاندې كړي. دغه حق هغه وخت رښتياينه او ارزښت پيدا كوي، چې د نورو وګړو له حقوقو سره برابر او متوازن وي.

كه چېرته په رښتني ډول پورته اصل په نظر كې ونه نيول شي، هغه كړۍ، چې له اره د بيان د ازادۍ مخالفين دي او د زغملو توان يې نه لري، همدغه نيمګړتيا پلمه كوي او د ګڼو نورو پلمو په جوړولو سره، حتى كه ډېر موقتي ارزښت هم ولري، د بيان د ازادۍ مخه نيسي.

په افغانستان كې د موقتې ادارې يوه اساسي لاسته راوړنه د بيان ازادي ده، چې له پيله له ځينو ستونزو او ګواښونو سره مخ وه او لا هم ده. د دغې ادارې په ټينګېدو او د بيان د ازادۍ په رڼا كې ګڼو ازادو، رسمي او پر ځينو جريانونو پورې تړليو رسنيو او چاپي خپرونو په خپرونو پيل وكړ.

ازادو رسنيو ډېر ژر د واقعيتونو په خپرولو سره د ملت زړه ته لاره وكړه او ملت يې تود هركلى وكړ. تر ډېره بريده ازادو رسنيو په تېرو څلورو كلونو كې د كار ښه تجربه وړاندې كړه او دا يې په ډاګه كړه، چې څنګه او په څه ډول له واقعيتونو سره برخورد اوخلكوته يې ورسوي.

د رسنيو او چاپي خپرونو اصلي دنده دا ده، چې پخپل وخت واقعيتونو ته لكه څنګه چې پېښېږي انعكاس وركړي. زموږ خپرونو او رسنيو هم د همدغه اصل په نظر كې نيولو سره ګامونه اوچت كړي او له همدې امله ډېر ځله د ځينو كړيو له خوا له سختو ګواښونو او اعتراضونو سره مخ شوي دي.

د ځينو سرچينو( دولتي او كله هم غير دولتي) له خوا، د بيان د ازادۍ د محدودولو په موخه پر رسنيو او خپرونو درې ډوله اعتراضونه، كېږي:

ملي عمل نه كوي

حرفوي نه دي

پر يو جريان پورې تړلې دي.

د دولت په ګډون ټول بنسټونه دا حق لري، چې پر رسنيو اعتراض او نيوكه وكړي، خو دغه اعتراضونه او يا نيوكې بايد د اساسي قانون او د رسنيو له قانون سره برابرې او موافقې وي.

دغه اعتراضونه ځينې پوښتنې راولاړوي او هغه دا، چې ايا ټولې رسنۍ او خپرونې په دغو اعتراضونو كې راځي او ايا په دې ډول د دې حق لرو، چې د مطبوعاتو او رسنيو هڅې محدودې كړو؟

كه چېرته څوك پر مطبوعاتو او رسنيو دا وړ نيوكې كوي او كله كله هم ځينې نسخې وركوي، ايا پر دې يې هم فكر كړى، چې بايد د ملي ګټو او ملي عمل كولو اصطلاحات تشريح او توضيح كړي؟

ايا د دغه ډول اعتراضونو مطرح كول پخپله په مطبوعاتو كې د حرفوي توب او مسلكي توب مخه نه نيسي؟ ځكه حرفوي او مسلكي رسنۍ خوهغه رسنۍ دي، چې ټولې هڅې يې پر واقعيتونو بنا وي او هغه څه، چې پېښېږي په همغه بڼه يې خپاره كړي.

پاتې شوه پر يوه ګوند او يا يوې ډلې پورې د يوې رسنۍ د تړلتيا خبره. موږ د دې شاهدان يوو، چې يو شمېر خپرونې د ځينو ګوندونو او ډلو له خوا خپرېږي او ښايي، چې د هغې ډلې او يا ګوند په ګټه خپرونې وكړي، خو پر ازادو خپرونو دا ډول تور تړل د بيان د ازادۍ مخې ته د درېدلو په معنى ده. ازادې خپرونې هغه څه خپروي، چې د ټول ولس غوښتنې په كې نغښتې وي او كه داسې نه وي، له اره ازاده خپرونه ،نه ده.

د دغو اعتراضونو په نظر كې نيولو سره كومه پايله، چې اټكل كېږي هغه داده، دولت او ځينې نورې كړۍ هغه ازاد مطبوعات، چې نيمګړتياوو ته يې ګوته نيسي، نه شي زغملى او په دې لټه كې دي، چې د ازادو مطبوعاتو په مخ كې خنډونه جوړ كړي او د واقعيتونو له بيانولو يې منع كړي.

په تېرو څلورو كلونو كې افغان ژورنالستان، خلكو ته د واقعيتونو د رسولو پر سر ، هم د دولتي چارواكو او هم د دولت د مخالفينو، د محلي چارواكو او زورواكانو له خوا تر فشار لاندې نيول شوي ، وهل شوي، ټكول شوي او وژل شوي دي.

تر دې دمه يوازې ژورنالستان هغه هم په انفرادي ډول ګواښل كېدل، چې د معمول له مخې دومره ډېر د اندېښنې وړ نه بلل كېده، خو په ټوليز ډول ازادو خپرونو ته، سمت وركول او پر هغه ټينګار ډېره حيرانوونكې او اندېښمنوونكې موضوع ده.

كوم ليك، چې په دې وروستيو كې بې له مهر او لاسليك نه، د يوه دولتي ارګان له خوا رسنيو ته استول شوى و، د همداسې يوې وېرې پيغام رسوونكى و. په دغه ليك كې د هغو موضوعاتو او مسايلو پر نه خپرولو ټينګار شوى، چې د بيان د ازادۍ، ازادي او د واقعيتونو په خپرولو كې د رسنيو بې پرې توب او رښتينولي ثابتوي.

د دغه ليك پر بنسټ، كه چېرې پر عملي كولو يې ټينګار وشي، ازاد مطبوعات به خپل ځاى تشريفاتي مطبوعاتو ته پرېږدي او د بيان ازادي به په رښتني ډول خپل مفهوم او ارزښت له لاسه وركړي اوشته نيم بنده ډموكراسي به له منځه لاړه شي.

برگشت به بالای صفحه

د غنمو حاصلات ولې كم شوي دي؟

له تېرو څو كلونو راهيسې په ظاهره د غنمو د حاصلاتو د كمېدو يو لامل وچكالي په ګوته كېږي، خو آيا وچكالي د دې ستونزې يوازنى لامل ګڼلى شو؟

تېره اوونۍ د كرنې او غذايي توكو وزير په يوه خبري كنفرانس كې وويل، چې د اوبو د نشتوالي او وچكالۍ له امله د غنمو حاصلات له ۴/۴ مليونو ټنو څخه ۳/۷ مليونو ټنو ته راټيټ شوي دي.

كه چېرته دې موضوع ته په ځير سره وكتل شي، نو تر وچكالۍ ځينې نور عمده علتونه هم شته، چې كال په كال په افغانستان كې د غنمو د حاصلاتو د راټيټېدو عوامل جوړوي:

د غنمو د حاصلاتو د راټيټېدو يو غټ لامل، د زياتې ګټې تر لاسه كولو په موخه د كوكنارو كركيلې ته د بزګرانو مخ اړول دي.
غنمو ته د بازار نه موندلو ستونزه د دې لامل شوې، چې بزګران د غنمو له كر كيلې څخه لاس په سر شي، ځكه په كومه بيه، چې د غنمو كركيله تمامېږي، حتى ډېر ځله د هغې بيې په نيمايي هم غنم نه خرڅېږي.
بې كچې وارداتو دا ستونزه راولاړه كړې، چې د افغان بزګرو د غنمو محصولات د خرڅلاو بازار ونه لري. كوم اوړه، چې له ګاونډيو او ځينو بهرنيوهيوادونو څخه افغانستان ته راځي په داسې بيه خرڅېږي، چې د افغان بزګرو د كركيلې له مصرف سره برابر وي. دا ډېره اندېښمنونكې موضوع ده، ځكه افغان بزګر د خپلو محصولاتو د نرخ د ټيټېدو له امله مجبورېږي، چې داسې كركيلې ته مخ واړوي، چې ګټه يې په كې ډېره وي. يعنې افغان بزګر به په پراخه پيمانه د كوكنارو كركيلې ته رجوع وكړي. دا هغه اندېښنه ده، چې په همدې تازه ورځو شپو كې د هرات بزګرانو څرګنده كړې ده. هغوى وايي ،كه چېرته غنم مناسب قيمت پيدا نه كړي، نو يو ځل بيا به د كوكنارو كرلو ته مخه وكړي.
د اوبو د نشتوالى، وچكالۍ او طبيعي افتونو ستونزې كه څه هم اندېښمنونكې دي، خو تر يو برېده د مسوولو ارګانونو له خوا حل لارې ورته برابرېداى شي. مسوول ارګانونه بايد د بندونو د جوړولو او د اوبو رسولو سيستمونه ورغوي او له دې لارې د اوبو د كمښت ستونزه له منځه يوسي.
د دندو په وړاندې بې غوري، د دې سبب ګرځي، چې پخپل وخت د يوې ستونزې حل ته رسيده ګي وشي.د كرنې وزارت مسووليت لري، چې د افغان بزګرو د محصولاتو د كچې د لوړولو په موخه وړ او اساسي ګامونه پورته كړي. دغه وزارت دنده لري، چې له بزګرانو سره د اصلاح شويو تخمونو او كيمياوي سرې مرسته وكړي. له عصري وسايلو څخه د ګټې اخيستنې زمينه وربرابره كړي، چې دا ټول د هر ولايت، هرې ولسوالۍ او حتى د امكان په صورت كې د هركلي په كچه د دهقاني كوپراتيفونو د ايجاد او بنسټ اېښودنې فعاله غوښتنه كوي. ډېر ځله افغان بزګرانو دا شكايت كړى، چې د ډېرو ستونزو په زغملو سره هم اصلاح شويو تخمونو او كيمياوي سرې ته لاسرسى نه شي موندلى او د كرنې چارواكي پخپل وخت ورسره د ستونزو په حل كې مرسته نه كوي.

همدا سږ كال يو زيات شمېر بزګرانو دا شكايت درلود، چې د پورته يادو شويو ستونزو له كبله د غنمو حاصلات يې دومره ټيټې كچې ته راغلي، چې دوى حتى د خپلو غنمو له رېبلو څخه ډډه كړې او لا تراوسه يې هم غنم په پټيو كې ولاړ پاتې دي. دوى وايي، چې دغه حاصلات حتى د لوګرو اجوره هم نه شي پوره كولى.

د چارو د ښه پرمخ بېولو لپاره ضروري ده، چې د چارو د ښه تر سره كولو لپاره وړ پلانونه او ستراتېژي رامنځته شي. د كرنې وزارت هم د همدې موخې د ترسره كولو لپاره داسې يو ګام پورته كړى دى. ډېرى كارپوهان په دې نظر دي، د كرنې او غذايي توكو د وزارت نوې ستراتېژي، چې د راتلونكو پنځو كلونو لپاره طرح شوې ده، د دغه وزارت له خوا يو ډېر اساسي ګام دى، چې پورته شوى دى، خو مهمه دا ده، چې دغه ستراتېژي يوازې او يوازې د كاغذ پر مخ تورې ليكې نه وي او په رښتني ډول عملي بڼه خپله كړي.

د كارپوهانو نيوكه دا ده، چې ډېر ځله د چارو د پرمخ وړلو لپاره طرحې او ستراتېژۍ جوړېږي، خو دومره زيات عملي بڼه نه خپلوي او له همدې امله زموږ ستونزې ورځ په ورځ زياتېږي.

كومه د حل لاره، چې تر ډېره تكيه پرې كېداى شي او دولت يې د تر سره كولو له عهدې نه شي وتلى، هغه دا ده، چې د كرنې د محصولاتو بازار موندنه خصوصي كړاى شي.

كه چېرته دولت په افغانستان كې د غنمو د حاصلاتو د كمېدو ستونزې ته په بېړه او اساسي ډول د حل لاره ونه مومي ، بې له شكه افغان بزګر به د كوكنارو كركيلې ته تر پخوا لا زيات پراختيا وركړي او له دې امله به افغان دولت له يوې نه حلېدونكې ستونزې سره مخامخ شي .

برگشت به بالای صفحه

ضرورت تعادل و دپلماسي ناموزون ما (تحلیل)

افغانستان در طول تاريخش هيچگاه موقعيت غير حساسي نداشته‌و بدين خاطر هميشه در جدال و كشمكش از بيرون، ميان منافع متضاد ديگران خورد و خمير شده است .

افغانستان از منابع طبيعي سر شار و بازارهاي مصرفي و سعيي بر خورد دار نبود تا جذب اشتهاي بزرگان سود و سر مايه مي ‌شد، بلكه چارراهي بود كه شاهرگ منافع شمال و جنوب از آن عبور مي ‌كرد و به اين خاطر چون سكوي از سوي زور آورن به كار گرفته ‌مي ‌شد.

در روز گاران امروز نيز، افغانستان (حتي جدي تر از گذشته) همان موقعيتش را حفظ كرده و امروز هم نه تنها گره گاه بسياري از تضاد ها و كشمكش هاي منطقه به حساب مي ‌آيد كه به نوعي منافع قاره اي وحتي جهاني در ان تلاقي مي يابد و به اين خاطر قرعه‌بد روزي بر تارك ما فال خورده است .

اين موقعيت از سياست گزاران ملك ما مي ‌خواهد تا هوشيار تر و دقيق تر از ديگراني كه با چنين وضعيتي رو به رو نيستند، به قضاياي داخلي و خارجي بر خورد نمايند و مخصوصاً در طرح سياست هاي خارجي با برنامه و استراتيژي مشخص و خاصي عمل كنند، كه متاسفانه درين چهارونيم سال، اين سياست با زيكزاك هاي نامتعادلي همراه بوده است .

سياست خارجي افغانستان زماني مي ‌تواند منطبق بروضعيتش باشد، كه دست اندر كاران سياست خارجي،‌ با تمايل به كشور يا كشورهاي خاصي، ديگران را به مداخله در امور افغانستان تحريك نكنند. اين بر خورد در چند سال اخير بانزديكي و خوش وبش به رژيم هاي معيني، ديگران را به هيستري هاي خاصي واداشته ‌كه مي ‌بينيم چگونه روز به روز وضعيت عمومي ‌بد و بدتر شده به وخامت نا مهار مبدل مي گردد .

يكي از كشورهاي كه در سه دهه‌اخير بشكلي در قضاياي افغانستان ذيدخل بود و بخصوص بعد از تجاوز اتحاد شوروي بر افغانستان به پايتخت سياست گذاري هاي افغانستان مبدل شد، پاكستان است كه حتي در مذاكرات ژنيو نمايندگي افغانستان را داشت!!! برخط ديورند با ما و بر كشمير با هندوستان هميشه درگير جدل مي ‌باشد. بر خورد با پاكستان در سياست گزاري هاي خارجي افغانستان در چارونيم سال گذشته، با نوعي عقده و جزم گراي همراه بود، بدون اينكه از موقعيت و وضعيت خود و آن كشور تحليل و تصوير درستي ارائه شده باشد. اين سياست با نوعي نزديكي با هندوستان و تمجيد هاي هستريك از آن كشور باعث خشم پاكستان گرديد، بي آنكه از ناتواني هاي خود با مرز 2500‌كيلومتر با پاكستاني كه تا مغز استخوان در گروه ها و افراد معيني در كشور ما نفوذ دارد و يكي از نيروهاي هستوي جهان است، تحليل درستي ارايه شده باشد .

اين درست است كه پاكستان، افغانستان را به عنوان عمق استراتيژيكش قرار داده، ولي هميشه گفته‌مي ‌شود كه حلقات معيني در پاكستان جهت بي ثبات نمودن افغانستان فعاليت دارند، ولي اين طراحان سياست گذار هرگز به دنبال آن حلقات نا معيني كه خواهان برهم زدن ثبات در افغانستان نيستند، كوچكترين تلاشي ننموده تا با آنان رابطه بگيرند و در جهت تجريد حلقات مداخله گر برآيند .

انحصار سياست خارجي افغانستان در چارونيم سال گذشته ‌توسط گروهي كه با ايران، هند و روسيه پهلومي زد خود به خود افغانستان را در رويا رويي بيشتر با پاكستان قرار مي ‌داد، درحاليكه بعد از11 ‌سپتمبر نشانه هاي و جود داشت كه جناح هاي مهم قدرت در پاكستان مي ‌خواهند، با افغانستان در روابط نيكي قرار بگيرند، چيزيكه بنابه گرايشات خاص وزارت خارجه در آن وقـت بي توجه ماند و رئيس جمهور هم با مشاوران نا بلدش قادر به جلوگيري از آن سياست نشد .

سياست گذاري هاي جديد وزارت خارجه افغانستان با توجه به بدتر شدن اوضاع امنيتي كنوني بايد بيشتر درين رابطه محتاط مي‌بودندِ، تمجيد از روابط خاص افغانستان با هندوستان، در اولين بياينه وزير خارجه جديد بعد از تصدي اين كرسي نمي توانست به تحريك پاكستان منجر نشود و به پيروي ازين شيوه، رئيس جمهور دركنرها به پاكستان مستقيماً حمله كرد كه با توجه به وضعيت جاري نبايد اينطو ر بي گدر به آب زده مي ‌شد .

ما در جغرافياي زندگي مي‌ كنيم كه نمي توان آنرا به دلخواه خود تغيير داد، هر چند نيروهاي بين المللي در افغانستان حضور دارند ولي كسي اين حضور را تا آخر تضمين كرده نمي تواند، لذا بايد سياست هاي ستراتيژيك خو د را با اين باور تدوين كرد و تلاش نمود تا در پي حل مشكلات خود با همسايگان بر آمد. ما نبايد با برخورد هاي موسمي گاهي اين و زماني ديگري را برانيم. اين شيوه كار با در نظر داشت ظرفيت و توانايي، سياست نا درستي است و به اين خاطر بايد دپلماسي خارجي خود را با قدرت و توان خود محک زده،عيار نمائيم.

برگشت به بالای صفحه

برف بام خود را بر بام دیگران مریزید

از چند ماه به اینسو كه وضعیت امنیتی با چالش های گسترده ای روبه رو شده و ناتو به استقرار نیروهایش در كانون های آشوب و یورش اقدام نموده است، انتقادات و اعتراضات شدیدی از طرف افراد و اشخاص گوناگون و مطبوعات خارجی بر عملکردهای دولت آقای كرزی وارد می‌گردد و بدون اینكه جواب مسئله به دقت ارزیابی گردد، تلاش صورت می‌گیرد تا همه كمبودها‌ و اشتباهات را به پای رئیس جمهور بنویسند و با این شیوهء‌ كاسبكارانه، گریبان خود را از چنگال مردم رها كرده، به گمان خود برای آینده خمیر مایه بگذارند.

چهارونیم سال قبل، آقای كرزی در حالی قدرت را به دست گرفت كه در كنار او چندین مرجع دیگر قدرت و جود داشت كه هر یك در حد معینی دست او را برای اعمال قدرت و پیاده نمودن برنامه هایش می‌بست. اتحاد شمال كه در كنفرانس بن بیشترین كرسی های كلیدی دولت را در اختیار گرفت، رهبران جهادی كه هر كدام با لستی از توقعات و فرمایشات هر روز، رئیس جمهور را آزار و اذیت می‌كردند، كشورهای كمك كننده، مخصوصاً ایالات متحده و فرستادگان او، همسایگان ما كه هر یك به شكلی درین سه دهه‌افغانستان را به جولانگاه مداخلات خود تبدیل كرده و بر روی افراد و گروه های معینی سرمایه گذاری نموده بودند و غیره، كه پاسخ به این همه خواست ها و توقعات و یا رنجاندن آنان موانع و پیچیدگی هایی را به بارمی آورد. لذا تن دادن به بخشی از انتظارات این همه فرمایش دهنده، نمی توانست جز ایجاد یك دایره قورمه ای، بی ظرفیت و بیكاره، نتیجه ای داشته باشد و روشن است كه بسیاری از كارگزاران ادارات براو تحمیل می شدند.

كمبودها و نارسایی های اداره‌ رئیس جمهور با چنین كارگزارانی، خود بخود باعث راندن دولت او به نوك بحران شد. رئیس جمهوریكه نه حزبی در اختیار دارد و نه تیم مجرب كاری و مشوره دهنده ای، او متاسفانه در لای چندین مشاور ارشد و نا ارشد، چنان تنیده شده كه رهایی از آن كار آسانی نیست.
علاوه بر محدودیت های فوق، جامعهء جهانی فقط 22‌ در صد كمكهای شان را در اختیار دولت كرزی قرار داده كه نمی تواند هرگز پاسخگوی نیازهای موجود باشد. به این ترتیب می ‌بینیم كه آقای كرزی، در وسعت بسیار كوچك و تنگی چقدرمی‌تواند قدرت حركت و تصمیم گیری را داشته ‌باشد و بر فرق همه پارلمان، با مشكلاتی كه از نظر تركیب دارد، این وسعت را تنگ و تنگتر ساخته‌است.

مردم وقتی بر عدم كاركرد دولت اعتراض دارند، این دولت را مجموعه ای از بالانشینان درونی و بیرونی می‌دانند نه تنها شخص رئیس جمهور را، که این برخورد واقعبینانهء ملت را خوب نشان می دهد؛ اما انتقادگران بالایی كه خود در به وجود آوردن وضعیت كنونی به عنوان پیچ و مهره عمل كرده، اكنون مزورانه می‌خواهند گریبان خود را رها كرده، كاسه و كوزه را بر فرق رئیس جمهور بشكنند.

حال كه رسانه های غربی با تمام آگاهی از وضعیت موجود، تلاش می‌نمایند تا به شكلی بر این غلطی ها خاك بریزند و انگشت ملامت را به سوی كرزی دراز كنند، برخورد اپورتونیستی ای بیش نیست؛ زیرا بحران كنونی كشور، زائیدهء سیاست های فردی نبوده درین رابطه تمام دست اندركاران، در حد صلاحیت شان، شریك این بحران اند و این، دیگر مرز درون و بیرون را نمی شناسد. در زائیدن این بحران، همه و همه شریك اند و هیچكدام حق ندارند با انداختن برف بام خود بر بام رئیس جمهور، خود را تبرئه نمایند و این را مردم افغانستان بی هیچ مشكلی می‌فهمند.

تغییر و یا تبدیل هیچ فردی، مشكل كنونی را حل كرده نمی تواند، تا وقتی برنامه ریزی ها، سیاست ها و استراتیژی های گذشته‌ به صورت دقیق و همه جانبه ارزیابی و جمعبندی نگردند و اشتباهات سیاست های كلان گذشته‌ بی هیچ مسامحه ومصلحتی به نقد گرفته ‌نشود، ممكن نیست در وضعیت كنونی تغییری رونما گردد. این، زمانی میسر است كه هرکس كلاه خود را قاضی كند و كمبودها را به كلاه دیگران پیوند نزند؛ چیزیكه متاسفانه در کشورما چنین پیوند زدنی رسم شده است.

برگشت به بالای صفحه

سوله ييزه هڅه كه د اټومي وړتيا تر لاسه كول؟

د ايران د جمهور رئيس په توګه واك ته د محمود احمدي نژاد په رسېدو سره، د ايران او د امريكا د متحده ايالتونو تر منځ شته اختلافونو لا نور پسې شدت او چټكتيا وموندله.

امريكا غوښتنه وكړه، چې د ايران د هستوي پروګرام د مخنيوي مساله د ملګرو ملتوامنيت شورا ته وسپارله شي او له هغې لارې تر غور او څېړنې لاندې ونيول شي. خو ايران په دې ټينګار، چې دا د انرژۍ د اړتياوو د لرې كولو په موخه يو سوله ييز پروګرام دى، نه د اټومي انرژۍ د وړتيا تر لاسه كول، د خپل هستوي پروګرام په پرمخ وړلو سره، د امريكا دا تجويز رد كړ.

د ايران د ملي امنيت د شورا مشر علي لاريجاني، د اروپايي اتحاديې د بهرني سياست له مسوول سره تر ليدنې وروسته وويل، چې ايران به د خپلې اټومي انرژۍ د بحران د حل لپاره د چنګاښ په يوويشتمه وړاندې شوې نړيوالې مجموعې ته خپل ځواب ووايي.

تر دې وړاندې احمدي نژاد ويلي وو، چې ايران به خپل ځواب د زمري د مياشتې په وروستيو كې وركړي.خو د نړۍ يو زيات شمېر سترو هيوادونو دا اوږده نېټه وبلله او د ايران مشران يې تر فشار لاندې ونيول، چې خپل ځواب، د اتو صنعتي هيوادونو تر جلسې وړاندې، د چنګاښ په ۲۴ مه، چې په روسيه كې جوړېږي، وركړي.

اوس به وليدل شي، چې په دې اړه د لاريجاني لومړنى ځواب به د امنيت شورا د دايمي غړو او د اتو صنعتي هيوادونو، غوښتنې ته روښانه ځواب وي او كه نه؟

يو شمېر كارپوهان په دې اند دي، چې ايران به له اوسني بحران څخه د وتلو لپاره نړيواله وړاندې شوې طرحه ومني، خو يو شمېر نور بيا په دې نظر دي، چې ايران د وخت تېرولو د سياست په كارولو سره نړيوال وړانديز ته منفي ځواب وركوي.

دغه وړانديز، د المان په ګډون د امنيت د شورا د دايمي غړو له خوا د روان ميلادي كال د جون په شپږمه ايران ته سپارل شوى، چې موخه يې نوموړي هيواد ته د سوداګرۍ، اقتصادي او د فني مرستو د امتيازاتو په وركولو سره د دغه هيواد د يورانيمو د غني كولو مخنيوى دى.

امريكا دا هڅه كوي، چې په منځني ختيز كې د خپلو ګټو د خوندي ساتلو او په دې سيمه كې د خپلو تر سره كړو هڅو د ښې پايلې او لاسوند په خاطر، په هر ډول چې ممكن وي د ايران هستوي پروګرام ودروي.كه چېرته ايران د ۵۱ هيوادونو پوښتنو ته سم او قانع كوونكى ځواب ونه وايي، نو ددې امكان شته، چې له نړيوال تحريم او يا د امريكا له نظامي ګواښ سره مخ شي.امريكا ښايي دا هڅه هم وكړي، چې دننه په ايران كې، د ځينو شتو داخلي كشمكشونو نه په ګټې اخيستنې ، ځينې هڅې روانې كړي.دا هغه ګواښونه دي، چې تر ډېره ايران ته اندېښمنوونكي دي. له بله پلوه ايران ته به دا ډېره ګرانه وي، چې له يو داسې زبرځواك سره، چې تر ډېره بريده په سيمه كې فعال حضور لري، مقابله وكړي.

د ايران لپاره د اندېښنې وړ بله موضوع كېداى شي له امريكا سره د هند د روابطو ښه كېدل وبلله شي.نن سبا د امريكې او هند تر منځه د ښو اړيكو د پراختيا هڅې ګړندۍ پر مخ روانې دي.

پورتنيو ټكيو ته په پام سره امريكا ته بې له دې، چې په حتمي ډول د ايران د اټومي انرژۍ د پراختيا مخنيوى وكړي بله لار نه تر سترګو كېږي.

كه چېرته ايران د اټومي وسلو پر جوړولو لاسبرى شي او د فارس خليج پر كانال خپله ولكه ټينګه كړي، په منځني ختيځ كې به د امريكا ټولې معادلې او پانګې اچونې له خاورو سره برابرې كړي.

دا چې د ايران د اټومي تاسيساتو د له منځه وړلو مسووليت به پخپله امريكا په غاړه اخلي او يا به يې اسرائيلو ته وسپاري ، چې څو كاله دمخه يې د عراق تاسيسات له منځه يوړل، هغه موضوع ده، چې په راتلونكي كې به څرګنده شي.

امريكا پر دې پوهېږي تر څو، چې ايران پر اټومي وسلې لاسبرى پيدا كړي او يا د اټومي وسلې خاوند شي، ډېر وخت ته اړتيا ده او په كومه جګړه كې چې په عراق كې ورسره لاس و ګرېوان دى او له بلې خوا چين او روسيه په يو ډول د ايران ملاتړ كوي، نه غواړي او يا نه شي كولى، چې په بېړه پر ايران خپل بريد پيل كړي.

د نړيوالېټولنې غوښتنو او په دې اړه د ايران د وخت تېرولو سياست، د دېښكارندويي كوي، چې ايران د اټومي وسلې د جوړولو په تكل كې دى.

برگشت به بالای صفحه

د ملكي وګړو تلفات تاوتريخوالى نور هم زياتوي

د افغانستان په جنوب كې، د طالب جنګياليو په وړاندې، د غرني يرغل په نامه د ائتلافي او افغان ځواكونو د ګډو عملياتو، له پيله، چې دا دى كابو څلوېښت ورځې يې وتلې دي، د ځينو نړيوالو رسنيو له لارې د دواړو غاړو او ملكي وګړو د زياتې مرګ ژوبلې رپوټونه وركړل شوي دي.

دا لومړى ځل نه دى، چې په دغه ډول عملياتو كې د خلكو د مرګ ژوبلې رپوټونه وركول كېږي، تر دې پخوا هم د افغانستان په ختيځ او جنوب كې داسې رپوټونه وركړل شوي دي. د افغانستان د بشر د حقوقو خپلواك كميسيون وايي، چې سږ كال كابو ۶۰۰ تنه عام وګړي، د بيلابيلو ترهګريزو پېښو او جګړو له امله وژل شوي دي.

د ازادۍ راډيو د جولاى د ۱۵ مې پخپله سهارنۍ خپرونه كې د هلمند ولايت د نوزاد ولسوالۍ د څو تنو اوسېدونكو د څرګندونو پر بنسټ يو رپوټ خپور كړ، چې د هلمند ولايت په نوموړې ولسوالۍ كې د ائتلافي ځواكونو له خوا په بمبارۍ كې يو شمېرعام وګړي وژل شوي دي. د نورو بېلابېلو رپوټونو په اساس په دې پېښه كې له ۲۵ څخه تر ۲۵۰ تنو پورې عامو خلكو خپل ژوند له لاسه وركړى دى، خو ائتلافي ځواكونه د عامو وګړو د تلفاتو خبره ردوي.

دې پېښې يو لړغبرګونونه رامنځته كړل. د افغان دولت چارواکو وويل، چې نوموړې پېښې هغوى اندېښمن كړي او په دې اړه به پلټنې كوي.

د افغانستان د بشر د حقوقو د خپلواك كميسيون وياند نادر نادري له ائتلافي او افغان ځواكونو څخه غوښتنه كړې، چې د مخالفينو د ځايونو په اړه دې پر رسېدلو رپوټونو زيات غور وكړي ، څو د عملياتو په وخت كې ملكي وګړو ته زيان و نه رسېږي.

كله هم، چې د عامو خلكو د مرګ ژوبلې خبره راپورته شوې، ائتلافي ځواكونو ويلي، چې مخالفين د خلكو له كورونو څخه پر دوى ډزې كوي او دوى له ناچارۍ غبرګون ښودلوته اړ شوي دي. پوښتنه دا ده، چې كه چېرې مخالف ځواكونه تر دې وروسته هم په همدې ډول د خلكو له مجبوريت څخه په ګټې اخيستنې سره په همدې بڼه خپلو بريدونو ته دوام وركړي،نو دوى به هم همداسې ورته عمل كوي او له ناچارۍ به د خلكو كورونه په نښه كوي؟

كه چېرې رښتيا هم وضع همداسې دوام وكړي او يوه سمه د حل لاره ورته ونه پلټل شي، د ملكي وګړو د تلفاتو شمېره به تر پخوا لا ډېره او د خلكو او دولت تر منځ فاصله نوره هم زياته شي او دا هغه څه دي، چې په هر ځاى كې د يوې مخالفې ډلې اساسي موخه جوړوي. تجربو ښودلې ده، چې د عامو وګړو تلف كېدل د حالاتو د لا خرابېدو لامل ګرځيدلى او تاوتريخوالي شدت موندلى دى. د دې لپاره، چې د تاوتريخوالي د زياتېدو مخه نيول شوې وي او هم حالاتو ثبات موندلى وي، لازمه ده، چې بهرني او كورني ځواكونه په ډېر دقت په داسې ډول خپل عمليات تر سره كړي، چې عامو او غير نظامي وګړو ته په كې كوم مالي او ځاني زيان ونه رسېږي.

كوم عمليات، چې ائتلافي او افغان ځواكونه يې په ګډه د مخالفينو په وړاندې تر سره كوي، موخه يې په سيمه كې د دولتي حاكميت ټېنګېدل او تثبيتېدل په ګوته كېږي، خو لكه څنګه ، چې ليدل كېږي، په دې برخه كې له زيات دقت څخه كار نه اخيستل كېږي او تر عملياتو وروسته ګورو، چې مخالفين يو ځل بيا سرونه راهسك كړي، د جګړو لمن پراخه شوې، د نورو عملياتو د ترسره كولو اړتيا محسوس شوې او د خلكو د تلف كېدلو زمينه برابره شوې.

برگشت به بالای صفحه

هیچ نهادی حق فرمایش دادن به رسانه های همگانی را ندارد

بعد از سقوط امارت طالبان، تعهد به دموکراسی، آزادی بیان و آزادی رسانه ها از مهمترین وظایف دولت جدید قرار داده شد.

افغانستانی که سه دهه در زیر سیاهترین اسبتداد قرون وسطایی جان می داد، با وجودیکه از ساختارها و زیربناهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و اداری اش بنابه درگیری های تنظیمی و امارتی نشانی نمانده و انارشی و بی بند وباری، تار و پودش را احتوا کرده بود، رسانه های همگانی به عنوان یکی از ارکان های اساسی دموکراسی، بر بستر استبداد گذشته سر بلند کرد و نویسندگان و گویندگان تشنهء آزادی، نقش رسانه ها را به عنوان قوهء چهارم واقعی، به سرعت در کشور تثبیت نمودند.

یکی از افتخاراتی که سرکردگان دولت افغانستان هرگاه و بیگا و در هر نشستی از آن به عنوان دستاورد بزرگ یاد می کردند، رشد رسانه های همگانی از نظر کمی و کیفی بود که در منطقه بی نظیر نمایانده می شد.

این رسانه ها که مجموع شان منطقاً نمی توانند در یک خط فکری و انتشاراتی معینی حرکت کنند و در تمام کشورهای جهان چنین است؛ اما در خطوط کلی منافع ملی تا حدی همسان عمل کرده و نقش بر جسته یی درین راستا داشته اند. موضعیگری عمومی رسانه ها در قبال مداخلات پاکستان، مخالفت با عملیات تروریستی طالبان، خلع سلاح عمومی، تثبیت دموکراسی و نهادهای دموکراتیک، مبارزه علیه فساد، فقر، بیکاری و مواد مخدر از هماهنگی کلی رسانه هاست، که کمتر رسانه ای از آن عدول نکرده است.

رسانه های همگانی که در قالب دیداری، شنیداری و نوشتاری عرضه می گردند، با و جودیکه عده ای از آنها سابقهء کاری بسیاری ندارند، ولی با دنبال نمودن شیوهء خاص توانسته اند چیزی به شایقان شان عرضه نمایند و در حد معینی به حرفه و اصول خود پابند باشند. این رسانه ها که جز اطلاع رسانی از عملکرد دولت برای مردم و متقابلاً انعکاس فریاد مردم و تحلیل و ارزیابی این وضعیت کار دیگری ندارند، هر چه تنگناهای دولت از منظرهای گوناگون افزایش یابد، رسانه ها بیشتر انتقادی عمل کرده، صدای مردم را ازین زاویه رساتر و کوبنده تر به گوش حاکمان می رسانند. حاکمانی که هرچه در بحران بیشتر غوطه بخورند، به همان پیمانه صدای رسانه ها برای شان نا مانوس و کرکننده می نماید و خواهان ساکت نمودن آن صدا میگردند.

از چندی به اینسو که بحران بی امنیتی، بسیاری نقاط کشور را درنوردیده و رسانه ها این بحران را پرحجم ارزیابی می کنند و ضعف های دولت را روشن می سازند، تقابلی میان نهادهای امنیتی و رسانه ها به شکل مرئی ونامرئی صورت می گیرد. این نهادها، آنچه و آنطوریکه خود می اندیشند، آنرا منافع ملی تعریف کرده و مخالفت با آن را خلاف منافع ملی می دانند و به این خاطر، از رسانه های همگانی به شدت دلگیر و شاکی می باشند.

نیروهای امنیتی (پولیس، اردو و امنیت ملی) که با خوی و خاصیت نظامی و فرمان و قومانده به قضایا می نگرند، تمایل دارند تا به نوعی، فرمایشات شان را بر رسانه ها تحمیل نمایند. آنان بدون اینکه خود در برنامه های بحث رسانه ها شرکت کنند و اسنادی را از مداخلات مخالفان در اختیار رسانه ها قرار دهند، تمایل دارند رسانه ها را به سکوت وا دارند و با تمام بی خبری از معیارهای غیررسانه ای، نظرات خود را اعمال بدارند؛ که این خود نقض صریح قانون اساسی و قانون رسانه های همگانی و محدود و محصور نمودن آزادی بیان است. این نهادها عوض اینکه در کار خود تغییراتی به وجود آورند و بر کمبودها فایق آیند، پیوسته از رسانه ها انتقاد می کنند که منفی بافی می نمایند!! به نظر آنان، نباید و قایعی چون قتل، درگیری، انفجار، بمباران و غیره پشت هم ذکر شوند و باید در اخبار یا چیزی ازین ها ذکر نشوند، یا کم گفته شوند و اگر هم گفته می شوند در ختم اخبار، اشاره ای به آنها صورت گیرد!!

این فرمایش ها که گاهی با تحکیم همراه می باشند، در حقیقت تلاشی است که می خواهند افغانستان را از بهترین دستاورد آن (کار رسانه ای) محروم نمایند و درین عرصه هم کشور با نوعی شکست و عقب مانی همراه گردد.

آیا ممکن است رسانه ای که قانوناً حق بیان واقعیت ها را دارد، عوض 50 کشته مثلاً مسابقه گدی پران بازی را در لوح اخبارش جا دهد؟ و یا چنین خبری را بعد از اخبار آب و هوا بیان دارد؟ این فرمایشات از خواستگاه هایی بر می خیزد که در کار شان ناکام بوده و از بیان رسانه ها سخت در هراس اند و با تمام آلات و ابزار کوشش می کنند، سکوت رسانه ای را در موارد مهم و سر نوشت ساز مستولی نمایند.

باید گفت که هیچ فرد و نهادی فراتر از قانون نیست و به این خاطر حق ندارد به رسانه های همگانی، فرمایش چگونگی کار را صادر نماید؛ در حالیکه هر فرد و هر نهادی حق دارد که بر طبق قانون، از هر رسانه به قضا شکایت ببرد و آنرا محکوم نماید. اگر نهادهای امنیتی که خود مربی قانون اند، به رسانه های همگانی با بی قانونی بر خورد کنند و تمایلات خود را بجای قانون بنشانند، چیزی جز به مسخره گرفتن دموکراسی، آزادی بیان و آزادی رسانه ها نیست، که هرگز رسانه هایی که بجایی رسیده اند، به آن تن نخواهند داد.

برگشت به بالای صفحه

اریبا وارد عرصه شد

شرکت مخابراتی اریبا، در کنار دو شرکت مخابراتی خصوصی و یک شبکه تلیفونی دولتی، روز شنبه 31 سرطان با کود "077" به کار آغاز کرد و گفته می شود که مورد استقبال گرم مردم قرار گرفته است.

در دنیای امروز، ارتباطات آنقدر مهم است که برگسترهء زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، اداری و نظامی دولت ها و ملت ها فوق العاده مؤثر می باشد. یکی از کارهای مثبت و بالنده ایکه در چهارونیم سال اخیر در کشور ما انجام یافته، همین پیشرفت های مخابراتی است، که اثرات مهمی بر زندگی مردم ما داشته است.

شرکت افغان بیسیم به مدیریت احسان الله بیات در اواخر دوران طالبان در کشور ما آغاز به کار کرد، ولی نسبت مشکلاتی که در آن وقت از ناحیهء طالبان، مخصوصاً پاکستانی ها متوجه این شرکت بود، قادر به رشد چندانی نشد. اما بعد از سقوط طالبان و هجوم یکباره مؤسسات خارجی و داخلی، جامعه جهانی و افغان های خارج از کشور به داخل افغانستان، این شرکت، رشد سریعی نمود و بازار ارتباطات پایتخت و شهرهای بزرگ را به گونه یی اشغال کرد . چندی بعد شرکت مخابراتی روشن پا به عرصه گذاشت و به زودی با ارائه خدمات بهتر و گسترده تر، افغان بی سیم را پشت سر گذاشت.

حال که اریبا وارد این میدان شده و با کیفیت جدیدتر و قیمت پائین تر در برابر دوشرکت دیگر به رقابت می پردازد، برای هموطنان ما نوید پرباری است.

سیاست اقتصادی افغانستان که بر اساس مارکیت آزاد بنا یافته، می تواند با احداث چنین شرکت ها و رقابت های اقتصادی، مصدر پیشرفت و سهولت برای مردم گردد. هر چه این مارکیت در انحصار شرکت ویاشرکت های محدودی قرار گیرد، به همان اندازه سرمایه داران قادر اند گراف قیمت ها را بالا ببرند و سود بیشتر از مردم بکشند، در حالیکه رقابت هم ارزانی و هم کیفیت با خود می آورد. زیرا دست اشخاص معدودی در وضع قیم باز نبوده خود را در تقابل با دیگرانی می بینند که هر لحظه می خواهند آنها را ببلعند.

باوجودیکه سیستم های ارتباطی فوق توانسته اند، بسیاری از شهرهای کشور ما را زیر پوشش قرار دهند، تا رسیدن به پوشاندن تمام افغانستان، هنوز راه دور و درازی در پیش است. کشور ما که 364 ولسوالی دارد، تا حال عدهء کمی از آنها با ارتباطات این شبکه ها پیوند خورده اند و باشندگان این همه ولسوالی که جغرافیای اصلی افغانستان را می سازند، انتظار دارند که در آینده یی نه چندان دور بتوانند ازین نعمت بزرگ تکنالوژی عصر حاضر مستفید گردند.

اریبا به جریان خدمات مخابراتی افغانستان پیوست و تلاش خواهد کرد تا سهم خود را در مارکیت مشتریان تصاحب شود و این به فکتورهای ارزانی، کیفیتی، تبلیغاتی و توسعه ای آن رابطه می گیرد و در صورتیکه بتواند کمبودهای دو شبکه دیگر را با رقابت سالم پر سازد، از سوی مردم افغانستان که با فقر، فساد و بی امنیتی دست به گریبان اند، مورد استقبال قرار خواهد گرفت، چون با ایجاد این شبکه دست مردم در گزینش، مقداری بازتر شد و از محدویت دو کمپنی افغان بیسیم و روشن بر آمدند. یورش سیل آسای مردم در اولین روزهای استقرار این شبکه از حالا نشان میدهد که اریبا به زودی جای خود را در میان مشتریان مخابرات باز خواهد کرد و به یکی از شبکه های مخابراتی معتبر کشور ما مبدل خواهد گشت.

برگشت به بالای صفحه

د پوهنې وضع بايد نوره هم ښه كړى شي

يو له هغو بنسټونو څخه، چې د ناتار په كلونو كې تر ټولو زيات له هره اړخه زيانمن شوى، هغه د پوهنې يا معارف بنسټ دى.

په دې كلونو كې له كيفي پلوه معارف په ډېره ټيټه كچه كې و، نصاب غېر متوازن و او د روزنې برخې ته هغومره، چې لازمه وه ،پاملرنه نه كېده.

ايا اوس كېداى شي، چې دغه حالت په سمه او لازمه توګه ښه كړى شي او د ټولنې د عيني شرايطو په نظر كې نيولو سره، دغو نيمګړتياوو ته د پاى ټكى كېښودل شي؟

د پوهنې اوسنى وزير د كابينې يو له ډېرو فعالو او متحركو غړو څخه دى او تمه كېږي، چې نوموړى به د معارف په رغولو كې جدي ګامونه پورته او د معارف په برخه كې به موجودو ستونزو ته د حل يوه مناسبه لار پيدا كړي.

يو له هغو ستونزو څخه، چې د جنګ او ناتار له كلونو معارف ته په ميراث رسېدلى، هغه د ابتدايي دورې د زده كړو او د ازموينو جدي په نظر كې نه نيول دي.

په همدې نږدې ورځو شپو كې د ټولو ښوونځيو څلور نيم مياشتنۍ ازموينې واخيستل شوې او دغه نيمګړتيا په كې وليدل شوه. ويل كېږي، چې ازموينې ته ډېر جدي اهميت نه و وركړل شوى، زده كوونكو كولى شوى، چې يو د بل په مرسته سوالونه حل كړي او د ښوونكو كنټرول ډېر كم و. حتى دا هم اورېدل شوي، چې ځينو ښوونكو د سوالونو په حلولو كې له زده كوونكو سره مرسته كوله.

كه چېرې د ابتدايي دورې او يا د لومړنيو ټولګيو زده كوونكي داسې عادت شي او د ازموينې په وخت كې اصول او انضباط په نظر كې و نه نيول شي، نو بې له شكه ويلى شو، چې موږ به ټولنې ته پوره باسواده زده كوونكي وړاندې نه كړو.

يوه بله ستونزه، چې د ابتدايي دورې زده كوونكي ورسره مخ دي، هغه د درسي ټولګيو نشتوالى او د نورم خلاف په يوه ټولګي كې له ۷۰ څخه نيولې تر ۱۲۰ تنو پورې زده كوونكو ته تدريس كول دي. دا د يوه ښوونكي لپاره ډېره ستونزمنه ده، چې له هره لحاظه خپل ټولګي ته رسيده ګي وكړى شي. په دې اړه، چې كوم دليل ښايي وړاندې شي، هغه د ښوونكو او په تېره بيا د مسلكي استادانو نشتوالى دى او دا هغه څه دي، چې په رښتيا هم زموږ معارف ورسره لاس او ګرېوان دى. خو دا دومره موجه دليل ځكه نه دى، چې موږ يو زيات شمېر داسې كدرونه لرو، چې له يو لړلنډ مهالو مسلكي زده كړو وروسته كولى شي د تدريس وړتيا تر لاسه كړي او زموږښوونځي له دغې ستونزې څخه خلاصى ومومي.

د معارف دنده ښوونه او روزنه ده او پكار ده، چې دواړو ته په متوازن ډول وده وركړي، خو لكه څنګه، چې ليدل كېږي، لا هم په دې لاره كې يو څه ستونزې شته او په ښوونځيو كې روزنيزې برخې ته دومره ډېره توجه نه كېږي. ډېرى زده كوونكي په داسې جامو او بڼو ښوونځيو ته ځي، چې له حال سره يې مناسب نه وي. حيرانوونكي او د ډېر تعجب وړ خبره خو لا دا، چې زموږ د ليسو يو شمېر زده كوونكي دننه په ښوونځيو كې له ځان سره جارحه وسايل ګرځوي. په وار وار اورېدل شوي، چې په هغه يا دغه ښوونځي كې زده كوونكو يو او بل په چاكو ګانو وهلي دي. د ځينو ښوونځيو ښوونكو او مشرانو له رسنيو سره په تماس كې حتى پخپلو ښوونځيو كې د دغه حالت له شتون څخه سر ټكولى او په دې اړه يې په رسنيو كې د رپوټونو د برابرولو غوښتنې كړې دي.

د دې لپاره، چې د دغو ټولو ستونزو مخه نيول شوې وي، لازمه ده، چې د معارف د بنسټ د تفتيش برخه ډېره فعاله او د فعاليت پوره زمينه ورته برابره شي.

د اورېدلو له مخې د پوهنې وزارت مشران په دې لټه كې دي، چې د نوموړي وزارت د تفتيش څانګې ته پراختيا وركړي او د معينيت تر كچې يې لوړه كړي .

كه چېرته په رښتيا هم د پوهنې وزارت مشران داسې هوډ ولري او هغه ته د عمل جامه ورواغوندي، نو دا هيله كېداى شي، چې زموږ د معارف وضع، چې يو څه ښه والى او بهبود يې موندلى ،نوره هم ښه شي.

برگشت به بالای صفحه

نوى ماموريت ناټو څه بايد وكړي؟

تېره اوونۍ د دوشنبې په ورځ ناټو د افغانستان په جنوب كې، چې له څو مياشتو راهيسې د افغانستان له ډېرو نا امنو سيمو څخه ګڼل كېږي او هره ورځ په كې د ښكېلو غاړو د زياتې مرګ ژوبلې خبرونه خپرېږي، خپل ماموريت پيل كړ.

د ناټو چارواكو اعلام وكړ، چې په دغو سيمو كې به له تروريزم سره په جګړه كې ښكېل نه وي، خو د بيارغونې له بهير سره به مرسته كوي او د مركزي دولت د حاكميت د پياوړي كولو په لاره كې به، له اخلالوونكو سره مقابله وكړي.

كومې اساسي چارې، چې د دغه ځواك د موخو په سر كې ځاى لري، د امنيت ټينګونه، د مركزي دولت د حاكميت پراخول او د بيارغونې له پروسې سره مرسته كول دي.

خو كومې پوښتنې، چې له هر افغان سره مطرح دي، هغه دا دي، چې ايا ناټو به وكولاى شي، په دغو نا ارامو سيمو كې امن ډاډمن كړي او هغه څه، چې د امنيت د ټينګولو په موخه تر اوسه نه دي تر سره شوي ترسره كړى شي؟

كومو لاملونو، چې دا پوښتنې رامنځته كړې دي، يو له هغو څخه دا دى، چې ناټو تر اوسه له دغو سيمو سره په پولو كې پرتو ګاونډيو، په تېره بيا پاكستان ته داسې كوم روښانه پيغام نه دى وركړى، چې دوى د سيمې په امنيت كې جدي دي. پر دې موضوع له دې امله ډېر ټينګار ځكه ضروري دى، چې په وار وار دا ويل شوي، چې د افغانستان په جنوب كې د ناامنيو د ډېرېدو يو لامل د ګاونډيو لاسوهنې دي. ډېرى ترهګر او مخرب ځواكونه له پولو څخه را اوړي او د دغې سيمې د امنيت په ګډوډولو لاس پورې كوي.

بله موضوع، چې ډېره د پام وړ ده او ډېر ځله بهرنيو او افغان رسنيو ورته په وار وار نغوته هم كړ ې ده، هغه د خلكو د باور تر لاسه كول دي. د افغانستان جنوبي سيمې د هيواد د ځينو نورو سيمو په څېر له هغو سيمو څخه دي، چې تر اوسه په كې نه بهرنيو ځواكونو او نه هم افغان دولت د پراختيا او بيارغونې په لاره كې د پام وړ هڅې كړې او له دې امله خلك ځان ډېر محروم او له پامه غورځېدلى احساسوي .

كه چېرته دغه اصل ته پوره او لازمه پاملرنه وشي او د يو شمېر كارپوهانو په اند ، دولت په نوموړو سيمو كې د موجودو ادارو، چې ډېر ځله پكې د فساد د شتون او د بې پروايئ ګوتنيونه كېږي،په اصلاح كې جدي ګام پورته كړي، تر ډېره به د امنيت د ډاډمنېدو په لاره كې يو اساسي اقدام شوى وي.

ناټو ويلي، چې په ټولو چارو كې به له افغان دولت سره په تفاهم كې وي، له دولت او نړيوالې ټولنې سره به د ټولو چارو په اړه مشوره كوي او د هرو دوو او شپږو مياشتو په ترڅ كې به خپله پلې كړې ستراتېژي وارزوي. دا هغه كار دى، چې ائتلافي ځواكونو دومره ډېره توجه ورته نه كوله، كېداى شي په دې كار سره په راتلونكي كې شتو ستونزو ته په اسانه ډول د حل لارې وموندل شي.

كومه ستراتېژي، چې ناټو په افغانستان كې د امنيت راوستلو او د مركزي حاكميت او بيارغونې په برخو كې وړاندې كړې، د دوى پخپله وينا دا ډاډ وركولى شي، چې د ۲۰۰۶ ميلادي كال تر پايه امنيت يو څه زيات ډاډمن شي.

برگشت به بالای صفحه

مطبوعات غربي يكباره انتقاد چي شد!!

از چند ماه به اينطرف كه جنوب كشور را بحران بي امنيتي، بيشتر از بيش تهديد مي‌كند و قرار است تا نيروهاي ناتو، رهبري عمليات ضد تروريستي را در افغانستان از نيروهاي ائتلاف بگيرد، سروصداهاي زيادي در مطبوعات غربي راه باز كرده و هر روز انتقاداتي از كاركردهاي دولت افغانستان را به چاپ مي‌رسانند.

اين مطبوعات، لبهء‌ تيز انتقادات شان را بر فساد اداري، بروكراسي و عدم شايستگي كادري دولت افغانستان متمركز كرده و تا جايي اين سروصداها را بلند نگهداشته‌اند، كه گمانه زني هاي مبني بر تغييرات در كادر رهبري دولت افغانستان در ميان مطبوعات داخلي و تودهء عوام را هر روز گرم و گرم تر مي‌سازد.

فساداداري و عدم كارآيي و شايسته‌سالاري در رده هاي بالاي حاكميت افغانستان از امروز به وجود نيامده، اين وضعيت در حقيقت ميراثي بوده كه از سال ها به ارث مانده و اكنون بار آنرا دولت فعلي افغانستان به دوش مي‌كشد و چنان گلوگير شده كه ياراي مقابله با آن را ندارد. اينكه چرا تا حال مطبوعات غربي درين راستا سكوت مي‌كرده، نميتوان متوجه شد كه تا حال از وضعيت بي خبر بوده است. اين مطبوعات كه هيچوقت از افغانستان دور نبوده و هميشه خبرنگاران شان يا در افغانستان حضور دايمي داشته ‌و يا در رفت و آمد بوده و به منابع مهمي چه در داخل دولت افغانستان چه در نيروهاي خارجي حاضر در افغانستان دسترسي داشته، بايد خود توضيح بدهند كه چرا سكوت مي‌كرده و حال يكباره فرق سكوت را شكسته ‌و پياپي از فساد و بيكاري ادارات افغانستان مي‌نويسند.

دولت افغانستان به هيچوجه معني صرف آقاي كرزي را نمي دهد‌ كه با حضور و يا عدم حضور او در قدرت، تغييرات جدي يي به ميان خواهد آمد. دولت افغانستان متشكل از آقاي كرزي، تشريف آورندگان از بيرون، جامعهء جهاني، رهبران جهادي، اتحاد شمال، قضا و پارلمان مي‌باشد. هر آنكه درين محدوده قرار دارد، هرگز قادر نخواهد شد تا يقهء خود را از بار مسوولت رهايي بخشد و هميشه نا رسايي ها را به پاي رئيس جمهور بنويسد؛ درحاليكه چنين تلاشي از سوي بسياري در جريان است و با و جوديكه بر چوكي اقتدار لميده اند، به شكلي خود را ناراضي نشان داده، طوري وانمود مي‌سازند كه در قضايا دخيل نبوده، پاك و مقدس مي‌باشند.

جامعهء جهاني، بخصوص ايالات متحده امريكا و اتحاديه اروپا كه از كنفرانس بن تا امروز، هم نيروهاي سياسي و هم نظامي‌شان در افغانستان حضور دارند. ركن مهم و قوي سياست گذاري در افغانستان محسوب مي‌گردند و ممكن نيست فرمايش و انتخاب آنها در تعيين رده هاي بالاي دولت درين پنج ‌سال نقش اساسي و حتي گاهي تعيين كننده نداشته بوده باشد و به اين خاطر، مطبوعات غربي با آگاهي از چنين وضعيتي حق ندارد، به برائت دادن بيرونيان پرداخته، کاسه و کوزه را بر فرق رئيس جمهور افغانستان بشکنند.

افغانستان از چند ماه به اين طرف با جابجايي نيروهاي ناتو و نقش بيشتر اروپا در افغانستان و كاهش نيروهاي امريكايي، با نوعي تغيير وضعيت رو به رو بوده است. اروپائيان با گرفتن مسووليت بيشتر، مقداري به گذشته‌با تعمق بيشتر نگريسته، ‌در حقيت جمعبندي هاي جديدي از كار در افغانستان داشته ‌و گراف بازسازي را به ارزيابي گرفتند. ناكامي‌ بازسازي در كشور كه به هيچوجه امريكا و اروپا نمي توانند از بار آن طفره بروند، يكباره اروپايي ها را جازده ساخت، كه آنرا با نوعي کجدار و مريز درين چند ماه بيان داشتند و اين اظهارات در حقيت تمسكي شد براي مطبوعات غربي كه از يكطرف به شكلي بيرونيان را برائت بدهند و از سوي ديگر بار را بر خود افغان ها چپه نمايند!!

مطبوعات غربي كه گويي حالا از خواب بيدار شده و به فساد و بروكراسي اشاره مينمايد، مطبوعات و رسانه هاي داخلي افغانستان از همان ابتدا اين وضعيت را دانسته ‌و هميشه انگشت انتقاد را به همه كمبودها گذاشته‌اند و از شيوهء كار و كمك بيرونيان براي بازسازي افغانستان هم انتقادهاي جدي يي به عمل آورده، بر اين كمبود بطور اخص و مشخص انگشت گذارده اند؛ چيزيكه مطبوعات غربي يا آنها را نديده و يا بنابه مصلحت هاي خاصي، از نوشتن آنچه امروز مي‌نويسد، طفره رفته‌ و سكوت كرده است.

برگشت به بالای صفحه

قوه‌ قضائیه و چلنج های فساد

در شرایط كنونی، یكی از دست و پاگیرترین مشكلات و چلنج هایی كه دولت افغانستان با آن روبه رو است، فساد حاكم بر دستگاه اداری كشور می‌باشد. این فشار به حدی در تار و پود حاكمیت افغانستان نفوذ كرده كه میتوان گفت تمامی‌پروژه های عمرانی را به گونه یی فلج ساخته ‌و به عنوان مادر مشكلات، بر عمیق ساختن كمبودهای دیگر به شدت اثر گذاشته ‌و چرخ حركت، پیشرفت و ترقی را به گل نشانده است.

فساد اداری در كشورما آنقدر عمیق و گسترده شده كه اثرات آن، جداً بر كمك های جامعه جهانی مشهود بوده و به این خاطر مطبوعات غربی از عدم پیشرفت در افغانستان می‌ گویند و می‌نویسند؛ تا حدی كه بر روان دونرها اثر گذاشته، از هر گوشه و كنار فغان و فریاد شان بلند می‌شود و باعث آن گردیده كه این كمك دهندگان، مثل گذشته‌ با دست و دل باز سركیسه را به سوی ما شل نكنند و با دلهُره و نوعی و سواس به كمك های شان ادامه دهند.

فساد اداری در تمام ادارات كشور بلا استثنا وجود دارد و علل بسیاری داشته‌ كه ریشه یابی آن، هفتاد من كاغذ می‌طلبد؛ اما در میان تمامی‌ادارات، تشكیلات قضایی كشور بیشتر به این مرض مُزمن و مهلك آلوده بوده، فغان مردم ازین دستگاه بلند تر بوده و بیشتر از آن شكایت دارند.

در سال گذشته‌ دستگاه قضایی كشور كه در راس آن، اكثر افراد غیرمسلكی حتی كم سواد و بیسواد و بخصوص در ولایات، كسانی در رده های بالای آن قرار داشته ‌و دارند كه بویی از قضا نبرده، فقط به پوست كندن مراجعان و پُر كردن جیب های خود مصروف اند. قاضی ایكه ظاهراً عبای دین می‌پوشد و برمسند پیغمبر می نشیند و به ناحق كردن حق و حق كردن ناحق می‌پردازد، ‌نه اینكه آخرتش را به باد فنا می‌دهدكه خانواده های بسیاری را به عزا نشانده باعث بربادی های فروان اجتماعی می‌گردد.

حال كه شورای ستره محكمه با ۹قاضی جدید (جز یكی از آنان كه رای نیاورد) به كار آغاز می‌نماید و عبدالسلام عظیمی یكی از تحصیل كنندگان الازهر و امریكا در راس آن قرار دارد، چشم ها بیشتر به سوی آن دوخته‌شده كه این همه افراد تحصیلكرده و متخصص، آیا قادر خواهند شد كه این قوه را بازسازی و خانه تكانی بكنند؛ قوه ایكه با داوری های خود می‌تواند دو قوهء دیگر را تفیتش و نظارت نماید.

گرچه احتمال آنكه به زودی این تصفیه به سر برسد و ما قوه قضائیه نسبتاً پاكی در اختیار داشته‌باشیم، راه درازی در پیش است؛ اما رهبری جدید این قوه باید به زودی ثابت نمایند كه كاروان پاك و صادق می‌باشند. بسیاری از مولوی هایی كه نه از قانون چیزی می‌ فهمند و نه از داوری و قضاوت بویی می‌برند، در راس محاكم بسیاری از ولایات قرار دارند و به پُركردن جیب های شان مصروف اند، باید به زودی توسط افرادی كه حد اقل تحصیلات عالی داشته ‌باشند و از دنیای امروز چیزكی بدانند، در راس این محاكم گماشته‌ شوند.

یكی از اداراتی كه تا حال چند بار در ولایات علیه آن، مردم دست به تظاهرات زده اند، ریاست محاكم می‌باشد، كه اگر رهبری جدید این قوه گذشته‌ را با تمام كیف و كان آن، جمعبندی و ارزیابی نكند و همچنان به رابطه ها، مصلحت ها و مسامحه ها بیندیشد، باید از حال فاتحه این قوه را خواند؛ زیرا در ملكی كه داورانش فاسد و آلوده باشند، دیگران را چه كسانی باید از فساد بازدارند و جامعه را به سوی پاكی و شفافی رهنمون سازند؟

شورای رهبری قوه قضائیه كه متشكل از نُه قاضی و برای4،7 و 10 ‌سال تعیین شده اند، با داوری سختی از سوی مردم مواجه می‌باشد؛ زیرا این قوه كه باید چون نمك عمل كند و از گندگی ها جلوگیری نماید، خود گندیده كه تعفن آن مشام ملت را می‌آزارد و انتظار بالاتر ازین چیست كه این قوه، بازسازی گردد و از چنین حالت خجالت آوری كشیده شود و مردم، بی دغدغه به داوری محاكم بنشینند و بر آن ها اعتماد نمایند.

برگشت به بالای صفحه

د پوهنې په وزارت كې ۲۰۰۰۰تنه مفت معاش اخلي

د كال په پيل كې د پوهنې وزارت سرچينو اعلان كړى و، چې په ۱۳۸۵ لمريز كې د ټول افغانستان په كچه شپږ نيم مليونه زده كوونكي په ۹۰۰۰ لومړنيو، منځنيو او ليسه ښوونځيو كې په زده كړو بوخت دي، چې د ۱۵۱۰۰۰ ښوونكو له خواورته تدريس كېږي، خو اوس اوس ويل كېږي، چې له دغه وزارت څخه ۱۷۱۰۰۰تنه ښوونكي معاش اخلي.

دا هغه ستونزه ده، چې ويل كېږي له پخوا څخه د پوهنې په وزارت كې موجوده ده اودنوموړي وزارت مشرتابه پلاوى اوس ورته ځير شوى دى. ارقامو ته په كتنې سره كابو ۲۰۰۰۰ كسان د ښوونكو په نامه د معارف له وزارت څخه معاشونه اخلي، چې اصلا هيڅ په معارف كې حضور نه لري.

د پوهنې وزارت د رسنيو له لارې يوه اطلاعيه خپره كړه ، چې د كابل ښار ښوونكو ته، د دوو مفتشينو په حضور كې د اسنادو له وړاندې كولو وروسته، د هغوى معاشونه وركول كېږي. ښايي دا كار له دې امله تر لاس لاندې نيول شوى وي، چې دا خبره په ثبوت ورسېږي، چې په رښتيا هم ۲۰۰۰۰ هغو كسانو ته، چې په معارف كې نه دي، معاشونه وركول كېږي او كه نه؟

كه چېرته داسې يو څه موجود وي او په دومره ډېره شمېره داسې كسانو ته، چې په معارف كې هيڅ دنده نه تر سره كوي ،معاشونه وركړل شوي وي، لازمه ده، چې د پوهنې وزارت چارواكي دا موضوع له پيل څخه په جدي ډول وڅېړي او هغه كسان، چې په دې خيانت كې لاس لري،هغه كه د پوهنې وزارت پخواني وزيران دي او كه نور مسوولين ، ټول د محكمې مېز ته راكاږي او په دې خيانت كې د لاس لرلو تر ثبوت وروسته يې خلكو ته ورپېژني او په سزا يې ورسوي.

پوښتنه دا ده، چې ولې تر اوسه د دې خيانت پوښتنه نه ده شوې او اړوندو دولتي چارواكوپه دې اړه پلټنه نه ده كړې او غلي پاتې شوي دي؟

په دې اړه د اړوندو دولتي ارګانونو غلي پاتې كېدل د دې لامل شوى، چې نه يوازې د پوهنې په وزارت كې دغه خيانت پراختيا موندلې ، بلكې په نورو دولتي ارګانونو هم فساد په پراخه پيمانه خپله لمن غوړولې ده.

ويل كېږي، چې د پوهنې وزير ښاغلي حنيف اتمر په خپل وزارت كې، له پخوا څخه د ور پاتې ستونزو د لرې كولو او د اصلاحاتو د راوستلو په موخه، په دې لټه كې دى، چې په نوموړي وزارت كې د تفتيش معينيت فعال كړي، چې دا يو ډېر ښه او پر ځاى ګام دى او له امله يې كېداى شي، چې د پوهنې په وزارت كې له پخوا راپاتې او اوسنيو ستونزو ته په ښه او اساسي ډول د پاى ټكى كېښودل شي. خو پوښتنه داده، چې په تيرو كلونوكې د پوهنې وزارت د تفتيش ريا ست په كومو دندو بوخت و او څه يې كول ؟ د پوهنې پخواني وزيران په څه بوخت وو، چې دومره كسانو مفت معاشونه اخيستل او يا اوس ولې تير چارواكي بيا هم په دې چوپ پاتې دي، نه يې په رد كې څه وايي او نه يې هم په تاييد كې!!!

كه چيرې ښاغلى اتمر په اوسني نوښت سره غواړي، دپوهنې په وزارت كې د فساد جرړې وباسي او عاملان يې په سزا ورسوي، پكارده ، چې له همدې رياست څخه يې شروع او كرار كرار خپلې دغې هڅې ته نوره پراختيا هم وركړي، خو دا هله ممكن دي، چې ژر تر ژره دغه بنسټ ورغول شي او تر هر څه لومړى بايد د دغه فساد لمن خوروونكې وپېژندل شي. د ښاغلي اتمر په دې هڅې سره دا امكان رامنځته كېداى شي، چې د حكومت نور وزيران هم بايدپه خپلو ادارو كې د فساد د وركاوي او پوپناه كولو لپاره هلې ځلې وكړي او دولتي سيستم د فساد خورونكو له شتون څخه پاك كړي. د سالم ادارې دچاپيريال رامنځته كېدل هغه څه دي، چې د كرزي حكومت يې له پيله خلك په تمه كړي و او په همدې موخه خلكو ښاغلي كرزي ته په ټاكنو كې رايه وركړې، چې په دولتي ادارو كې د فساد جرړې و باسي، خو د ښاغلي كرزي تيرې ناكامې كابينې خلك ناهيلي او پر حكومت يې دهغوى باور زيانمن كړ. اوس، چې ښاغلي اتمر په دې اقدام لاس پورې كړى، دغه هيله يو ځل بيا راژوندۍ شوېده، چې ځينې لوړ پوړي دولتي چارواكي پخپلو ادارو كې د فساد د وركاوي په تلاش كې دي او نږدې ده، چې په پوره ډول له دولتي ادارو څخه د فساد لمن ټوله شي.

برگشت به بالای صفحه

جلالی گفت و مقبل رد کرد!!

زرع و قاچاق مواد مخدر در دو دهه اخیر، کشور ما را در عمق بحران و بدبختی غرق کرد. یکی از بدترین آفاتی که وجدان جامعهء ما را به تمسخر گرفته، تریاکی است که نه تنها در اطراف افغانستان 17 میلیون آدم را از چارچوب آدمیت به گودال ناانسانی کشانده، که دنیا را در مخمسهء عجیبی گرفتار کرده است.

شعارها، گفتارها، گردهمایی ها، طرح ها و استراتیژی های گوناگونی درین دو دهه در مهار و محدود کردن مواد مخدر از سوی دولت افغانستان، نهادهای بین المللی دست اندرکار، سازمان ملل و همسایگان و جامعهءجهانی عرضه شده و پول های گزافی به مصرف رسیده، ولی بته خشخاشی هم خشکانده نشده است. تا جائیکه شورای سنلس پا به عرصه گذاشت و بر عجز همه مُهر کرد و پیشنهاد نمود تا زرع کوکنار، شریفانه قانونی گردد و درین راه تلاش هایی انجام داد، در نهایت دولت افغانستان فعالیت آنرا ممنوع قرارداد. و بعید به نظر می رسد که این شورا از پا نشسته باشدو به دنبال طرحش بازهم نگردد.

مقاومت کردن و تسلیم شدن بسیاری از حکام ولایات، فرماندهان نیروهای امنیتی و حتی توانمندان پایتخت نشین در مقابل پول افسانوی که مافیا ازین ماده طلایی به دست می آورد، کار هرکسی نیست و بدین خاطر جلالی سر بر لست زور مدارانی گذاشت که دست شان بوی تریاک می داد. وی مُهر بر دهان رفت و وزارت داخله را به لقایش بخشید؛ یا نگفت و یا گفتند که نگو و از افغانستان خارج شد.

جانشین جلالی، آقای مقبل چند روز قبل در مشرانو جرگه ادعاکرد که هیچ دولت مردی با مواد مخدر، آلوده نیست. این مهم نیست که آقای مقبل، چگونه موقف می گیرد و این هم مهم نیست که از مسوولان آلوده به تریاک لستی وجود داشته باشد. مهم این است که وقتی کشوری در سال 5 هزار تن تریاک تولید کند، خود بخود می فهماند که چه افراد و اشخاصی در درون این دایره حضور دارند. هیچکس تا حال سندی از رشوه و فساد مقامات بالایی ارائه نکرده؛ ولی هیچکسی هم در حدس و قرینه شکی به خود راه نمی دهد که مثلاً فلان وزیر، وکیل و یا رئیس اینقدرپول را که فقط بر قصرهای شان به مصرف می رسانند، از کجا می آورند؛ چون برای کسی از بالا پول نمی بارد و آیا این همه پول می تواند بوی تریاک ندهد؟

وقتی نظر مسوولان واقعاً در مرکز و ولایات مخالف زرع تریاک باشد، چرا درین بیست سال و مخصوصاً 5 سال اخیر، گراف نزولی را نپیموده است؟

اگر قرار باشد که پول های کمکی جهت مبارزه با مواد مخدر از دروازه های کابل بیرون نشود و در مقابل، طالبان و مافیا با تعهد به زرع مواد مخدر به حمایت مادی و امنیتی از کشتکاران تریاک بپردازند، چه دلیلی وجود دارد که مردم در جهت اجرای طرح های دولت بایستند و با تریاک وداع گویند؟

زرع تریاک که بار اول از پاکستان به افغانستان راه باز کرد و تضادهای بیشماری میان قوماندانان، اقوام و مناطق مختلف به وجود آورد و قتل و قتال های بسیاری را بر انگیخت، اکنون چون غدهء سرطانی عامل بی امنیتی، عقب مانی و تحکیم پایه های تروریزم در افغانستان می باشد.

چندی قبل دولت افغانستان اعلام داشت که با استراتیژی جدید، محو کشت خشخاش را در پیش خواهد گرفت؛ اما این شعارها که در گذشته تا بی نهایت تکرار شد و اکنون حنایش را باخته، برای مردم غیرجدی می باشند. در مناطقی که دولت قادر به رفت و آمد میان ولسوالی ها نیست، چگونه می تواند ادعای براندازی تریاک را نماید؟

برگشت به بالای صفحه

د ازادو رسنيو پر وړاندې نوې ننګونې

په افغانستان كې د موقتې ادارې له پيله بيا تر اوسه پورې د جمهور رئيس كرزي يوازنى وياړ له ازادو رسنيو او مطبوعاتو څخه ملاتړ ګڼل كېږي، چې له امله يې په تېرو څلور نيمو كلونو كې ازادو مطبوعاتو د كمې سابقې او لږې تجربې په درلودلو سره د واقعيتونو په خپرولو د خلكو په منځ كې لاره كړې او نن سبا، چې د اوج درشل ته نږدې شوي دي، كله كله د ځينو امنيتي ارګانونو له خوا په يو نه يو ډول ګواښل او د ځينو مسايلو نه خپرولو ته هڅول كېږي. دا هغه كړنه ده، چې دا پوښتنه يې رامنځته كړې، چې ايا د دې ګواښونو با وجود به ازاد مطبوعات خپل نوم هم وساتلى شي او كه نه؟ دا ځكه، چې ازاد مطبوعات يوازې او يوازې د توازن په نظر كې نيولو سره واقعيتونه خپروي. كه محدوديتونه پرې وضع شي او تشريفاتي مسايلو ته مخه وكړي، نو خپل مينه وال به له لاسه وركړي او بازار به يې سوړ شي.

تر اوسه يو شمېر دولتي ارګانونو له ازادو مطبوعاتو سره د اړيكو د درلودلو پر بنسټ ازاد مطبوعات هڅولي، چې د ځينو هغو مسايلو له خپرولو ډډه وكړي، چې له امله يې د دولتي چارواكو پرستيژ تر پوښتنې لاندې راځي او يا هم د وسله ځواك( ملي اردو او ملي پوليسو) روحيې ته زيان رسوي.

دا انګېرنه، چې ګواكې د ازادو رسنيو له لارې د حادو مسايلو په بيانولو سره، نظام ته ګواښ متوجه كېږي، بې ځايه اندېښنه او د ازادو مطبوعاتو پر ستوني پښه اېښودل دي.

تجربو ښودلې ده، په افغانستان كې، هغه نظامونه بريالي شوي، چې د ډموكراسۍ پلويان وو او ډموكراسي يې راوستې ده، خو كله چې د ډموكراسۍ پر وړاندې درېدلي، له ناكامۍ سره مخ شوي دي.كه چيرې اوس هم دا ډول يوه هڅه روانه وي او مطلب د ډموكراسۍ په وړاندې خنډونو ته زړه ښه كول وي،بې له شكه ويلى شو، چې پايله به يې په هيڅ ډول هم ښه نه وي.

پر ازادو مطبوعاتو فشار، له هغه وخته اندېښمنونكى شو، چې د ولسي جرګې په تالار كې د لومړي ځل لپاره د ازادو رسنيو د ژورنالستانو له ورتګ څخه مخنيوى وشو. ولسي جرګه د ډموكراسۍ يوازنى مظهر دى، د قانون جوړونكې دغه قوه هم كه د ازادو مطبوعاتوژبه وربندوي او په داسې بڼه له ازادو رسنيو سره چلندكوي، له نورو دولتي مراجعو څخه به څه تمه وشي. ځينې كار پوهان، چې دې موضوع ته يو څه ډېر په جدي سترګه ګوري دا اندېښنه څرګندوي، چې هسې نه، ولسي جرګه د مطبوعاتو د قانون د كتنې پر وخت، چې ويل كېږي په همدې نږدې ورځو شپو كې به ولسي جرګې ته وړاندې شي، سخت دريځ خپل او د مطبوعاتو ازادي محدوده كړي.

له بل لوري د افغانستان د خپلواكۍ د بېرته ګټلو په ۸۷ كاليزه كې په څنګ زن ډول، جمهور رئيس حامد كرزي پخپله وينا كې وويل، چې دولت د ازادو رسنيو په ډاډمنيدو خپل ځان مكلف بولي، خو شخصيت وژنه او درواغ خپرول له ازادو رسنيو سره څه تړاو نه لري.

ازادې رسنۍ د افغانستان د اساسي قانون او د مطبوعاتو د قانون په پلي كولو ځان مكلف ګڼي او د دغو قوانينو په رڼا كې د واقعيتونو په خپرولو لاس پورې كوي او همدا لامل دى، چې تر ډېره بريده يې د ولس رضايت خپل كړى دى. د واقعيتونو خپرول د چا د شخصيت وژنه او د درواغو د خپرولو په معنى نه ده. كه چېرته د ازادو مطبوعاتو په اړه داسې يوه انګېرنه موجوده وي، بې له شكه دا وېره لا پسې زور اخلي، چې ښايي پر ازادو مطبوعاتو فشار زيات كړى شي او پر موجودو واقعيتونو، چې پر پوهېدلو يې دولت او ملت دواړو ته ګټه رسېږي، پرده وغوړولى شي او د ازادو مطبوعاتو د مخالفينو تبر لاستى پيدا كړي.

د دغو اندېښنو د له منځه وړلو او مطبوعاتو ته د هغه د رښتني حق د وركولو او د ازادو ژورنالستانو د خوندي پاتې كېدلو لپاره كومه هيله، چې اوس موجوده ده، هغه دا ده، چې د افغانستان د فرهنګ، توريزم او ځوانانو نوى ټاكل شوى وزير ، د فرهنګ او ځوانانو وزارت د پخوانيو نيمګړوكړنو د جمع بندۍ په نظر كې نيولو سره، دې موضوع ته ډېره جدي او پوره پاملرنه وكړي او د دې ستونزو د حل يوه اساسي لار او يا پاليسي رامنځته كړي، داسې يوه پاليسي، چې وكړى شي په رښتنې توګه د ازادو مطبوعاتو خپرونې په بشپړ ډول تضمين كړي.

پورته څرګندونو ته په كتنې سره، يوازې پر ازادو مطبوعاتو نيوكې او پر هغوى فشار راوستل د حل لاره نه ده، دولت ته ښايي، چې د ازدو مطبوعاتو د پياوړي كولو په خاطر جدي هڅې او ملاتړ يې وكړي. له ازادو رسنيو ملاتړ د بيان له ازادۍ او ډموكراسۍ څخه ملاتړ دى او پر وړاندې يې د فشارونو او محدويتونو زياتول د بيان د ازدۍ او ډموكراسۍ پر خلاف عمل دى.

برگشت به بالای صفحه

لومړى تشخيص، بيا مذاكره

افغان دولت د دې لپاره، چې د مذاكرو له لارې خپل مخالفين ځان ته رامات كړي، د سولې او پخلاينې د ټينګښت په نامه يې د حضرت صبغت الله مجدي تر مشرۍ لاندې يو كميسيون جوړ كړ. د دغه كميسيون د ځينو مسوولينو په وينا، تر اوسه په سلګونه تنه مخالفين د دوى د هڅو په نتيجه كې له دولت سره يو ځاى شوي دي او له يو شمېر نورو سره دننه په هېواد او له هيواد نه بهر مذاكرې روانې دي، خو هر ځل، چې له مخالفينو يا طالب جنګياليو سره د دولت له خوا د مذاكرو اوازې خپرې شوې دي، طالبانو هغه رد كړې دي.

سياسي كارپوهانو د دولت مخالفين په ډلو وېشلې ګڼي، يوه ډله هغه شمېر طالبان ګڼي، چې له القاعده ترهګرې شبكې سره ډېره نږدې دي، د طالبانو په ليكو كې يې نفوذ ډېر كم دى او سخت او نه پخلا كېدونكى دريځ لري، بله ډله يې هغه شمېر كسان دي، چې له قومي او قبيلوي جوړښتونو سره تړاو لري او د طالبانو د ليكو( صفوف) ډېره برخه جوړوي.

د دغه نظر په پام كې نيولو سره دولت ته ښايي، چې دويمه ډله طالبان تفكيك او د مذاكرو له لارې يې سولې او پخلاينې ته وهڅوي. تر اوسه، چې كومې مذاكرې تر سره شوې او كومه ځانګړې او غوڅه نتيجه يې نه ده لرلې، ښايي لامل يې دا و، چې دولت او د سولې او پخلاينې كميسيون په جدي ډول دغې پروسې ته پاملرنه نه ده كړې او په دې برخه كې د هغه شمېر طالبانو په پېژندنه كې، چې له دولت سره يو ځاى كېدل يې په رښتنې توګه د امن په ټينګښت كې مرسته كولى شي، پاتې راغلي دي او يا دا هم امكان لري، چې دننه په دولت كې داسې عوامل وجود ولري، چې د دغې پروسې د تر سره كېدو مخالف وي او ونه غواړي، چې د دولت موجود مخالفين، چې طالبان دي، له دولت سره يو ځاى شي.

د كارپوهانو په اند، دا هغه شمېر كسان دي، چې په بېلابېلو تنظيمونو پورې تړلي دي او د خپلو تنظيمي او شخصي ګټو په خاطر دې ته نه دي چمتو، چې مخالفين له دولت سره يوځاى شي. دا هغه كسان دي، چې په اغلب ګومان حتى د دولت په ډېرو لوړو پستونو كې دندې سرته رسوي.

د يو داسې خنډ په موجوديت كې په رښتني ډول د دې امكان نشته، چې دولت پر دې وتوانيږي، خپل مخالفين ځان ته رامات كړي او په يو ډول د هيواد په بېلابېلو برخو كې د موجودو ناامنيو او نا كراريو مخه ونيسي. د دې كار لپاره اړينه ده، چې افغان دولت دننه په دولت كې د داسې اشخاصو د فكر او كړو وړو يوه ژوره مطالعه وكړي او د افغانستان د ګټو په نظر كې نيولو سره يو اساسي ګام اوچت كړي.

ډېر ځله داسې فكر موجود وي، چې بايد له دولت سره د يوه جريان د يو ځاى كېدو يوه ښه لاره، نوموړي جريان ته په دولت كې د لوړو څوكيو د وركولو له لارې برخه وركول دي. حال دا، چې دا يو ډېر غلط فكر دى، هره ډله او هر فكري جريان، چې غواړي له دولت سره يو ځاى شي، د تېرو ډېرو لنډو تجربو پر بنسټ بايد د ټاكنو له مخې يوې څوكۍ ته ورسېږي، څويې ملي صبغه پياوړې وي. يوه بله لاره يې دا هم ده، چې اوس اوس په ټولو دولتي ادارو كې د اصلاحاتو بهير روان دى او هر څوك د خپلې پوهې، تجربې او مسلك له مخې كولى شي، چې له ټيټې كچې تر پورته كچې پورې په دولتي څوكيو كې راشي او له دې لارې ولس ته په اصلي بڼه د خدمت جوګه شي.

پورته ټكو ته په پام سره ښايي، چې افغان دولت تر يوه ژور تشخيص وروسته له خپلو مخالفينو سره د پوره شفافيت له مخې د مذاكرو لار پرانيزي، څو د مذاكرو پايلې قناعت بښونكې او د منلو وړ وي.

برگشت به بالای صفحه

در بلوچستان استخوان شکنی شد

صوبهء بلوچستان پاكستان، از زمان ايجاد آن كشور تا حال، هميشه متشنج و متلاطم بوده است. با فقر و بدبختي هاي شديد كه دامنگير اين صوبه است، به شكلي مستعمرهء پنجاب به حساب مي آيد؛ زيرا مردم آن از كوچكترين نعمات مادي و معنوي برخوردار نمي باشند.

صوبه بلوچستان كه از لحاظ وسعت 44 در صد خاك پاكستان را مي سازد، فقط 5 در صد نفوس آن كشور را در خود جا داده است. اين در حاليكه 60 در صد معدنيات آن كشور كه شامل گاز، نفت و ذغال سنگ است، درين صوبه قرار دارد و از 5 در صد آن، ساكنان صوبه و 95 در صد آن پنجابي ها سود مي برند.

بلوچ ها كه در صوبه، به شكل قبيلوي زندگي مي كنند و رهبران قبايل تصميم گيرندگان اصلي سر نوشت قبيله مي باشند، گاهي از دولت مركزي پاكستان راضي نبوده هميشه در جدال و كشمكش با حكام مركز و ارتش پاكستان قرار داشته اند.

از زمان ايجاد پاكستان تا حال، ارتش پاكستان جهت مطيع ساختن هر چه بيشتر قبايل بلوچ تا حال 5 بار بر اين ايالت لشكر كشي كرده است و هر بار بلوچ ها تلفات سنگيني را چشيده و خسارات گسترده يي را متحمل شده اند. آزمايشات اتومي پاكستان كه با تشعشعات راديو اكتيف همراه است، نيز درين صوبه انجام داده شد؛ زيرا حكومت مركزي آن كشور نمي خواهد نازدانه هاي پنجابي، ضرري را متحمل شوند.

در صوبه بلوچستان علاوه به بلوچ ها، پشتون ها نيز زندگي دارند و يك اقليت هزاره كه در زمان استبداد عبدالرحمن خان از افغانستان متواري شده اند. نيز در مركز اين صوبه (كويته) زندگي مي كنند. پشتون ها كه خواهان ايالت جداگانه در بلوچستان اند، به طور مستمر روابط پرتنشي با بلوچ ها داشته و دولت مركزي دايماً تلاش مي كند تا تنور اين تشنج ها و درگيري ها را گرم نگهدارد.

دولت پاكستان از مدت ها با اين سياست به بلوچستان نظر داشته، كه از يكطرف تشنج هاي قومي را بصورت دوامدار در آن حفظ كند، قدرت هاي قبيلوي را بشكند، ارتش پنجابي را در مناطق مختلف آن جابجا سازد و از سوي ديگر ذخاير معدني آنرا استخراج و به پنجاب ببرد.

‌درگيري ها و كشمكش هايي كه در طول پنجاه سال ميان بلوچ ها و دولت مركزي پاكستان وجود داشته، اكثراً قبيلهء خاص با ارتش جنگيده و دولت تلاش نموده تا با دادن پول و امكانات به سران قبايل ديگر، آنان را از هم جدا نگهدارد و به سركوب قبيلهء قيام كننده برخيزد.

در 1970 كه جدي ترين بر خورد ميان دولت مركزي به رهبري ذوالفقار علي بوتو و قبيله مري در گرفت، نه تنها اين قبيله با آتش ارتش پاكستان تلفات سنگين داد كه تمام پيداوار زراعي و حيوانات مري ها از دم تيغ گذرانده شد. در آن وقت 20هزار خانواده مري به هلمند افغانستان پناهنده شدند و 3 هزار نيروي مسلح قبيله، با ارتش پاكستان جنگيدند.

عطاءالله مينگل رئيس قبيله مينگل معتقد است كه ما اصلاً نبايد ضميمه خاك پاكستان مي شديم، اين پنجابي ها بودند كه بعد از تجزيهِ هند و پاكستان، بلوچستان را به زور شمشير جزء خاك پاكستان ساختند و اكنون با بلوچ ها مثل مستعمره و برده برخورد مي كنند و تمام ذخاير زير زميني ما را به پنجاب مي برند.

درگيري اخير كه در پنجاه سال گذشته سابقه نداشت، سه قبيله بصورت متحد در آن شركت داشتند؛ قبيلهء مري به رهبري غوث بخش مري، قبيله مينگل به رهبري عطاءالله مينگل و قبيله بگتي به رهبري نواب اكبرخان بگتي.

رهبري بخش بزرگي از جبهه را با لاچ مري پسر غوث بخش مري كه عضو اسامبلهء ايالتي پاكستان بود، به عهده داشت.

اين در حاليكه در 2001 ارتش آزاديبخش بلوچ ساخته شده و دولت پاكستان آنرا دشمن و غيرقانوني اعلام نموده بود. گفته مي شود با لاچ مري، يكي از رهبران اين جبهه و بعضي هااو را گردانندهءآن مي دانند.

اين جنگ با سه اعتراض قبايل سه گانه آغاز شد. اول اينكه دولت مركزي گاز بلوچستان را به پنجاب مي برد و در موجوديت اين انرژي است كه پنجاب به پيشرفت هاي بزرگي نايل شده و ايالت پيشرفتهء پاكستان است. در حاليكه در بلوچستان، يك كار خانه توليدي هم وجود ندارد. فقط دوكارخانه در زمان شاه ايران در بلوچستان احداث شد كه آن هم بعد از مدتي در اثر بي توجهي دولت مركزي راكد ماند. لوله كشي گاز در بعضي از مناطق بلوچستان به حمايت شش لك دالري اميركويت صورت گرفت ورنه دولت پاكستان هر گز اين لوله كشي را انجام نمي داد.

دوم اينكه دولت مركزي مي خواهد تا بندر گوادر را به شهر تجارتي آزاد منطقه در رقابت با دوبي بسازد و به اين بهانه راه پخته و ميدان هوايي براي آن شهر مي سازد و به اين صورت تصميم دارد پنجابي هاي بسياري را درين ايالت مستقر سازد تا تعادل قومي ميان بلوچ ها و پنجابي ها را به نفع پنجابي ها تغيير دهد. و سوم اينكه با اين تمسك كه امنيت اين تاسيسات را بايد بگيرد، بخشي از ارتش را در بلوچستان مستقر ساخته، چهاوني هاي جديدي را بنا كرده است و با اين استقرار ارتش، دولت مركزي تصميم دارد تا آزادي هاي نسبي قبايل را بگيرد و قدرت دولت مركزي را درين ايالت بيشتر متمركز سازد.

ديره بگتي كه 200 كيلومتر از كويته فاصله دارد، مركز اصلي مقاومت در جنگهاي اخير به حساب مي آمد، طي چند ماهي كه اين قبايل با ارتش پاكستان درگير بودند و تلفات سنگين به دو طرف وارد شد، بيشترين درگيري ها درين منطقه صورت گرفت. نيروهاي مسلح بلوچ پل ها، خطوط تلفون و برق را هميشه مورد حمله قرار مي دهند و لوله گاز به طرف پنجاب را بطور مستمر منفجر مي سازند كه ارتش پاكستان را در وضعيت ناهنجاري قرار داده اند.

دولت پاكستان كه زير فشار سنگين در بلوچستان قرار دارد، هميشه تقلا مي نمايد تا دست بيگانگان را در پس پشت اين قضايا معرفي دارد. پاكستاني ها ادعا دارند كه هندي ها و افغان ها متحداً از طريق قونسلگري هندوستان در قندهار، به اين جنگ كمك مي رسانند و براي شورشيان پول، سلاح و امكانات لوژستيكي برابر مي كنند. در حاليكه دولت هاي هند و افغانستان اين اتهامات را به شدت رد مي كنند و حركت بلوچ ها را خواست مشروع خودشان مي دانند. بلوچ ها كه بصورت قبيله اي زندگي مي كنند هميشه مسلح مي باشند.

نواب اكبر بگتي كه يكدوره وزير اعلاي بلوچستان بود و رئيس قبيله بگتي مي باشد، درين درگيري ها نقش مهم و حتي رهبري كننده يي داشت. او كه عضو مجلس سناي پاكستان بود، بعد از درگيري قبيله اش با دولت مركزي به بلوچستان آمد و رهبري سياسي عمليات را به عهده گرفت و در كوهستان هاي اين منطقه با گروپ هاي مسلحش به سر مي برد. روز شنبه اكبر بگتي با 37 تن از همراهانش در منطقه بمبور مورد حمله كوماندويي نيروهاي دولتي قرار گرفت و با دو نواسه اش به قتل رسيد. قواي دولتي درين عمليات 20 نفر تلفات داشتند.

اين قتل كه چون صاعقه سر تاسر بلوچستان را فرا گرفت، كويته ، ديره بگتي و ديره جمالي را به مجمرآتشيني مبدل كرد كه دولت به فوريت حكومت نظامي اعلام نمود و منع عبور و مرور را در كويته به اجرا در آورد. محصلان بلوچ شامگاه شنبه فرمان نظاميان را ناديده گرفته به دفاتر دولتي حمله بردند و حد اقل 20 عراده موتر را به آتش كشيدند.

وضعيت بلوچستان، هيچ زماني به اين پيمانه متشنج نبوده، اينكه با كشته شدن معروفترين رهبربلوچ ها آتش جنگ درين منطقه چقدر شعله ورتر و سوزنده تر خواهد شد؟ چند روز آينده روشن مي گردد و بطور حتم بلوچ ها با اين استخوان شكني، انتقام خون رهبر شانرا از ارتش پاكستان خواهند گرفت.‌‌

برگشت به بالای صفحه

وزیر مبارزه با مواد مخدر نباید استعفا دهد؟

زرع و قاچاق مواد مخدر، از مهمترین و اساسی ترین مشکلاتی است که در 20 سال گذشته، کشور ما با آن دست به گریبان بوده و سال به سال، این مشکل عمیق تر و گسترده تر می گردد. دولت افغانستان در 5 سال گذشته و بخصوص سال قبل، تبلیغات وسیعی را علیه کشت تریاک به راه انداخت و علاوه به اینکه معینیتی در وزارت داخله به خاطر جلوگیری از کشت و قاچاق مواد مخدر به وجود آورد، وزارتخانه مبارزه با مواد مخدر را نیز ایجاد کرد؛ تا راه های بیرونرفت ازین غایله را بیابد و چالش هایی را که ازین منظر فرا راه امنیت و دموکراسی قرار دارد، از میان بردارد.

اما محصول تریاک امسال، نشان داد که این ارگان ها بشمول مؤسسات دیگری که درین راستا فعالیت دارند به شدت ناکام بوده، تولید تریاک 59 درصد افزایش یافته است. بدین ترتیب امسال با زرع 165 هزار هکتار زمین، 6100 تُن تریاک به دست آمده که 92 در صد مواد مخدر جهان را می سازد. تولید این مقدار خشخاش، 3\1 عاید ناخالص ملی ما را تشکیل می دهد؛ که 30 در صد از ضرورت مصرف در جهان را بیشتر نشان می دهد.

ولایت هلمند که پایتخت مافیای مواد مخدر می باشد و امسال از متشنج ترین و پر آشوب ترین مناطق کشور به حساب می آمد، 160 در صد نسبت به سال گذشته تریاک بیشتری تولید داشت که تقریباً نیم حاصل تریاک کل کشور را در بر می گرفت. از روی این مقدار حاصل، میتوان به روشنی نتیجه گرفت که چرا امسال طالبان و مافیا درین ولایت به این پیمانه تمرکز نیرو کرده بودند و حتی تا جنگهای منظم و جبهوی پیش رفتند و بالاخره میتوان تاثیر مواد مخدر را در ازمیان بردن حکومت قانون و به وجود آوردن بی امنیتی به خوبی دانست.

طالبان با محصول گیری ازین تعداد عاید و قاچاقی که خود در آن نقش دارند، می توانند پول های کلانی را به دست آورند و در هدایت جنگ با دولت افغانستان هزینه کنند. به این ترتیب هر چه طالبان عاید بیشتری داشته باشند، همان پیمانه قادر می شوند تا از خیل بیکاران کشور صفوف ارتش خود را بیشتر پربسازند و جنگ را باشدت بیشتری به پیش ببرند.

از روی مقدار حاصل امسال تریاک، میتوان فعالیت های وزارت مبارزه با مواد مخدر را محک زد، که مثلاً اگر چنین ارگان عریض و طویلی با این همه مصرف در اداره افغانستان وجود نمی داشت، چه مشکلی بیشتر ازین برای ما خلق می شد؟

وزیر مبارزه با مواد مخدر در آخرین نشستش اعلان کرد که پیام بدی را به ملت ابلاغ می دارد و آن افزایش 60 در صدی امسال مواد مخدر می باشد!! انتظار می رفت که بعد از ختم این جمله، آقای قادری باید استعفایش را هم اعلان می کرد و ازینکه از زمان ایجاد وزارتش تا حال پول های زیادی را به نام معاش، سیمینار، مسافرت و کنفرانس به مصرف رسانده باید از ملت افغانستان عذر می خواست. اینکه چرا چنین کاری نکرد؟ متاسفانه وضعیت اداره در کشور ما بر این منوال است که اگر هزار بار یک وزیر در کارش شکست بخورد و ناکام گردد و خود با صراحت به این شکست اذعان نماید، باز هم بر همان کرسی بدون آنکه وجدانش آزار یابد می لمد و به کارش که پایین تر از هیچ است، ادامه می دهد.

حال که تولید مواد مخدر در افغانستان 30 در صد بیشتر از مصرف جهان را نشان می دهد، مافیا این مقدار اضافی را ذخیره کرده، در صورتیکه سال آینده کاهش تریاک 30 در صد کاهش یابد، بازهم در جهان مشکلی به نام مواد مخدر وجود نخواهد داشت. این در حالیکه وضعیت در جنوب و نقاطی در شمال، نشان می دهد که با خشکسالی و فقری که پیش رو داریم، باز هم تولیدتریاک گراف صعودی را خواهد پیمود. امسال ولایت بدخشان و مزارشریف نیز نسبت به سال گذشته عاید بیشتری داشته و صرف ننگرهار در تولید تریاکش، گراف نزولی را نسبت به سال گذشته به نمایش می گذارد.

کاهش و محو تریاک در افغانستان، مستقیماً به فعالیت های امنیتی نیروهای ناتو و اردو و پولیس افغانستان، اصلاحات اجتماعی جامعه جهانی و دولت افغانستان در مناطق تریاک خیز، رابطه می گیرد و این فعالیت ها در صورتیکه از لحاظ اقتصادی و امنیتی، همکاری های مستمر کشورهای همسایه و جهان را نداشته باشد، ممکن نیست دولت افغانستان با تمام استراتیژی های زیبایش، بتواند کنج بروت مافیا را کج کند؛ زیرا تریاک حاصله از افغانستان، 60 در صد در کشورهای همجوار و منطقه خود ما به مصرف می رسد و 40 در صد دیگر به سوی اروپا و امریکا سرازیر می شود. این در حالیکه آخرین شمارش نشان می دهد که در خود افغانستان 920 هزار معتاد وجود دارد و با افزایش و ارزانی تریاک و هیروئین در داخل افغانستان، روز تا روز این گراف بالاتر می رود.

برگشت به بالای صفحه

د سپتامبر يوولسمه، ترهګري او افغانستان

له نن نه پنځه كاله دمخه د سپتامبر په يوولسمه پر نيويارك او پنتاګون يو ترهګريز بريد وشو، چې له امله يې د امريكا د نړيوال سوداګريز مركز په له منځه وړلو سره، نوموړي هيواد ته ۵۵۵مليارده ډالر زيان واوښت او ۳۵۰۰ تنوپه كې خپل ژوند له لاسه وركړ.

دې پېښې امريكايانو ته سخت ټكان وركړ او په دې فكر كې و، چې دا كار به چا كړى وي. تر څه پلټنو وروسته د امريكا دولت اعلام وكړ، چې دا د اسامه بن لادن تر مشرۍ لاندې ترهګرو كار دى.

ويل كېږي، په دې پېښه كې ۱۹ كسانو برخه درلوده، چې ۱۲ تنه يې د عربستان اوسېدونكي وو. دا چې ترهګرو څنګه وكولى شول، د امريكا د متحده ايالاتو په هوايي ميدانونو كې نفوذ وكړي او څه ډول يې د ۴ الوتكو اختيار تر لاسه كړ، تر اوسه كوم دقيق ګزارش نه دى وركړل شوى.

په ۱۹۹۸ كې هم د امريكې دولت په كينيا او تانزانيا كې پخپلو سفارتو نوكې د چاودنو مسوول، چې تر ۵۰۰۰ زيات كسان پكې وژل شوي وو، اسامه بن لادن وګاڼه، چې دغه وخت يې په افغانستان كې سياسي او نظامي اډه درلوده. د همدغه كال د اګست په مياشت كې امريكا د افغانستان پر جنوب، چې انګېرل كېده اسامه هلته د پوځي روزنې كمپونه جوړ كړي، كروزتوغوندي واورول او پر طالبانو يې فشار زيات كړ.

د سپتامبر د يوولسمې نېټې د پېښې په اړه، بيلابېلې څېړنې او ارزونې شوې دي، خو هغه څه، چې مهم دي، دا دي، چې د دغې پېښې د رامنځته كېدو له امله د متحده ايالاتو نفوذ نه منونكي حصار خپله ماتې نندارې ته وړاندې كړه.

په دې پېښې سره د نړۍ د زبرځواك په توګه د امريكا دريځ ته، چې د نړۍ د نوي سياسي جوړښت په سر كې قرار لري، نه جبيره كېدونكى زيان واوښت.

يو شمېر كتونكي له تروريزم سره په مبارزه كې، د امريكا د متحده ايالاتو د دريځ په اړه داسې وايي، چې د سپتامبر د يوولسمې سناريو، د دې لپاره رامخته شوه، چې امريكا غوښتل په اسيا كې خپل پوځونه ځاى په ځاى او كرار كرار هغه ته پراختيا وركړي، همدا اوس كابو ۵۰۰ زره امريكايي سرتېري په اسيا كې ځاى په ځاى او مېشت دي.

دې پېښې ټوله پانګواله نړۍ د القاعده په وړاندې ودروله او د پېښې پر سبا د امريكې امنيتي ارګانونو القاعده او طالبانو ته ګوته ونيوله، چې هغه وخت په افغانستان كې متمركز وو. ډېر ژر د امريكا له خوا له طالبانو سره د جګړې اعلام وشو او تر هوايي برېدونو وروسته امريكايي ځواكونه د تروريستي ډلو د له منځه وړلو په موخه په افغانستان كې ځاى په ځاى او د طالبانو رژيم نسكور شو.

كله، چې د سپتامبر د يوولسمې نېټې يادونه كېږي، يو لړ پوښتنې رامنځته كېږي او هغه دا، چې:
تر دې پېښې وروسته د نړيوال تروريزم پر وړاندې مبارزه څه ډول پر مخ وړل شوې ده؟ ايا تروريزم تر يوې كچې مهار شوى او كه تر پخوايې قوت موندلى؟ ايا هغه ستراتېژي، چې د طالبانو تر پرځېدو وروسته د افغانستان د با ثباته كولو او د دغه هيواد د بيارغونې او ودانولو لپاره، سنجول شوې وه، په رښتنې توګه پلې شوه او كه نه؟

متاسفانه د دې ټولو پوښتنو ځواب منفي دى. د تروريزم په وړاندې مبارزه پڅه پر مخ روانه ده او د هغه د له منځه وړلو لپاره ټولې هڅې يوازې او يوازې دننه په افغانستان كې متمركزې شوې دي. حال دا، چې تر ډېره د دغې پديدې پر وړاندې مبارزه له افغانستان څخه بهر د دغه هيواد په ګاونډ كې هم په كار ده، چې تر دې مهاله پرې نه كوم ژور فكر شوى او نه هم د دغه واقعيت په پوهېدو سره كوم عملي ګام پورته شوى دى. د تروريزم په وړاندې پڅه مبارزه د دې لامل شوه، چې ترهګري تر پخوا په لا زيات قوت ځان راڅرګند او له هره اړخه، كه هغه سياسي وي، كه فرهنګي او كه ټولنيز د افغانانو ژوند يې ګواښولى او د يوه باثباته افغانستان د جوړېدو مخه يې ډب كړې ده .

په افغانستان كې د دولت د مخالفينو او د تروريزم د لا بقا يو عمده لامل د مخدره توكو كركيله او قاچاق په ګوته كېږي، چې په رښتني ډول د هغه د نابودۍ لپاره كوم اساسي اووړ ګام نه دى پورته شوى.

پنځه كاله پخوا، د دولت د مخالفو او هم ورسره د ترهګرو ډلو فعاليتونه د هيواد په لرو پرتو سيمو كې متمركز و، خو د نړيوالو او د دولتي ځواكونو له خوا د دغو ډلو فعاليتونو ته په كمه سترګه كتل، د دې سبب شوي، چې نن سبا د افغانستان مركزي سيمې او دولتي تاسيسات او دولتي چارواكي تر بريدونو لاندې راشي.

امريكا له تروريزم سره د مبارزې په لاره كې د نړيوال ملاتړ په تر لاسه كولو سربېره، كومه بله هڅه، چې په دې برخه كې وكړه، هغه په دې جګړه كې د ناټو د ځواكونو راښكېلول وو، چې په دې وروستيو كې يې د افغانستان په جنوب كې د جګړې رهبري په غاړه اخيستې ده، خو څرګنده نه ده، چې د دې جګړې پايله به څه وي؟

برگشت به بالای صفحه

ناتو غواړي په شپږو مياشتو كې خپل مخالفين له منځه يوسي

له يوې خوا كه ناټو له طالبانو سره پراخه جګړه پيل كړې، له بل لوري داسې ويل كېږي، چې ګوندې دغه ځواكونه له طالبانو سره په خبرو اترو هم لګيا دي. اوس پوښتنه دا ده، چې د دغه هڅو پايله به څه وي؟

د سپټمبر په دويمه د لومړي ځل لپاره د ناټو ځواكونو د كندهار د پنجوايي او ژړۍ په ولسواليو كې د طالبانو په وړاندې د زر سري ښامار په نامه خپل پراخ عمليات پيل كړل. اوس، چې له دغو عملياتو څخه كابو ۱۵ ورځې تېرېږي، د ناټو ځواكونه خپل دغه عمليات بريالي ګڼي او وايي، چې ګڼ شمېر مخالف جنګيالي يې له منځه وړي. د افغانستان په جنوب كې د د دغو ځواكونو وياندلوندي وايي، چې په دغو عملياتو كې ۵۰۰ طالبان، ۶ تنه د ناتو او يو تن د ملي اردو سرتېري وژل شوي او شپاړس تنه د ايساف او ملي اردو ځواكونه ټپيان شوي دي. خو د خبري رسنيو له لارې د دغو ولسواليو خلكو ويلي، چې په ډېره شمېره عام خلك هم په دغو عملياتو كې له منځه تللي او په هوايي بمباريو كې يې كورونه ويجاړ شوي دي او دوي له خپلو كورونو بې ځايه شوي دي. له بل لوري طالبانو هم ويلي، چې په دومره شمېره دوى نه بلكې عادي وګړي وژل شوي. خو د ناټو ځواكونه د عادي وكړو د تلفاتو خبره ردوي. دا په داسې حال كې ده، چې ناټو د افغانستان په جنوب كې د عملياتو د مشرۍ د اخيستو په ورځ دا ژمنه وكړه، چې پخپلو عملياتو كې به تر ډېره د عامو خلكو له تلفاتو څخه مخنيوى كوي.

همدارنګه دغو ځواكونو له نړيوالو خبري رسنيو سره په مركو كې دا هم ويلي وو، چې د شپږو مياشتو په ترڅ كې به د افغانستان په جنوب كې مخالفين له منځه وړي، خو وروستي خپاره شوي خبرونه، چې وايي د ناټو عمومي قوماندان جنرال جميز جون، افغانستان ته د لا زياتو سرتېرو د لېږلو غوښتنه كړې، دا په ګوته كوي، چې دغه عمليات به په لنډه موده كې ختم نه شي.

د ناټو عمومي قوماندان جنرال جميز جون، چې په بلجيم كې دا خبرې كولې، وويل:( د دغه سازمان غړي هېوادونه د طالبانو له لوري د تاوتريخوالي د كچې دزياتېدوله امله، چې د ناټو ځواكونه ورسره مخامخ دي، په حيرت كې دي.)

ويل كېږي، د ناټو مشرتابه به دا هڅه كوي، د دغه سازمان غړي هيوادونه دې ته وهڅوي، چې په افغانستان كې خپل نظامي حضور نور هم زيات كړي، خو د دوى دا غوښتنه د فرانسې، اياليې، جرمني او هسپانيې له خوا نه منل شوي، يوازې لاتويا د يو څو عسكرو د لېږلو ژمنه كړې ده. دم ګړۍ د نوموړي سازمان اتلس زره پوځونه په افغانستان كې مېشت دي. د ناټو د غړو هيوادونو دا دريځ دا اندېښنه راولاړه كړې، چې حالات په افغانستان كې د اندېښنې وړ دي او ورځ په ورځ خرابېږي. د طالبانو له خوا په وروستيو ورځو كې د فراه رود او دلارام د ولسواليو نيول هم دا اندېښنه زياته كړې ده.

كه څه هم اوس اوس ناټو له طالبانو سره په جګړه او په افغانستان كې د خپلو پوځونو د زياتولو په هلوځلو بوخته ده، خو ورسره دا هم ويل كېږي، چې د دغه سازمان ځواكونه د مذاكرې لار هم پرانستې پرېښې ده، خو لوندي دا خبره رد كړه او ويې ويل، چې كه افغان دولت وغواړي دا ډول مذاكرات كولى شي. له ناټو سره د طالبانو د مذاكرو وړانديز دا معنى لري، چې هغوى غواړي د دولت دريځ كمزورى ښكاره كړي.

له طالبانو سره د مذاكرې خبره په داسې حال كې كېږي، چې څو ورځې دمخه د پاكستان دولت اعلان وكړ، چې په شمالي وزيرستان كې يې له طالبانو سره متاركه كړې ده. د دغې متاركې د جزياتو په اړه ويل شوي، چې نور به د وزيرستان طالبان پر پاكستاني پوځ بريدونه نه كوي او د سرحد هغه خوا ته به له طالبانو سره مرسته نه كوي. افغانان د پاكستان دغه اقدام ته د تروريزم په وړاندې د مبارزې په لاره كې د شك او بې وفايئ په سترګه ګوري او له بل لوري د پاكستان دغه حركت د تروريزم په وړاندې د هغه هېواد د ستراتېژۍ د ناكامېدلو معنى وركوي.

كارپوهان د ناټو له خوا له طالبانو سره د مذاكرې د شايعاتو پر بنسټ خبره او د پاكستان او وزيرستان د طالبانو تر منځ متاركه سره تړلي بولي او دغه هڅې د يوه بل بهير يا جريان د رامنځته كولو لپاره يوه زمينه په ګوته كوي.

كه چېرته رښتيا هم موضوع همداسې وي، دا وېره رامنځته كېږي، چې هسې نه د دغو هڅو موخه د يوه ائتلافي دولت جوړول وي. په هر صورت كه چېرته په نړيوال تضمين داسې يو حركت روان وي او د كرزي د معتدل سياست تر مشرۍ كوم نظام رامنځته او د جګړو مخه ونيول شي، غوره ګام ګڼل كېداى شي.

برگشت به بالای صفحه

11 سپتمبر و پیامدهای آن

11 سپتمبر یکی از هولناکترین حوادث تاریخی جهان است که در آن نه تنها ایالات متحده امریکا خساره مالی بزرگی را متحمل شد که پرستیژآن به عنوان کشوری که بر تارک پیشرفت و تکنولوژی قرار دارد، به شدت خدشه دار شد.

این عملیات ، امریکا را در رویارویی کامل با القاعده قرارداد و پای ارتش ایالات متحده را بیشتر به آسیا باز کرد، امارت طالبی در افغانستان را برانداخت و پایگاه طبیع ی و علنی القاعده از میان برداشته شد.

جامعه جهانی به سرکردگی ایالات متحده از لشکرکشی امریکا به افغانستان و سقوط امارت طالبی حمایت کردند و جهت تامین امنیت و بازسازی افغانستان ویران، ائتلاف و آیساف وارد افغانستان شدند. پاکستان که ظاهراً ازین عملیات حمایت کرد و دولت جدید افغانستان را به رسمیت شناخت و همپای جامعه جهانی متعهد به بازسازی افغانستان گردید، در خفا بار دیگر یاران دیرین (طالبان) را سازماندهی نمود و آرام آرام جنگ طالبان با نیروهای داخلی و حمایتگران بین المللی افغانستان آغاز گردید.

طالبان که در اول از سوی خارجی ها دست کم گرفته می شدند، از ضعف دولت افغانستان که قادر به وعده هایش در بازسازی کشور نشد و اشتباهات جامعه جهانی که به وعده های سرخرمنی شان بسیار کم عمل کردند، استفاده برده در پشت سپر نارضایتی مردم دست به تشکیل گروپ های منظم زدند و افراد پراکندهء شان را به کمک مستقیم آی اس آی و تمویل و تبلیغ از آن جانب، دوباره سازمان دادند و با عملیات ایذایی وضعیت را در جنوب و جنوبشرق و جنوبغرب چنان وخیم ساختند که اکنون در قندهار، هلمند و ارزگان دست به عملیات منظم جبهوی زده و ولسوالی ها را تسخیر و راه های عمدهء مواصلاتی را می بندند.

تحرک طالبان در بلوچستان و وزیرستان پاکستان و حمایت آی اس آی از آنان به تشدید بحران در افغانستان کمک کرد و عملیات کور نیروهای ائتلاف که با بمباران ها و هدف گرفتن های نادقیق، بیگناهان بسیاری را به قتل رسانده و نارضایتی بیشتر مردم را دامن زدند، لشکر طالبان را تقویت نمود.

پاکستان که از سال ها خواهان تثبیت سرحد میان افغانستان و پاکستان می باشد و به هیچ عنوان آماده گی پذیرش دولت مخالف در کابل را ندارد، با فشار آوردن در جنوب علیه نیروهای بین المللی و دولت افغانستان، جنگ فرسایشی یی را به راه انداخته که ما هر لحظه شاهد حمله، انفجار و انتحار در هر گوشه و کنار کشور هستیم و دولت افغانستان با نیروهای بین المللی که اخیراً فرماندهی آنان را ناتو به دست گرفته عاجز می باشد.

برنامه تحکیم صلح دولت هم به جایی نرسیده و متارکه دولت پاکستان با طالبان مستقر در وزیرستان، بیشتر دولت افغانستان را زیر فشار قرار می دهد که در برابر خواست های پاکستان تمکین نماید. با اینکه روزتاروز فشار جنوب افزایش می یابد و ایالات متحده و ناتو به نظرات پاکستان نزدیک می شود، جبهه شمال تلاش می نماید تا خود را به عنوان طرف مستقل معامله در بحران اخیر مطرح سازد. پیشنهاد آقای سیاف در پارلمان به ناتو جهت شرکت یافتن مجاهدین در ساختار نظامی کشور و اعتراضات آقای ربانی در سالروز مرگ مسعود مبنی بر رانده شدن مجاهدین از قدرت، نشان می دهد که سه طرف قدرت (طالبان، کرزی و همراهان او و جبهه شمال) روزتاروز به طرف چانه زنی بیشتر سیر می کنند. اینکه جامعه جهانی حاضر در افغانستان، این بحران را چطور مهار خواهد کرد با وجودیکه به فعالیت های نظامی و حمله بر طالبان تاکید می نمایند؛ اما الگوی متارکه در پاکستان را به شکلی در زهنیت ها القا می نمایند که گویی وضعیتی در راه است که از درون چانه زنی های این سه جریان سر بر خواهد آورد. هر یک ازین سه جریان، حامیانی در سطح جهانی و بین المللی دارند که نمی شود آنها را دست کم گرفت.

پاکستان، مهمترین فکتور و بازیگر این وضعیت است و تابه استراتیژی اش دست نیابد هر گز از پانمی نشیند.

شاید هم بهترین موهبت برای پاکستان این باشد که هم به شکل مرموز و نامرئی طالبان را حمایت می کند و دولت افغانستان را زیر فشار قرار می دهد و هم از سوی دیگر همگامی ایالات متحده و ناتو را با خود دارد و از قدرت نظامی و نظام یکدست ملیتاریستی بر خوردار می باشد.

هر تحولی که از راه برسد، نمی تواند برای دموکراسی اعلام شدهء موجود و مخصوصاً روشنفکران زیان آور نباشد؛ زیرا آمدن هر تغییری در حاکمیت موجود، جنبه تحمیلی خواهد داشت و نا ممکن است تا محدودیت هایی را در کل سیستم مطرح نسازد؛ زیرا آنانیکه در سنگر تغییر موقعیت کنونی موضع گرفته اند، دشمنان آزادی، تعالی و پیشرفت جامعه می باشند.

برگشت به بالای صفحه

آيا تنظيم هاي مجاهدين در قدرت نيستند؟

بعد از تشكیل كابینه جدید و گرفتن رای اعتماد از پارلمان، از سوی عده یی از قوماندانان و رهبران تنظیم ها بخصوص رهبران جبهه سابق شمال زمزمه هایی آغاز گردید كه گویا مجاهدین از قدرت حذف می گردند و این تبلیغ زمانی اوج بیشتر گرفت كه مارشال فهیم و داكتر عبدالله از شركت در كابینه جدید محروم شدند.

پروسه دی دی آر كه قطعات نظامی غیر مسوول در چوكات وزارت دفاع را خلع سلاح و در مقابل اردوی ملی شكل گرفت و بعد با آغاز پروسه دایاگ كه به جمعاوری اسلحه گروپ های مسلح غیر مسوول آغاز گردید، نوعی در ذهنیت ها القا شد و یا از سوی مسوولان این قطعات و گروپ ها كه فقط به ایجاد بی نظمی و جمعاوری پول اشتغال داشتند، شایعاتی دامن زده شد كه دولت آقای كرزی و متحدان امریكایی او خواهان بر چیدین گلیم مجاهدین از قدرت می باشند و مقالات بسیاری درین رابطه در مطبوعات به چاپ رسید.

اخیراً آقای سیاف یكی از مسوولان جبهه سابق شمال و مسوول روابط خارجی ولسی جرگه، در نشستی با سران ناتو مسله دوباره شركت مجاهدین در قدرت، مخصوصاً ارگان های نظامی را مطرح نمود و آقایان ربانی و فهیم نیز بطور هماهنگ در سالروز مرگ مسعود انتقادات شان مبنی بررانده شدن مجاهدین از مدار قدرت را مطرح كردند. آنان خاطرنشان نمودند كه بدون حضور مجاهدین ( آنان خود را قیم و میراث دار مجاهدین می دانند) در راه های مختلف قدرت ممكن نیست بحران بی امنیتی كنونی را لگام زد و این گروپ های تنظیمی اند كه از وضعیت جنگ در افغانستان آگاه اند و یكبار با طالبان عرصه داری كرده اند لذا قادر بر تامین امنیت در كشور می باشند!!!

این بحث كه در رسانه های همگانی پوشش وسیعی یافت، این پرسش ها را نیز مطرح نمود كه آیا رهبران، قوماندانان و افراد طراز اول این تنظیم ها هم اكنون در مدارج مختلف قدرت قرار ندارند؟ و بالاخرمنظور اینان از شركت در قدرت چیست؟ در حالیكه همین اكنون دو معاون رئیس جمهور، روسا و معاونان اول هردو مجلس شورا رئیس قوه قضائیه، لوی حارنوال، وزیر دفاع، وزیر داخله و لوی درستیز قوای مسلح، رئیس امنیت ملی، چندین وزیر دیگر ، اكثریت والی ها و قوماندانان امنیه ولایات و والی و قوماندان امنیه پایتخت و اكثریت سفرا، همه از تنظیم های جهادی اند. آقایان سیاف، ربانی، كاظمی، اكبری، محقق، راكتی، علاوه به اینكه عضو شورای ملی اند در راس كمیسیون ها و گروپ های تنظیمی قرار دارد. ایا مگر این تنظیم ها فراموش كرده اند كه در سایه طیارات بم افگن بی پنجاه و دو، كه طالبان آنهارا در كنجی حصار كرده بودند، دوباره بقدرت رسیدند؟

اگر هدف از شركت در حاكمیت این معنی را بدهد كه گروپ های تنظیمی باید قطعات خاص نظامی خود را مثل گذشته در اختیار داشته باشند و هر طوری دلشان بخواهد عمل كنند، جز بوجود آوردن وضعیت ملوك الطوایفی چیز دیگری نیست كه نه تنها امنیت بیشتر مختل خواهدشد كه طالبان را هر چه تمامتر تقویت خواهد كرد. چنین وضعیتی در دهه هفتاد باعث به وجود آمدن طالبان گردید و طالبان نیروهای تنظیمی را در آن وقت در كنج افغانستان محصور كردند. پس چطور می توان انتظار داشت كه نیروهای تنظیمی قادر به استقرار امنیت و ثبات در كشور اند، در حالیكه آنان در بهترین شرایط قادر به چنین كاری نگردیدند و در كنجی از كشور رانده شدند.

رهبران و قوماندانان تنظیم ها كه همین حالا درقدرت اند، عوض طرح چنین مسایلی خوب است كه اگر برنامه های جهت استقرار امنیت دارند، در زمینه به دولت افغانستان كمك كنند و افراد ورزیده نظامی خود را در صفوف اردوی ملی شامل سازند تا مصدر كاری برای صلح وثبات گردند.

اما بسیاری از مبصران سیاسی كشور معتقد اند كه سران جبهه شمال نه توان تشكیل لشكری را دارند و نه قادراند با لشكرهای شان امنیت راتامین كنند. آنان بخاطری درین لحظات حساس در بدست آوردن امتیازات بیشتری از دولت و ناتو چانه می زند كه فكر می كنند دولت در موقعیت ضعیفی قرار دارد و هم دولت های با طالبان در راه است. لذا در تقلا اند تاقبل از عروج طالبان وضعیت راكاملاً در انحصار خود در آورند و راه مصالحه را سبوتاژ كنند.

قدرت پای خاص تنظیم ها كه آزمون دهه هفتاد را بیاد می آورد برای وحدت ملی افغانستان فوق العاده خطرناك میباشد چرا اگر شمال رابه جنگ جنوب برد و از جنگ جنوب مقابل شمال حمایت كرد دیگر وحدت ملی افغانستان فوق العاده خطرناك می باشد. افغانستان زمانی می تواند حلاوت صلح و خوشبختی را مزه مزه كند كه یك اردوی ملی و پولیس ملی، دولت ملی فراقومی و تنظیمی را حمایت كند و در آن چیزی به نام تنظیم، سمت، زبان و مذهب وجود نداشته باشد، هرچه این زخم ها را بیشتر نیشتر زد به همان پیمانه خونچكانتر می گردد، چیزیكه در شرایط كنونی برای افغان ها ناسور كشنده به حساب می آید.

برگشت به بالای صفحه

د مخدره توكو د قانون مسوده د اساسي قانون مخالفه ده

څو ورځې دمخه، ولسي جرګې تر ډېرو تودو بحثونو وروسته، د مخدره توكو د قانون مسوده، بې له كوم تعديل بېرته عدليې وزات ته مسترده كړه. د ولسي جرګې د مخدره توكو د مبارزې د كميسيون رئيس تاج محمد مجاهد په دغه مسوده كې د ځينو هغو مواردو له كبله، چې په مثبتو لارو د كارونې او په مشروط او ضروري ډول د مخدره توكو كښت ته اجازه وركړل شوې وه، جرګې ته وړانديز وكړ، چې نوموړى قانون دې بېرته مسترد كړى شي.

د ولسي جرګې استازو د رايو په اكثريت او د اساسي قانون د اوومې مادې پر بنسټ، چې په كې راغلي دي: دولت د هر راز تروريستي اعمالو، د مخدره موادو د كرلو او قاچاق مخنيوى كوي، دغه مسوده رد كړه.

په كومه ورځ، چې پر دغې مسودې په ولسي جرګه كې بحث كېده، يو شمېر وكيلانو يې پر منلو ډېر ټينګار كاوه او دغه ټينګار هغو تورونو ته قوت ورباښه، چې ګواكې د ولسي جرګې يو شمېر غړي د مخدره توكو په كركيله او قاچاق كې لاس لري.

ايا دغه شمېر استازو په دې فكر نه و كړى، چې د مخدره توكو كركيله ،سره له دې چې اوس غير قانوني او غير رسمي ده، په دومره پراخه پيمانه كرل كېږي او په هيڅ ډول تر كنټرول لاندې نه راځي ،كه چېرته رسمي بڼه خپله كړي، هغه وخت به څنګه او په څه ډول تركنټرول لاندې راوستل شي.

ولسي جرګې ته د مخدره توكو د دغې مسودې د وړاندې كولو په اړه، چې كومه پوښتنه رامنځته كېږي، هغه دا ده، چې ولې د عدليې وزارت په داسې يو اقدام لاس پورې كړى او د يوې داسې مسودې په جوړولو سره، چې په افغانستان كې د مخدره توكو كركيلې ته قانونيت وربښي، د اساسي قانون احكام په نظر كې نه دي نيولي؟

د مخدره توكو د قانوني كولو هڅې له ۲۰۰۵ميلادي راهېسې پيل شوې دي. دغه هڅې د سنلس په نامه يوه شورا، چې مركز يې په فرانسه كې دى او د مخدره توكو په برخه كې يوه مشورتي او اجرايي شورا ده، تر سره كېږي. نوموړې شورا د ۲۰۰۵ ميلادي كال په نيمايي كې په افغانستان كې د مخدره توكو د كركيلې د قانوني كولو پخاطر افغان دولت ته يوه ۹ ماده يي طرحه وړاندې كړه.

په دغه طرحه كې سنلس وړانديز كړى و، چې په افغانستان كې د مخدره توكو د ستونزې د اوارولو لپاره، دغه شورا له نورو نړيوالو سازمانونو او سترو هيوادونو سره په همكارۍ كې، توليد شوي مخدره توكي خريداري كوي او دارامونكو درملو په جوړولو كې به په غرب كې ترې استفاده كوي.

په كابل كې د دغې شورا مرستيالې ګلالۍ مومند د سږ كال په لومړيو كې له خبري رسنيو سره په خبرو كې وويل، تر هغه پورې، چې افغان دولت د كوكنارو د كر له قانوني كېدلو خپل ملاتړ اعلان نه كړي، دوى به په دې برخه كې خپل ټينګار ته دوام وركوي. نوموړې وايي، چې د افغانستان دولت د ژنيو كنوانسيون ۱۹۶۱ ماده، چې د كوكنارو د قانوني كر په اړه ده، لاسليك كړې او بايد د سنلس د شورا دغه وړانديز ومني.

د سنلس شورا، د خپلې دغې طرحې د ملاتړ تر لاسه كولو په موخه كابو سل تنه د افغان بزګرانو استازي په كابل كې سره راغونډ كړل. دغو استازو تر دوو ورځو بحثونو وروسته يو پرېكړه ليك لاسليك كړ او له دولت او نړيوالې ټولنې څخه يې وغوښتل ، چې د كوكنارو د كر قانوني كول ومني. نوموړو استازو د افغان بزګرو د ژوند د سطحې ټيټوالى پلمه وګرځاوه او دا غوښتنه يې وكړه، چې دولت بايد د سنلس نوموړې طرحه ومني. دوى دا هم وويل، چې كېداى شي له دې كار سره امنيتي اوضاع هم بهتره شي.

په افغانستان كې د سنلس شورا له خوا د كوكنارو د كر قانوني كولو هڅې او بيا بيا ټينګار ډېرى كارپوهان اندېښمن كړي او دا انګېري، چې هسې نه د نوموړې شورا تر شا مافيايي لاسونه وي. سر بېره پر دې په دې اړه يو شمېر نورې پوښتنې هم راولاړې شوې دي، چې د هغه له مخې افغان دولتي چارواكي د دغه شورا د هڅو د نه مخنيوي په تور ګرم ګڼل كېږي، چې ولې د قانوني خنډ په موجوديت كې دوى د دغو هڅو مخنيوى نه كوي. اندېښمنونكې موضوع خو په دې برخه كې دا ده، چې د افغانستان د مشرانو جرګې د مې په مياشت كې د دغې شورا فعاليت غير قانوني وښود او ويې ويل، چې سنلس په افغانستان كې د رسمي فعاليت كوم جواز هم نه لري. كله، چې د دغه شورا هڅې د يوې معتبرې افغاني مرجع له خوا غير قانوني بلل كېږي، ولې يې مخه نه نيول كېږي؟ ايا په رښتيا هم افغان دولتي چارواكي د مخدره توكو په كركيله او قاچاقو كې لاس لري او دننه په افغانستان كې د مخدراتو مافيا فعاله ده؟

د مخدره توكو د كركيلې او قاچاقو وېره له هغه ځايه سرچينه اخلي، چې د دولت او نړيوالې ټولنې د هڅو او مخنيوي سره سره بيا هم د كوكنارو كركېله كال په كال ډېرېږي.

د مخدره توكو د قانون كومه مسوده، چې د عدليې وزارت له خوا ولسي جرګې ته وړاندې شوې، په ښكاره ډول د يوه دولتي ارګان له خوا د افغانستان د اساسي قانون له حكم نه سترګې پټول او د قانون په وړاندې يوه ښكاره بې پروايي ګڼل كېږي.

كله، چې يودولتي ارګان هغه هم د عدليې وزارت، چې پخپله د قانون مسودې جوړوي، له اساسي قانون څخه سرغړونه وكړي، د پوښتنې وړموضوع ده او داسې انګېرنه رامنځته كوي ، چې ځينې جګپوړي دولتي چارواكي، چې ځانونه د اساسي او نورو مروجو قوانينو ملاتړ كوونكي او په ځينو حالاتو كې ناظر ګڼي، د اساسي قانون په وړاندې د خنډ لامل ګرځي.

برگشت به بالای صفحه

چرا به تحقیر ایرانی ها پاسخ داده نمی شود؟

دو شنبه 27 سنبله، سایت انترنتی جام جم كه وابسته به دولت ایران است، به قلم داكتر غلام علی آیینه ساز، استاد دانشگاه، مضمونی زیر عنوان "مهمان همچو نفس راحت جان است ولی..." در مورد حضور آوارگان افغان در ایران به چاپ رسانده كه فقط با اتهام زنی های به شدت غیر اخلاقی، عقده هایش را فرو نشانده است.

درین نوشته، افغانها " مهمان های ناخوانده" به سرزمین ایرانی های "مهمان دوست" توصیف شده؛ حضور دو ملیون افغان را بار سنگینی بر ایران ارزیابی كرده؛ 36 در صد جنایاتی كه در ایران اتفاق می افتد را به افغانها نسبت داده؛ ایران را برای افغانها "بهشت موعود" نامیده؛ به علت عبور آسان افغانها از مرز شرقی ایران، خلافكار نامیده شده و بالاخره افغانها را غاصب 800 مورد شغلی نامیده كه بر بیكاری در آن كشور اثر به سزایی داشته و غیره. این موارد با كلمات به شدت تحقیر آمیز و شئونیستی نسبت به ملت افغانستان كه در نوشته های بسیاری از ایرانی ها دیده می شود، همراه می باشد.

اینكه دولت افغانستان با تمام وعده و وعیدها و كمك های كلان جهانی قادر به ایجاد شغل برای افغانها در داخل كشور نشده كه زمینه فرار آنان به ایران مساعد گردیده، چیزیست كه باید با خواندن نوشته جام جم عرق سردی سراپای دولت مردان افغان را تر بسازد و رگ غیرت شانرا بشوراند. ولی آنچه مربوط این اتهام نامه دروغین و تحقیر آمیز می گردد، باید گفت كه:

دولت ایران زمانی مرز شرقی اشرا به روی افغانها باز گذاشت كه اهداف معین و خاص سیاسی داشت و دیدیم كه با رسمیت بخشیدن به تشكلات خاصی در تهران و قم زمینه دامن زدن به درگیری ها و كشتار هایی را در مركز افغانستان چنان مساعد ساخت كه تا حال تنش های ناشی از آن در مركز افغانستان وجود دارد؛ مداخلاتی كه سپاه پاسداران ایران در زمان درگیری های تنظیمی، حاكمیت طالبان و تا حال در كشور ما ادامه می دهند، همانند نظرات هستریك استاد سبك مغز (غلام علی خان) در خدمت فرو نشاندن عقده های دوره صفویه و افشاریه، در به جان هم انداختن افغانها خدمت می نماید. به این خاطر ایرانی ها شاید برای هر ملتی "مهمان دوست" باشد، جز برای افغانها كه مهمان دوستی شانرا آوارگان افغان درین سه دهه به خوبی مزه مزه كرده و هیچ افغانی نیست كه از این میزبانان، نفرت عجیبی در سینه نكاشته باشند.

زمانی كه آقای خمینی با شعار سوپر انقلابی اسلام مرز ندارد، افغانها را به ایران دعوت نمود، ایرانی ها زمینه كمك های جامعه بین المللی را كاملاً بر آوارگان افغان سد نمود، تا این آوارگان مطیع و محتاج ایرانی ها باشند و جبراً در خدمت كارفرمایان ایرانی قرار بگیرند؛ عبور و مرور افغانها از یك شهر به شهر دیگر ایران ناممكن قرار داده شد؛ اردوگاه ها به زندانهایی برای افغانها مبدل گردید، كاری كه در عرف انسانی و بین المللی وجود ندارد؛ برای بیش از دو ملیون آواره، اجازه گشایش حتی یك باب مكتب هم داده نشد تا به این صورت نسلی از افغانها بی سواد بمانند و به اینصورت عقده هایشان را بكشایند؛ هشت كار طاقت فرسا و خشره برای افغانها نشانی شد و برای هیچ افغانی مجوز كار داده نشد؛ زندان های وحشتناك و هتلر منشانه به نام های تل سیاه و سنگ سفید برای افغانها ساخته شد كه تا حال از شنیدن آن موی بر بدن آوارگان افغان راست می گردد؛ افغانها به جنگ عراق فرستاده شدند؛ تمامی خرابی های جنگ به بازوی افغانها بازسازی شد؛ جز توهین و تحقیر چیزی به پیشواز این مهمانان از سوی ایرانیان عرضه نشد؛ پدرسوخته و مادرقحبه به فحش های عادی برای افغانان مبدل گشت؛ مسوول تمامی خلاف كاری هایی كه لاتهای ایرانی (كه طیف بسیار وسیعی را در ایران می سازد) مرتكب می شدند، به افغانها نسبت داده شد و افغانها مسبب خلافكاری معرفی شدند؛ به هر بهانه یی از افغانها پول گرفته شد؛ پول كارگران بسیاری بعد از ماه ها كار توسط كارفرمایان ایرانی نوش جان شد؛ كشتار های جمعی آوارگان در سبزه میدان اصفهان، تربت حیدریه، یزد و اراك صورت گرفت، كه مقامات ایرانی در حد سربریدن گوسفند هم به آنان توجه نكرده و ده ها مورد دیگر هم اكنون صدها ایرانی در كابل و شهرهای دیگر افغانستان مصروف كار اند؛ سالانه از تجارت در بازارهای افغانستان صدها میلیون دالر سود به جیب ایرانی ها می ریزد؛ ایران بر مرز افغانستان چندین بازارچه تجارتی جهت آب كردن بنجل های تولیدی اش در بازارهای افغانستان به وجود آورده و از این بابت چرخ بسیاری از كارخانه های ایران در حركت است؛ ایران از طریق چابهار- قندهار تصمیم دارد بندرگاهی برای تجارتش با آسیای میانه فعال سازد و اشتهای بلعیدن ملیاردها دالر را ازین طریق دارد كه افغانستان به عنوان گذرگاهی در خدمت تجارت ایران قرار می گیرد؛ ایران از طریق شمال افغانستان می خواهد مشهد را به تاشكند وصل سازد و راهش را به آسیای میانه باز نماید؛ تلویزیونهای افغانستان مملو از فلمها، موسیقی و اعلانات تجارتی ایران است؛ ایران آب هلمند افغانستان را جهت آب دادن به زابل و زاهدان كاملاً در اختیار گرفته و بالاخره اگر غلام علی خان كه متاسفانه واژه استاد را در پس و پیشش یدك می كشد، كمی از خر عقده های دوران صفویه پایین آید و مطالعه نسبتاً دقیقی در روابط میان ایران و افغانستان انجام دهد و دنیا را بقه وار به اندازه سر چاه نبیند، خواهد فهمید كه چه داد و گرفت هایی میان ایرانی ها و افغانها وجود دارد، در آنوقت خواهد فهمید كه نباید بر افغانها منت بنهد، بلكه فروتنانه به این روابط احترام بگذارد.

مقامات دولت افغانستان و نمایندگی های سیاسی افغانستان در ایران كه یا ریگی در كفش دارند و یا بی كاره و عاری از حس وطنپرستی اند، هیچوقت در مقابل برخوردهای تحقیر آمیز ایرانی ها كوچكترین عكس العملی نشان نمی دهند و چنان برخورد می كنند كه مثلاً ایرانی ها حق شرعی شان است كه افغانها را به توهین و تمسخر بگیرند و چون وجدان ملی اكثر آنان دچار عارضه است، لذا سكوت اختیار می كنند و بالاتر از آن چون ایران توانسته در رسانه های همگانی افغانستان نفوذ نامرئی اشرا اعمال دارد، لذا مطبوعات بدتر از مقامات دولتی افغانستان، در مقابل تحقیرهای ایرانی، سكوت مرگبار و ننگینی را اختیار می نماید ورنه باید در گذشته به بازتاب و اكنون به جام جم پاسخ های مناسبی می دادند.

برگشت به بالای صفحه

د كرزي د سفر پايله به څه وي؟

څو ورځې دمخه حامد كرزي د يوه لوړپوړي دولتي پلاوي په مشرۍ د ملګرو ملتونو په ۶۱ مه غونډه كې د ګډون او د امريكاد متحده ايالاتو او د كاناډا د رسمي ليدنې په موخه دغو هيوادونو ته ولاړ.

امريكا او كاناډا ته د ښاغلي كرزي د دغه سفر موخې د ګډو همكاريو پراختيا او اړتيا، بيارغونه، د مخدره توكو په وړاندې د نړيوالې ټولنې جدي مبارزه، د ښې ادارې ټينګېدل او له ترهګرۍ سره دوامداره مبارزه په ګوته شوي دي.

د ښاغلي كرزي دغه سفر له ډېر اهميت څخه برخمن دى، ځكه د هغه سفر په داسې حال كې تر سره كېږي، چې افغانستان تر پخوا لا زيات د ترهګرۍ له ګواښ سره مخامخ دى او د دغه هيواد جنوبي سيمې تر پخوا زيات د تاوتريخوالي ښكار شوى او كابو هره ورځ د افغانستان په دغه سيمه كې د طالب جنګياليو، ملي اردو، ملي پوليسو او د ائتلافي او ناټو ځواكونو او همدارنګه د عادي افغانانو د زياتې مرګ ژوبلې خبرونه خپرېږي او ورسره ورسره د طالب ځواكونو په لاس د هيواد په جنوب او جنوب لوېديځ كې د ځينو ولسواليو د سقوط رپوټونه هم وركول كېږي.

له بل لوري حامد كرزى په داسې مهال كې دغه سفر ته تللى، چې ټولې هڅې يې د مخدره توكو په وړاندې د مبارزې په لاره كې ناكامه شوي دي او هم ورسره د اداري فساد لمن غوړېدلې پاتې ده.

تر سفر دمخه په رپوټونو كې راغلي وو، چې كرزى به د ملګرو ملتونو په غونډه كې تر ګډون وروسته په امريكا كې د هغه هيواد له ولسمشر جورج ډبليو بوش او د پاكستان له ولسمشر پروېز مشرف سره د افغانستان د حالاتو او په سيمه كې د ترهګرۍ د ګواښ د زياتېدو او مخنيوي په اړه خبرې اترې وكړي او په كاناډا كې به د نوموړي هيواد له چارواكو سره د ليدنو په ترڅ كې د تروريزم په وړاندې د مبارزې په اړه د هغوى ژمنه نوې كوي. كرزي ځكه دغه موضوع د خپل دغه سفر موخه ګرځولې، چې په دې وروستيو كې داسې اندېښنې موجودې وې، چې ګواكې كاناډا په افانستان كې له زياتو ستونزوسره مخ ده او د دغه هيواد د نظامي ځواكونو د ماموريت په اړه ځينې ترديدونه وجود لري.

كرزي په كانادا كې د خپل سفر په ترڅ كې د نوموړي هيواد په پارلمان كې وويل، چې د هغوى سرښندنه په افغانستان كې د ځينو بدلونونو لامل ګرځېدلى ده. كرزي د كاناډا په پارلمان كې د خپلو خبرو په يوه برخه كې دې موضوع ته اشاره وكړه، چې د طالبانو هڅې له افغانستان څخه بهر رهبري كېږي.

د كاناډا لومړي وزير استفن هارپر د ملګرو ملتونو په غونډه كې څرګنده كړه، چې: كه څه هم دوى په افغانستان كې له ځينو ستونزو سره مخ دي، خو سره له دې هم، كه موږ افغانستان په دې مبارزه كې ناكامه كړو، په حقيقت كې مو خپل ځان ته ماته وركړې، نو موږ نبايد ماته وخورو.

دم ګړۍ تر دوه زره زيات كانادايي سرتېري په افغانستان كې د طالب جنګياليو په وړاندې جنګېږي. كاناډا د برتانيې په څېر له هغو هيوادونو څخه ده، چې په دې وروستيو كې يې تر نورو بهرنيو ځواكونو زيات تلفات زغملي دي.

كرزى هيله من دى، چې له بوش سره تر كتنې وروسته د دواړو هيوادونو مشران پر پاكستان فشار راوړي، چې د طالبانو او القاعدې له ملاتړ څخه لاس واخلي. كارپوهان په دې نظر دي، چې د كرزي، بوش او مشرف درې اړخيزې خبرې اترې له اهميت نه ډكې دي او دا تمه كېداى شي، چې امريكا به د ترهګرۍ په له منځه وړلو او په افغانستان كې د امن د ټينګېدو په موخه د افغان پلاوي د دريځ ملاتړ كوي.

تر دې دمه، چې دغه ليكنه كېږي، د كرزي او مشرف، د بوش او مشرف تر منځ خبرې شوې دي او ټول افغانان د دې سفر د پايلو په انتظار دي، چې څه به كېږي، خو ورسره دا تمه هم شته، چې د درې واړو تر منځ د ګډو خبرو په وخت كې به د ترهګرۍ او د طالبانو له لوري د ورپېښو ګواښونو د مخنيوي په اړه غوڅ دريځ رامنځته شي.

برگشت به بالای صفحه

د تروريزم د ستونزې حل يوازې د قومونو په واك كې نه ده

ترهګري په قومي جوړښتونو كې ځاى نه لري، دا يوه ايديالوژيكي پديده ده او له دې امله دا ناشونى دى، چې قومونه دې په اساسي ډول د دغې پديدې په له منځه وړلو كې كوم ګام پورته كړى شي.

تمه كېده، چې په امريكا كې د جورج بوش، حامد كرزي او پروېز مشرف تر منځه درې اړخيزه ناسته په افغانستان كې د امن او ثبات د ټينګېدو او د تروريزم د له منځه وړلو په برخه كې ډېره ګټوره تمامه شي او امريكا د افغانستان د هميشنيو شكايتونو، چې ترهګرې ډلې او طالبان د افغانستان او پاكستان ترمنځه له پولې افغانستان ته اوړي او د دغه هيواد امن او ثبات له منځه وړي، پر پاكستان فشار راوړي، چې دغې ستونزې ته د پاى ټكى كېږدي. همدا رنګه دا هم ويل كېدل، چې امريكا به په شمالي وزيرستان كې د طالبانو او پاكستان تر منځ د شوې متاركې غندنه كوي، ځكه ملا داد الله، چې د طالبانو يو مشهور قوماندان دى او د ملا عمر له خوا متاركې ته د خلكو د هڅولو لپاره سيمې ته لېږل شوى و، له رسنيو سره په يوه مركه كې وويل، چې دغې متاركې دوى ته دا غټ چانس په لاس وركړى، چې تر دې وروسته په ډاډه زړه يوازې په افغانستان كې د بهرنيو ځواكونو په وړاندې وجنګېږي.

خو د دې ټولو انګېرنو خلاف دغه درې اړخيزه ناسته كومه داسې اساسي پايله، چې په افغانستان كې د ترهګرو ډلو او د بې ثباتۍ د ختمېدو لامل وګرځي، نه درلوه.

كه څه هم په امريكا كې تر دې دمه د بوش، حامد كرزي او پرويز مشرف تر منځه د ناستې د ټولو خبرو په اړه څه نه دي ويل شوي، خو كله چې كرزى له امريكې نه راستون شو په يوه مطبوعاتي كنفرانس كې يې څرګنده كړه، چې په ناسته كې يو توافق دا شوى، چې د پولې د دواړو غاړو د قومونو د مشرانو يوه ګډه جرګه دې جوړه او له هغې لارې دې افغانستان ته د ورپېښو امنيتي ستونزو د حل لاروموندل شي. دا خبره پر ځاى ده، چې د قومونو مشران د جرګو له لارې تر ډېره بريده خپل منځي ستونزو ته د حل لاره موندلى شي، خو افغانستان ته د هغه ورپېښ خطر له منځه وړل، چې لامل يې تروريزم دى، د قومونو له وسه ځكه وتلې خبره ده، چې دم ګړى پخپله همدغه قومونه د دغه افت ښكار ګرځېدلي او خپله هوساينه يې يې له لاسه وركړې ده. له بل لوري دا يوه جوته او څرګنده خبره ده، چې ترهګري يوه تر ملت او قوم بره ايډيالوژيكي پديده ده او هيڅ يو مشخص قوم په هغه كې ريښه نه لري. كله چې خبره داسې وي، نو په هيڅ ډول دا امكان نه لري، چې قومونه دې د دغې پديدې په له منځه وړلو كې، حتى په ډېره اوږده موده كې هم، كوم اساسي ګام پورته كړى شي.

كه چېرته بيا هم پر دې خبره ټينګار وشي او قومونه دې په دې موضوع كې راښكېل شي، يوه بله ستونزه به رامنځته شي او هغه دا چې قومونه به د دې كار په مقابل كې له دولت څخه د مالي امكاناتو د غوښتلو تر څنګ د وسلو او مهماتو غوښتنه هم كوي او دا هغه څه دي، چې دولت او په دولت كې ځينې اشخاص او كړۍ به د هغه مخالفت وكړي. ځكه څه موده مخكې د افغانستان په جنوبي سيمو كې د قومي اربكيو مخالفت وشو او وويل شول، چې دا كار يو ځل بيا د خلكو په منځ كې د وسلو او مهماتو د خورېدو، چې د امن او ثبات له منځه وړونكي دي، سبب ګرځي.

برگشت به بالای صفحه

انفجارها همچنان پايتخت را تهديد ميكند

و بازهم انفجاري كه به وسيله يك فرد انتحار كننده در قلب كابل و در نزديكي وزارت داخله صورت گرفت، باعث كشته شدن 12 نفر و زخمي شدن 50 نفر ديگر شد. اين انفجار، شهروندان پايتخت را به شدت شوكه ساخت و مردم از امنيت جاني شان نااميد شده و خود را هر لحظه در معرض انتحار و انفجار احساس كردند.

وقتي در پايتخت، مردم اينگونه با اضطراب زندگي كنند و احساس نمايند كه امنيت جاني شان چنان شكننده است كه هرلحظه مي توانند به خاك و خون كشانده شوند، بر تمام كارهاي روزمره و درازمدت شان اثر مانده، مخصوصاً پروسه بازسازي و سرمايه گذاري به شدت آسيب مي بيند. اين مُهره، زماني افزايش پيدامي نمايد كه خود دستگاه هاي امنيتي كه مسوول حفظ جان و مال مردم اند، موردحمله قرار مي گيرند و اين نهادها قادر به حفظ خود در مقابل چنين حملاتي نمي باشند.

اين همه مواد انفجاري و اين انتحار كننده گان از كجا و كدام دهليز و دروازه، وارد پايتخت مي گردند؟ اين سوالي است كه براي هركابل نشيني مطرح مي باشد و وقتي مردم اجساد تكه پارهء هموطنان خود را در ميان دود و آتش مي بينند، اين سوال بيشتر و جدي تر مطرح مي گردد وگفته مي شود كه اين همه پوليس، ارتش، امنيت و آيساف در كابل كه دهها اداره را اشغال و صدها موتر را بكار مي گيرند، مصروف چه كارهايي مي باشند؟ اين همه جنرال و دگروال كه تمام كوچه پسكوچه هاي كابل را بند انداخته اند، در صورتيكه قادر به حفظ جان مردم بيگناه نباشند، پس بود و نبود آنان چه تاثير بر زندگي مردم دارد؟

چار دروازه كابل كه سوراخ هاي اساسي نفوذ مخالفان دولت و انتقال مواد انفجاري به داخل شهراند به وسيلهء چند پوليس كه با بدبختي، اكثر آنان آلوده به فساد مي باشند كنترول مي گردد، كه اين با وضعيت كنوني كه در كشور جريان دارد، ناسنجيده ترين كار است. نيروهاي آيساف و ائتلاف كه مسووليت عمومي امنيت در كابل را به عهده دارند، در بارك هاي شان لميده و گاه گاه در جاده هاي كابل سوار بر تانكها كه عامل بي نظمي در شهرهم مي گردند به گشت زني اشتغال دارند كه خود، چون اهداف متحرك با انفجار و انتحار روبه رو شده غيرنظاميان به خاك و خون كشانده مي شوند. اينكه چرا آيساف در دروازه هاي كابل جابجا نمي شوند تا از ورود افراد انتحاري و مواد انفجاري جلوگيري نمايند؟ بازهم پرسشي است كه هميشه ازين نيروها صورت گرفته ولي كسي پاسخ خود را نگرفته است.

وقتي مواد انفجاري وارد كابل شد و فرد انتحاري آنرا بر كمر بست، ديگر هيچكس قادر به جلوگيري از انفجار و قتل مردم شده نمي تواند. مهم اين است كه اين همه نيروي اطلاعاتي و امنيتي، اول بايد از محل چنين حركتي آنرا رديابي نمايند و بعد دروازه هاي كابل بايد سدي در مقابل نفوذ چنين حركتي گردد و در نهايت بايد محل هايي را كه در شهركابل، مخالفان جهت عمليات شان بر مي گزينند، پيدا و آنرا افشا نمايند. ولي ديده شده كه تا حال چندين عمليات انتحاري و انفجاري در پايتخت صورت گرفته؛ اما اين نيروها قادر به جلوگيري از آن نشده اند. قاعده بر آن شده كه بعد از انجام عمليات و قتل عام مردم، اردوي ملي به چار راهي ها صف مي بندند و به تلاشي و حتي آزار مردم مي پردازند. درين ميان مسووليت آيساف هيچ روشن نشده است، در دروازه هاي كابل حضور ندارند، گاه گاه به گشت زني، آنهم با ايجاد كوهي از مشكلات در جاده ها مي پردازند و حد اقل يكبارهم تا حال قادر به جلوگيري از كدام عمل تروريستي و يا جنايي نشده اند؛ درحاليكه وقتي بحران بي امنيتي، منطقه و يا شهري را تهديد مي نمايد، تمامي فعاليت ها به شكلي با اين بحران مرتبط شده، تلاش صورت مي گيرد تا از آن به عنوان تاپ ترين تهديد جلوگيري به عمل آيد. وقتي مردم فكر بكنند كه لحظه يي بعد، به كام انفجاري خواهند رفت، دلبستگي به امور ديگر كاري براي شان چقدر مهم و جدي خواهد شد؟

پول هايي را كه بخش هاي اطلاعاتي كشور به مصرف مي رسانند، تا حال هر گز آن ها را حلال كرده نتوانسته و در برابر موجي از عمليات تروريستي بطورعمده ناكام بوده اند، كه اين خود نوعي نارضايتي و عدم دلبستگي به حاكميت را در ضمير شهريان پايتخت به وجود آورده است و كسي به اين باور كه بالاخره از تهديد جان شان جلوگيري به عمل آيد، نمي باشد.

هر چه دامنهء اين عمليات در شهركابل كه ممثل صلح و ثبات كشور است افزايش يابند، به همان پيمانه بحران بي امنيتي و عدم دلبستگي مردم به شهر افزايش يافته، توليد و تجارت به ركود مواجه مي گردد و پروژه هاي بازسازي كمتر به اجرا در مي آيند و كمك كننده ها، با كراهت به بازسازي افغانستان نگريسته چشمه هاي كمك روزتا روز خشك و خشكتر مي گردند.

برگشت به بالای صفحه

تغییر در معاش کارمندان، در مهار بحران مؤثراست

یکی از پرابلم هایی که از پنج سال به این سو، دولت افغانستان را سخت در تیررس انتقاد کارمندانش قرار داده، پائین بودن معاش آنان، قیمت ها و حد اقل مصرفی که زندگی بخورنمیر شان را تامین نماید، می باشد.

کم بودن معاش، علاوه به اینکه فقر کشنده یی میان خانواده های این کارمندان به وجود آورده، فساد اداری را به شدت دامن زده و با یک محاسبه سرسری میان عاید و مصرف این قشر جامعه، می توان به نتیجه رسید که برای اکثر آنان راهی جزتن دادن به انحطاط اخلاقی و اخاذی وجود ندارد. به این خاطر تمام راه ها و ابزارهایی که جهت محدود و مهار نمودن این فساد به کار گرفته شده، بی نتیجه بوده است.

گرچه در آغاز سال مالی نماینده گان ولسی جرگه چانه زنی های بسیاری جهت بالابردن معاش کارمندان را به راه انداختند، اما وزارت مالیه تاکید داشت که جامعه جهانی بدون انجام اصلاحات عمیق اداری حاضر به کمک درین راستا نبوده و بالاخره وزارت مالیه فقط برای شش ماه اضافه معاش 300 افغانی را پذیرفت که تا حال به اجرا گذاشته نشده است.

درین هفته یکباره از سوی وزارت مالیه اعلان گردید که بانک جهانی کمک در اضافه معاش کارمندان را پذیرفته و طرحی روی دست است که معاش ماموران دولتی را بین 80 تا 800 دالر تعیین نماید و بعد از آنکه در هفته آینده این طرح نهایی شد، به مجلس وزیران پیشکش خواهد شد تا غور بیشتری روی آن صورت بگیرد.

با توجه به وضعیت بحرانی کشور و نارضایتی عمومی که در سیمای هر شهروند کشور موج می زند، این ازدیاد معاش اثرات بارزی در کاهش این نارضایتی ها و همچنان در کم نمودن فساد اداری خواهد داشت، چیزیکه پایه های حاکمیت را شدیداً در میان صفوف خودش و مردم عوام سست و لرزان ساخته است.

موازی با این طرح، فرماندهی ناتو اعلان داشت که اگر تاشش ماه در وضعیت زندگی مردم تغییرات جدی رونما نگردد، بحران کنونی عمیق تر و گسترده تر خواهد شد. ازدیاد معاش می تواند به گوشه یی ازین خواست لبیک بگوید، زیرا در مناطق بحران و غیر بحران کشور شکایات جدی یی از فساد و نحوه کار حاکمان دولتی وجود دارد که یکی ازین فکتورهای مهم نارضایتی مردم به حساب می آید و در صورتیکه در زندگی 400 هزار کارمند که هرکدام خانواده یی به دنبال دارد و با معاش بلند در سطح زندگی عمومی و داد و ستدهای بازار تغییراتی به وجود خواهد آمد و اثراتی بر وضعیت عمومی اقتصادی خواهد داشت، ازین نارضایتی کاسته خواهد شد. مهم این است که این تغییر به سرعت و هرچه زودتر به میان آید.

بلند رفتن معاش علاوه به اینکه بر وضعیت عمومی اقتصادی و اجتماعی مردم اثر گذار است و در کاهش فساد قدم بزرگی محسوب می گردد، نوعی اعتماد میان کارمندان و دولت را نیز به وجود می آورد و با امیدواری و رضایت بیشتر به کارشان خواهند پرداخت، احساس مسوولیت بیشتری در آنان پدیدار خواهد گشت و ضرورت چند کار در روز نزد شان از میان خواهد رفت و زندگی شان به نحو شایسته یی تامین خواهد شد.

در صورتیکه سال گذشته این تصمیم گرفته می شد، مطمئناً وضعیت به این ناهنجاری نمی رسید که این خود کوته بینی تصمیم گیرندگان سیاست را می رساند. جامعه جهانی و دولت افغانستان ازین تجربه باید درس های معینی بگیرند و کار را طوری سامان ندهند که بعد از رسیدن به نوک بحران در سیاست های شان تغییر به وجود آورند.

افزایش معاش برای کارمندان خبرخوش و تحول بزرگی است، بشرطیکه به واقعیت بپیوندد و هرچه زودتر و عاجل تر جامه عمل بپوشد. در غیر آن با عمیق تر شدن نا هنجاری های موجود، افزایش معاش دردی را که حال دوا می کند، دوا نخواهد کرد و آن وقت گفته خواهد شد: "نوشداروی رستم بعد از مرگ سهراب بکار ناید" پس هرچه زود تر تکان بخورید و اقدام نمائید.

برگشت به بالای صفحه

ناسم تدبيرونه د فساد مخه نشي نيولى

په دولتي ادارو كې د فساد شتون هغه نيوكه ده، چې د حامد كرزي حكومت تل ورسره مخامخ دى او د كرزي حكومت بيا بيا د هغه په وړاندې پر مبارزې ژمن شوى، خو د دې پر ځاى، چې دا پديده له منځه ولاړه او يا مهار شي ورځ په ورځ پراختيا مومي.

نړيوالو او كورنيو رسنيو بيابيا په اداره كې د فساد د شته والي غږ پورته كړى او له دې امله يې د افغانستان اداره ډېره ضعيفه ارزيابي كړې ده.

ولسمشر كرزي د دې نيوكو په غبرګون كې، سره له دې، چې د دولت په چوكاټ كې د ارتشاء اواداري فساد پر ضد اداره موجوده وه، د سترې محكمې د رئيس په مشرۍ د اداري فساد په وړاندې د مبارزې په نامه يو كميسيون جوړ كړ. كه څه هم د دې كميسيون جوړول د اداري فساد په له منځه وړلو كې يو وړ ګام ګڼل كېداى شي، خو اندېښنه دا ده، چې افغان دولت تل د ستونزو د لرې كولو په موخه د ګڼو كميسيونونو جوړولو ته مخه كړې او تر دې دمه دغو كميسيونونو داسې كوم څرګند ګام نه دى پورته كړى، چې كوم مثبت بدلون يې رامنځته كړى وي. له دې كار سره يوازې او يوازې د بېروكراسۍ د پراخېدو لپاره لار هواره شوې او بېروكراسۍ پراختيا موندلې ده.

دلته، چې كومه پوښتنه رامنځته كېږي هغه دا ده، چې د ګڼو كميسيونونو او ادارو په جوړولو سره ايا دولت كولى شي، چې دومره دولتي كاركوونكو ته معاشونه وركړي، په تېره بيا هغه وخت، چې بهرنۍ مرستې بندې شي؟

بهتره دا ده، چې په دولتي ادارو كې د فساد د ختمولو په غرض، د ډېرو كميسيونونو د جوړولو پر ځاى، د دغې پديدې ريښه وموندل شي او اداره د هغو كسانو له موجوديت څخه پاكه شي، چې د كار لياقت نه لري.

دولت ته په كار ده، چې د خپلو كاركوونكو د ژوند د بهتره كولو په فكر كې وي او د فقر او غربت له منګولو يې وژغوري، ځكه فقر او غربت دولتي كاركوونكي دې ته محبوروي، چې رشوت واخلي. هغه كسان، چې د كار لياقت اوصلاحيت نه لري په فساد لاس پورې كوي، نو اړينه ده، چې د هغوى سابقه وارزول شي او د افغانستان له ادارې څخه وويستل شي. تر هغې، چې دغه ډول كسان په اداره كې موجود وي دا ناشونې ده، چې فساد ختم او د توليد سطحه جګه لاړه شي. د فاسدو دولتي كاركوونكو پر ضد كه هغه د جګې او يا ټېټې رتبې خاوندان وي، بايد حقوقي چلند وشي او محكمې ته وسپارل شي.

له فساد كوونكو سره قانوني چلند هغه لاره ده، چې فساد ختمولى شي، حكومت بايد هغه اقدام، چې اوس اوس يې پيل كړى هغه ته دوام وركړي او د سياسي فشارونو په فكر كې نه وي، لكه څنګه، چې د هرات د ښاروال قضيه دا موضوع ثابتوي. اداره بايد واسطه او واسطه بازي و نه مني او نا پوه او غير مسلكي كسان په دندو ونه ګماري.

يوه جامع او اوږد مهاله حل لاره به دا وي، چې حكومت د خپلو كاركوونكو لپاره يو ه معياري لايحه جوړه كړي.

كوم ګام، چې اوس د ماليې وزارت اخيستى او وايي، چې په نږدې راتلونكي كې به د دولت د مامورينو معاشونه لوړوي، د دې امكان شته، چې تر يوه بريده د فساد مخنيوى وشي.

كه چېرته داسې ونه شي ناممكنه ده، چې د فساد جرړې وويستل شي، ځكه هغه كسان چې په ټيټوڅوكيوكې دنده اجرا كوي او په ۲۵۰۰ افغانۍ ژوند كوي او مستقيما له خلكو سره په تماس كې دي، هيڅكله هم ځان پر دې مكلف نه بولي، چې بډې وانه خلي او په فساد لاس پورې نه كړي.

په اداره كې د فساد د له منځه وړلو لپاره لازمه ده، چې لومړى له لوړو مقاماتو څخه حساب اخيستل او تصفيه پيل شي. د عادي مامور، تحويلدار او سركاتب په نيولو د فساد مخه نه شي نيول كېداى.

كه چېرته د فساد مخه ونه نيول شي، نو دا ناشونې ده، چې امن سراسري او مركزي دولت پراختيا ومومي.

په دې وروستيو كې كه څه هم لوى څارنوال عبدالجبارثابت په دې برخه كې يو لړ ګټورې هڅې پيل كړې دي، خو لكه څنګه، چې ليدل كېږي، دغه هڅې يا خو د لوړ پوړو مقاماتو له خوا له خنډ سره مخ كېږي او يا هم په ډېرې تادۍ يا عجلې تر سره كېږي، چې د خنډ په لړ كې يې د صديق چكري او د هرات د ښاروال محمد رفیق"مجددي او د تادۍ په برخه كې يې د كابل د هوايي ډګر د سرحدي پوليسو د مشرجنرال امين الله امرخېل موضوعات د يادونې وړ دي.

برگشت به بالای صفحه

تغيير در سياست خارجي افغانستان نياز به زمان دارد

كشورما با وجوديكه بعد از 11 سپتمبر قدمي در جهت نظام سازي برداشت و نهادهاي دموكراتيك و تشكيل دهنده دولت به تاسي از تصاويب كنفرانس بن شكل گرفت و قانون اساسي افغانستان به تصويب رسيد، اما اين نهادها و اين تصاويب اكثراً شكل كليشه يي و سمبوليك را داشته، آنانيكه در راس اموراند، با تفكرهاي گوناگون و مواضع فكري متفاوت طورمستمر تلاش نموده اند تا منافع و سليقه هاي خاص خودي و گروهي شان را جانشين قراردادهايي كه نظام بايد بر طبق آنها به پيش ميرفت، كرده و به اين صورت نوعي انارشي را در داخل نظام به وجود آورد. و در بسياري زمينه ها درين پنج سال وضعيت منسجم و متشكلي كه نياز يك حاكميت و نظام است، بوجود نيامده، پراگندگي در اساسي ترين كارها كاملاً مشهود است.

سياست ها و استراتيژي هاي خاصي كه بايد روند امنيت، شكل و شيوه اقتصادي، روال فرهنگي و سياست خارجي بر بناي آنها به پيش مي رفت، طرح نگرديد و به اين خاطر يك نظام متشكل و هماهنگ كه راه را براي خروج از بحران هاي موجود بازي كند به ميان نيامد و در تمام زمينه ها نوعي مصلحت، تساهل و مسامحه جاي قانون و انديشه ملي را گرفت كه ما اكنون شاهد لحظات حساسي در زندگي سياسي ملك خود هستيم.

سياست هاي خارجي يك مملكت هميشه بازتابي از سياست هاي داخلي آن است. اگر نظام در مناسبات و كاركردهاي داخلي قادر نشود كه بر پراگندگي غالب گردد، خودبخود در سياست خارجي نيز اين انارشي حاكم گشته از انسجام و تك نظري جلوگيري به عمل مي آورد.

سياست خارجي افغانستان تا قبل از انتخاب اسپنتا، كاملاً زيرنظر و هدايت گروه خاصي قرارداشت كه به قضاياي كشور از نظر همان گروه و طرز تفكر آن نسبت به كشورهاي همسايه، منطقه و جهان ديده مي شد و چون نگاه هاي رياست جمهوري با اين تفكر فرق داشت ناهماهنگي در موضعگيري هاي دولت افغانستان كاملاً مشهود بود. درجاييكه رياست جمهوري و حواريون آن خواهان برخورد جدي بودند، ديده ميشد كه وزارت خارجه با برخورد نرم و ياحتي عدم برخورد قضيه را مي پوشاند و عموماً وزارت خارجه با نگاهي دوستانه تر به ايران، روسيه و هند مي نگريست درحاليكه رياست جمهوري بيشتر با ايالات متحده اروپا و جاپان خود را نزديك احساس مي كرد و در ضمن اكثر كساني كه در 46 سفارت و 16 قونسلگري افغانستان در راCس امور گماشته شده بودند، ازين ديدگاه آب مي خوردند و در هماهنگي با مسوولان وزارت خارجه قرار داشتند كه بارهاي بار از سوي رسانه هاي همگاني به بحث و انتقاد كشانده شده بود. وزارت خارجه در آن وقت كمتر با سرو صدا و مطرح شدن وزيرخارجه در سياست هاي داغ خارجي مطرح مي گرديد.

اما بعد ازآنكه سپنتا با سروصداي بسياري به اين وظيفه گماشته شد، نوعي هماهنگي ميان وزارت خارجه و رياست جمهوري به ميان آمد و چون وزيرخارجه جديد مدتي مشاور رئيس جمهور در روابط خارجي بود و نمايندگي از جريان و گروه خاص تنظيمي، سمتي و قومي نمي كرد، اين هماهنگي بيشتر مسجل گرديد و گرچه تاهنوز در مديريت هايي كه در مجموع وزارت خارجه با آنان كار مي كند تغييرات اساسي يي به وجود نيامده اما تغييرات اوليه كنوني نشان مي دهد كه سپنتا عزم را جزم كرده است تا اين تغييرات را راديكاليزه بسازد و خون جديدي در ارگان هاي سياست خارجي افغانستان بدماند.

سياست خارجي افغانستان يكي از پيچيده ترين اموري است كه به نظم و كنترول درآوردن آن مشكلات فراواني دارد. زيرا كه دهها كشور در مسايل افغانستان درگير بوده، هر كدام سرباز و پول به افغانستان مي فرستند و به اين ترتيب براي شان حق مي دهند كه درين مورد مداخله داشته باشند و ياحداقل وزارت خارجه بايد وضعيت و موقعيت آن ها را در طرح سياست هاي خود در نظر بگيرد. علاوتاً همسايگان ما بخصوص ايران و پاكستان از سه دهه به اين طرف با دست باز در امور افغانستان مداخله داشته، احزاب و تنظيم هاي خاصي را به وجود آورده و حتي به عنوان ستون پنجم شان به افغانستان فرستاده اند كه تا حال در حد معيني همان روابط بر قرار بوده و در موارد بسياري به اين تشكلات هنوز هم مشوره مي دهند و تمويل شان مي نمايند. اين روابط خارج از كنترول سياست گزاران كشورما در وزارت خارجه صورت مي گيرد كه خود نقش آن وزارتخانه راكمرنگ مي سازد.

روابط عمده اقتصادي افغانستان براساس رابطه دونرها با بخش هاي موِسسات غيردولتي، نقش يوناما در تنظيم روابط بيروني و دروني، روابط اطلاعاتي وفرهنگي و غيره تماماً در محدوديت كار وزارت خارجه موِثر بوده، چارچوب خاص و مشخصي براي مانور آن به وجود مي آيد كه بسياري از كشورهاي جهان عملاً نمي توانند در چنين وضعيتي قرار داشته باشند.

سپنتا كه فرد اكادميك ولي از تجربه كمي در اداره و تنظيم مناسبات با كشورهاي ديگر برخوردار مي باشد، در مدتي كه به اين وظيفه گمارده شده است، سياست خارجي را فعالتر ساخته و درحال تغيير دادن افرادي است كه در گذشته با معيارات آن زمان مقرر شده بودند. اينكه سپنتا چقدر خواهد توانست به روابط مردهء خارجي افغانستان حالت پويا و زنده ببخشد، قضاوت قبل از وقت است ولي آنچه تا حال به نظر رسيده تفاوت هاي اساسي درين مورد رونما شده كه در صورتي كه چنين اراده يي وجود داشته باشد منطقاً نياز به زمان و تغيير در ابزارهاي كاري اين وزارتخانه دارد.

برگشت به بالای صفحه

تلاش های سیاسی موثر است

بعد از 11سپتمبر و حضور نیروهای ائتلاف بین المللی ضد تروریزم در افغانستان، فرصت طلایی برای بازسازی ویرانه های افغانستان که حاصل دونیم دهه جنگ و خونریزی را بود بدست آمد. اما تقویت وظهور دوباره مخالفان دولت که در وزیرستان تمرکز کرده بودند، در بسیاری از مناطق کشور این فرصت را ازما گرفت. نیروهای ائتلاف بین المللی ضد تروریزم بنابه وظیفه خاص استقرار صلح و امنیت در افغانستان، با تقویت روز افزون مخالفان بیشتر وارد جنگ شدند. در دوسالی که نیروهای ائتلاف و مخالفان از عملیات چریکی به عملیات های وسیع جبهوی رسیدند، روزتا روز بحران بی امنیتی بیشتر کشور ما را تهدید کرد و معلوم شد که صرف عملیات نظامی و مقابله سنگر به سنگر راه علاج این بحران نیست. رئیس جمهور افغانستان بخاطر ناهماهنگی عملیات این نیروها با دولت افغانستان و اشتباهاتی که در جریان عملیات مرتکب می شدند، بار بار انتقاد کرد و نارضایتی اش را پنهان ننمود.

با بدست گرفتنقوماندانی نیروهای عملیاتی توسط ناتو و جمعبندی اشتباهات گذشته، اعلان شد که ناتو تمام عملیات هایش را با دولت افغانستان هماهنگ کرده، باز سازی مناطق آشوب زده و تحکیم قدرت و حاکمیت دولتی را برصدر برنامه هایش قرار می دهد. به این ترتیب ناتو بن بست نظامی را شکست و در اولین قدم بازسازی ولسوالی پنجوائی در منطقه عملیاتی جنوب را روی دست گرفت و در کابل اکشن گروپ بوجود آمد تا تمام عملیات های نظامی را میان دولت افغانستان و ناتو هماهنگ سازد.

این هماهنگی برای دولت افغانستان منطقه مانور بیشتری را داد و زاویه کار آن در حل بحران و سیعتر شد . در گذشته همیشه از حلقات معینی در پاکستان نام برده می شد که در امور افغانستان مداخله می کنند و لی خود دولت سیاستی مبنی بر تماس گیری با حلقاتی که به هر حال خواهان مداخله آی آس آی در افغانستان نبودند، نداشت.

وضعیت جدید این راه را باز کرد و آقای کرزی با تماسگیری های مکرر چه از طریق نامه و چه از طریق تماس های مستقیم تلیفونی با اسفندیارولی رهبر نشنل عوامی پارتی و مولانا فضل الرحمن رهبر جمیعت العلمای اسلامی پاکستان، پیشنهاد جرگه های قومی دو طرف مرز و خروج عساکر ناتو از موسی قلعه که با هماهنگی سران قومی صورت گرفت دپلماسی فعال کابل را در شکستن این بن بست نشان می دهد که کار لازم و ضروری بوده، اگر از ابتدا پیش گرفته می شد حتما بحران اینقدر عمیق و گسترده نمی شد.

پیشنهاد اخیر آقای کرزی مبنی بر مذاکره مستقیم با گلبدین و ملاعمر با شرایطی که روابط خارجی شان را قطع نمایند خود بخود نشان می دهد که کابل قدم به قدم اسلام آباد را دچار استیصال و شکستگی می سازد.

این فالیت ها اثرات مستقیمی بر فعال شدن و زنده شدن مردمی دارد که در نقاط آشوب زده تمام قضایا را با سکوت بر گذار می کردند و برای خود نقشی در وضعیت کنونی نمی یافتند. نمونه خوب فعال شدن سیاست جدید در هلمند بالاست که از زمان مفاهمه تا حال نه تنها مردم در آرامش بر سر می برند که بسیاری از خانواده های بیجا شده دوباره به خانه ها و قریه های شان عودت می کنند.

مانورهای سیاسی، حرکت ها، مفاهمه ها و متارکه ها یکی از اشکال مهم غلبه بر بحران کنونی که در کنار عملیات های نظامی باید سازمان داده شود، در غیر آن در گیری همیشگی و تبادل آتش و گلوله نمی تواند تا ابد ادامه داشته باشد و مردم بیگناه قربانی بدهند، مخالفان دولت بطور مستمر تلاش دارند تا از نارضایتی های مردم سوء استفاده کنند و دولت را در محور سنگرها محدود بسازند که باید این شیوهء کار مخالفان را با بر آمد از سنگر ها و صحبت و مفاهمه با مردم خنثی ساخت.

تلاش های اخیر دولت افغانستان برای آنانیکه ملی می اندیشند، حرکت کاملا درست و به نفع وحدت ملی مامی باشد که با تمام ریسک های آن باید دنبال گردد و صرف درسنگرها باقی نماند. در غیر آن فرصت از دست خواهد خواهد رفت.

برگشت به بالای صفحه

د كونړ پاتې ځنګلونه هم له نابودۍ سره مخ دي

د كونړ ځنګلونه د افغانستان په ملي شتمنيو كې راځي، چې له هغه څخه په سالمه توګه ګټه اخيستل د نوموړي ولايت په رغولو او ودانولو كې اساسي او رغنده ونډه لوبولى شي، خو د خواشينى وړ خبره دا ده، چې د چغسراى ښار چې ودانولو ته اړتيا لري او شا و خوا ته يي دا سوداګري روانه ده، لا هم وران ويجاړ پروت دى. دا نهيلي ځكه موجوده ده، چې د دولتي ادارو د كمزورۍ له امله دغه ځنګلونه د قاچاقبرانو ښكار ګرځېدلي دي.

د ځنګلونو ډېره او پراخه برخه د ناړۍ او كامدېش په ولسواليو كې دي. په پخوا كلونو كې هر چارتراش چې ( دس پنج) يې باله، په ځنګل كې د ۳۰ كلدارو په بيه اخيستل كېده او په باجوړ كې به په ۶۰۰ كلدارو خرڅېده.

د كونړ جنوب او ختيځ ته سرحدي قبايل اوسېږي، چې ډېرى يې د سوداګرۍ او قاچاقو په كار و بار بوخت دي، د سيمې اوسېدونكي دا د خواشينى وړ خبره ګڼي، چې پاکستاني سوداګر يې ځنګلونه رانيسي او افغانانو ته يې كومه ګټه نه رسيږي. د كونړ ولايت د چارتراشو مهم بازارونه په پاكستان كې دي. په كونړ كې د ځنګلونو وهل له ۱۹۸۸ څخه پيل شوي او د ۳۰ كلن ناورين په دوران كې دغه ځنګلونو ته خورا زيات زيانونه اوښتي دي.

تېر كال د ملګرو ملتونو د چاپېريال ساتنې پروګرام رسنيو ته ويلي وو، چې د افغانستان د شرقي سيمو ۷۰ فيصده طبيعي ځنګلونه له منځه تللي دي، خو محلي متخصصينو دا رقم تر دې هم پورته ګڼي. په ناړۍ ولسوالۍ پورې اړوند د باتاش او چيره ګل د سيمو يوه برخه ځنګلونه پاتې دي، خو پر كامدېش ولسوالۍ پورې اړوند د بازګل درې، چنار خوړ، ساريت، پتيګل، ميردېش او ګوردېش سيمې تر ډېره له ځنګلونو پاك شوى او يوازې د غرو په لوړو كې ځنګلونه شته.

كارپوهان په دې نظر دي، چې پاكستاني سوداګر او قاچاقبران په دې هڅه كې دي، چې د نورستان په دوو مهمو او ګڼ ځنګلو سيمو ګورال او ماجام كې، چې په قومي ډول اداره كېږي، له ځنګلونو پاك كړي. د تنظيمي حكومتونو په وخت كې د ځنګلونو وهل او د چارتراشو او بېروچو قاچاق تر پخوا لس برابره زيات شول او د نواپاس او بنشي له لارې باجوړ ته وړل كېدل. كه څه هم طالبانو ټولې لارې تړلې وې، خو يو سړک چې له ځنګله څخه د پاکستان پولې ته ځي ونه تاړه او قاچاقبران دې ته اړ كېدل، چې له کونړ څخه جنوب لور ته ٨٠٠ کيلو متره مزل وکړي .

د بېلابېلو رسنيو د رپوټونو له مخې طالبانو له هرې لارۍ څخه ٢٨٠٠٠ كلدارې کندهار ته نږدې د چمن پر پوله اخيستلې. هغه مهال د ورځې ٣٠٠ لارۍ چارتراش لېږدول كېدل. د كرزي په اداره كې له ۲۰۰۳ ميلادي نه د چارتراشو پر لېږد بنديز ولګېد او په زرګونه چارتراش د ناړۍ، چنار خوړ، ساريت او كمو په سيمو كې ذخيره كړاى شوي وو. خو په خواشينى سره، چې په دولتي ادارو كې د فساد د شتون له كبله د دغو چارتراشو يو كمه برخه د قاچاقبرانو له لېږدول كېدل او د سيمه ييزو واكمنو له خوا د هر موټر په سر ۳۰۰۰۰ كلدارې اخيستل كېدلې.

د چارتراشو پر لېږد تر بنديز يو كال وروسته دولت وپتيېله چې د ځنګلونو د ساتنې په موخه د شنې قطعې په نوم يو درې سوه كسيز ځواك جوړ كړي. قاچاقبرانو دا يوه بې نتيجې هڅه او ټوكه وبلله او يوه قاچاقبر، چې د خپل نامه له اخيستلو ډډه يې كړې وه، يوه سيمه ييز خبريال ته ويلي و، چې يوازې پخپله هغه درې سوه كسه په كونړ كې د اره كشي په ماشينونو كې ګومارلي دي او په ورځ كې د هغوى د خوراك په موخه شپږ پسونه حلالوي. همدارنګه نوموړي دا هم ويلي وو، چې د دولت له خوا د چارتراشو د قاچاقولو مهارول بې ګټې كار دى، ځكه پوليس او محلي چارواكو ته بډې وركول كېږي.

د كرنې وزارت د څنګلونو د ادارې يوه مسوول ښاغلي غني د كيلد مجلې په دې برخه كې د يوې پوښتنې په ځواب كې وويل، چې د ځواك جوړول طرحه ځكه عملي نه شوه، چې دولت دا غوره وګڼله دغه كار په سيمه كې د محلي شوراګانو له لارې تر سره شي. خو دا موضوع هم تر اوسه د يوې طرحې په بڼه ده او د عملي كولو كوم څرك يې نه لګېدلى. يو كال مخكې د كونړمخكينى والي اسدالله وفا د چارتراشو په قاچاقو كې د ځينو محلي چارواكو لاس لرل تاييد كړي وو او په يوه مركه كې يې پژواك خبري اژانس ته ويلي وو، چې د چارتراشو د لېږد پر مهال يې په پكتيا كې په ملي اردو پورې اړوند د ۲۰۳ نمبر قول اردو دولس تنه منسوبين نيولي دي. له بل لوري په همدغه كال كې د ننګرهار والي ښاغلي ګل اغا شيرزي هم رسنيو ته په خپلو څرګندونو كې ويلي وو، چې سرحدي پوليس پر چارتراشو او مخدره توكيو بډې اخلي.

اوس چې د ماليې وزارت د يوه طرزالعمل په اساس، افغان ولسمشر له كونړ څخه د زېرمه شويو چارتراشو د لېږدولو فرمان وركړى، ويل كېږي، چې د لرګيو دلالان له دغه فرمان څخه په ګټې اخيستنې يو ځل بيا د ځنګلونو پر وهلو بنا كړې ده او داسې اټكل كېږي، چې دغه پروسه لا پسې پراخه شي او د كونړ ځنګلونه او ورپسې د نورستان ځنګلونه هم په بشپړه توګه د نابودۍ له ګواښ سره مخ شي.

برگشت به بالای صفحه

بحران بايد كابو كړى شي

وروسته له هغه، چې حامد كرزي، د دولت له مخالفينو په تېره بيا د طالبانو له مشر ملا عمر او د اسلامي ګوند له مشر ګلبدين حكمتيار سره د خبرو اترو خبره وكړه،د ولسي جرګې غړي پروفيسور برهان الدين رباني له يوې تركۍ ورځپاڼې واكنيټ سره په مركه كې داسې څرګندونې وكړې، چې ګواكې طالبان روغې ته چمتو دي. نوموړي په مركه كې ويلي، چې طالبان بايد كابل ته د ننوتو پر مهال د ټولو افغاني ډلو ملاتړ تر لاسه كړي، كه نه له ستونزو سره به مخامخ شي.

همدارنګه نوموړي له طالبانو سره د افغانستان د شمالي سيمو د يو شمېر قوماندانانو د ليدنو كتنو خبره هم كړې ده. داسې ښكاري، چې يو شمېر هغه ډلې، چې اوس اوس په دولت كې خپل حضور كمرنګه ويني، د داسې لارو په لټه كې دي، چې د هغوى ډېر حضور تضمين كړاى شي.

كه څه هم روغه جوړه او د ثبات د ټينګښت لپاره خبرې اترې بدې نه دي، خو دا كار كومه ستونزه، چې را ولاړولى شي، هغه دا ده، چې د ډلو او قوماندانانو له خوادا ډول د اړيكوټينګول او تماسونه كوم رغنده اغيز نه شي ښندلى، په كار دا ده، چې داسې ليدنې كتنې د يوې داسې مرجع له خوا، چې قانوني صبغه او مسووليت ولري، تر سره شي.

تر دې دمخه په افغانستان كې د ناټو ځواكونو مشر جنرال ريچارډز هم داسې يوه اندېښمنونكې ګواښنه كړې وه، چې كه چېرې په افغانستان كې د خلكو ژوند ته جدي پاملرنه ونه شي، كېداى شي، چې په شپږو راتلونكو مياشتو كې خلك له دولت څخه مخ د طالبانو په لور واړوي او كړكېچ له پخوا لا نور هم پسې زيات شي.

ډېرى كارپوهان دا پوښتي، چې ايا ناټو دا څرګندونې په اګاهانه ډول كوي او كه په ناګاهانه ډول؟ دا پوښتنه، ځكه مطرح كېږي، چې پر نړيوالو اقتصادي مرستو سربېره په افغانستان كې د امنيت ساتنې په موخه ۳۲۰۰۰ د ناټو، ۸۰۰۰ امريكايي او كابو ۷۰۰۰۰ د ملي پوليسو او ملي اردو سرتېري او ځواكونه دنده سرته رسوي. دا څرګندونې ځكه د اندېښنې وړ ښكاري، چې د خلكو پر روحيې بده اغېزه كوي او د امن په نسبت د افغانانو باور له منځه وړي.

د دغو څرګندونو په اساس افغان دولت ته ښايي، چې د كړكېچ په كابو كولو او راكمولو كې خپله ونډه په اساسي توګه تر سره او په بحران ځپلو سيمو كې د بيارغونې چار ې په ګړندۍ توګه پيل او مخته يوسي، د شته اداري فساد، چې د خلكو او دولت ترمنځه يې واټن پيدا كړى، مخه ونيسي او د سيمې قومي مشرانو او سپين ږيرو ته ځان نږدې او د هغوى ملاتړ خپل كړي. كه چېرته دولت په دې كار كې پاتې راشي ، نو دا به په دې معنى وي، چې دولت هيڅ ډول كاري وړتيا نه لري او نه شي كولى، چې افغانستان په سمه او اساسي توګه اداره كړي.

د ټولو افغانانو هيله دا ده، په هر ډول ، چې كېږي له اوسني كړكېچ او بحران څخه خلاصى ومومي او په رښتنې معنى د ثبات په لور ور لنډ شي، ځكه روان كړكېچ له لويه سره د عادي افغانانو په زيان تمامېږي او د ارام ژوند مخه يې ډب كوي او له هغو ټولو اسانتياوو څخه، چې بايد ويې لري، نه برخمن كېږي. كه چېرته په رښتيا هم د بحران د كابو كولو لپاره داسې يوه هڅه په جريان كې وي، تر ډېره بريده يو غوره ګام او هڅه بلل كېداى شي، خو ضروري ګڼل كېږي، چې تېرې پېښې يو ځل بيا تكرار نه شي.

پورتنۍ څرګندونې په داسې حال كې كېږي، چې په نظر كې ده په نږدې راتلونكي كې د افغانستان د بحران د له منځه وړلو په موخه د كرښې د دواړو غاړو د قومونو او مشرانو تر منځ يوه ناسته جوړه شي. تمه كېږي، چې دغه ناسته د يوه اساسي حركت په توګه د افغانستان بحران ته د حل يو غوره لار ومومي.

برگشت به بالای صفحه

انتخابات پارلمانی در امریکا

ايالات متحده امريكا كه بعد از جنگ دوم جهاني به عنوان بزرگترين قدرت سياسي، اقتصادي و نظامي جهان عرض اندام كرد، با فروپاشي اتحاد شوروي و جنگ سرد، يگانه ابر قدرت جهان شد و تئوري نظم نوين جهاني را براي دنيا پيشكش نمود.

نظام حاكم بر ايالات متحده كه در آن تفكيك سه قوا و اصل قا نونمداري رعايت مي گردد، جامعه صنعتي پيشرفته، متعهد به ارزش هاي مدرنيزم و جامعه مدني را در بالنده ترين و جه آن به نمايش مي گذارد و ازين نقطه نظر تشويشي نزد اتباع آن و جود ندارد.

سياست هاي كلان ملي و بين المللي امريكا را اداره يي تدوين مي نمايد كه منافع درازمدت آن كشور را درنظر گرفته، بطور مستمر ازين سياست ها ارزيابي به عمل آمده، خلاها و كمبودهاي آن ها متناسب به تغييراتي كه در جهان به وجود مي آيد، پُرشده تغيير مي يابند و گاهي صرف در سرعت و بطائت آنها تجديد نظر صورت مي گيرد. مجريان بالاي اين سياست ها احزاب جمهوريخواه و دموكرات اند كه با راي و انتخاب مستقيم مردم رئيس جمهور، اعضاي سنا و كنگره و والي ها از ميان آن دو بر گزيده مي شوند.

اين دو حزب، به عنوان جريانات اصلي سمت و سو دهندهء سياست هاي امريكا، در رقابت قرار داشته، كوشش مي كنند تا هريك ديگري را با ارائه مديريت بهتر از صحنه براند. هر يك از اين دو حزب نماينده بخشي از توليد و تفكر خاص آن كشور بوده؛ درحاليكه هر دو به منافع ملي آن كشور پابند اند، هرگز دشمن يكديگر نبوده، تقلا مي نمايند با استفاده از آزادي بيان و رسانه ها و ارائه طرح هاي بهتر و مفيدتر و انتقاد از كمبودهاي يكديگر هرچه بيشتر راي مردم را به دست آورند.

در نظام رياستي ايالات متحده كه قواي سه گانه چون زنجير عمل مي كنند و يكي ديگري را تقويت مي نمايند، رئيس جمهوري بيشتر موفق است كه اكثريت سنا و كنگره را با خود داشته باشد، درغير آن تصويب طرح هاي رئيس جمهور و كابينه اش با مشكلاتي رو به رو مي گردد.

از 12سال به اين طرف كنترول سنا و كنگره را جمهوريخواهان داشتند كه يك هفته قبل با انتخابات ميان دوره اي (سه حصه اعضاي سنا و كنگره انتخاب گرديد)، دموكرات ها كنترول هر دو مجلس پارلمان را به دست گرفتند و احتمال مي رود "ننسي پلوسي" زن فعال دموكرات به رياست مجلس كنگره برسد. بسياري از صاحبنظران معتقد اند كه علت اساسي شكست جمهوريخواهان، 60 درصد ناراضيان امريكايي از مداخله و ادامه جنگ در عراق مي باشد و دموكرات ها نيز در تبليغات شان رئيس جمهور بوش را به عدم مديريت خوب درين اشغال متهم مي نمودند و مخصوصاً انتقادات شديدي را برعدم كارايي دونالد رامسلفد وزيردفاع آقاي بوش وارد مي كردند، وزيردفاعي كه مورد انتقاد شديد بسياري از جنرالان متقاعد و برحال امريكا نيز قرار داشت.

بوش بارها اين انتقادات را رد كرده، اعلان مي نمود كه رامسفلد تا آخر دوره رياست جمهوري اش درين كرسي باقي خواهد ماند؛ اما با شكست جمهوريخواهان يكباره بركناري او اعلان شد و قرار است بجاي او "رابرت گيت" رئيس اسبق سازمــان "سي آي اي“ در زمان بوش پدر كه شناخت و مطالعات وسيعي از شرقميانه و جنوب آسيا دارد، وزارت دفاع را رهبري كند.

دموكرات ها كه علاوه از نارضايتي امريكايي ها در جنگ عراق، از بعضي سياست هاي داخلي بوش مخصوصاً بلند رفتن قيمت تيل و مسئله مهاجرت ها كه مردم به شكلي از آنها ناراضي مي باشند نيز استفاده كرده، عده اي بيشتري از نماينده گان شان را به پارلمان فرستادند. دموكرات ها موازي با آنكه از سياست هاي جمهوريخواهان در مورد اشغال عراق و عدم دستيابي به امنيت در آن كشور، انتقاد مي نمودند، خواهان كمك بيشتر و حتي دوچند در بخش هاي مالي و نظامي به افغانستان بودند. آنان افغانستان را منطقه مهم استراتيژيكي در سياست آسيايي امريكا دانسته، متعقد اند كه بايد تروريزم و القاعده در افغانستان و مرزهاي پاكستان مهار و سركوب گردد و به اين خاطر كه رهبري جمهوريخواه امريكا براي اعمال قدرت بيشتر در عراق، افغانستان را كم توجه ساخته شديداً انتقاد مي نمايند. آنان موقعيت افغانستان را براي امريكا جدي تر از عراق مي دانند.

با توجه به نظر دموكرات ها در مورد افغانستان، با وجوديكه سياست هاي كلي آن كشور در عراق و افغانستان دستخوش تغييرات بنيادي نخواهد شد؛ اما در روند كمك به افغانستان از سوي امريكا مطمئناً تغييراتي به وجود خواهد آمد و پيشنهادهاي بوش براي كمك به افغانستان، بي مقاومتي از سوي كنگره و سنا نه تنها به تصويب خواهد رسيد بلكه بر آن ها افزايش هم صورت خواهدگرفت، پارلمان امريكا افغانستان را در بحث هاي خود بيشتر مطرح خواهد كرد و مبارزه بر ضد تروريزم و القاعده آهنگ تُندتري خواهد يافت. ‌ ‌

برگشت به بالای صفحه

پاكستان له سختو ننګونو سره مخ دى

په دې وروستيو كې د پاكستان حكومت پر سياسي ننګونو سربېره له ترهګريزو ننګونو سره هم مخامخ شوى دى. د لړم په اووه لسمه نېټه د سرحد ايالت د مالا كنډ اجنسۍ په درګۍ سيمه كې د يوه ځانمرګي بريد له امله ۴۲ تنه پوځيان مړه او ۱۳ تنه نور ټپيان شول. دغه بريد يوه روزنيز مركز ته څېرمه په هغه ډګر كې وشو، چې پاكستاني پوځيانو پكې پوځي تمرينات تر سره كول. پاكستاني چارواكو دا بريد د باجوړ د پېښې غبرګون په ګوته كړ او ويې ويل، چې دغه بريد يو تن موټر سايكل سپاره كړى دى.

د لړم په اتمه د باجوړ اجنسۍ د چنګۍ سيمې د مولانا لياقت علي په ضياالعلوم تعليم القران مدرسې بمباري وشوه، چې له امله يې د نوموړې مدرسې ۸۳ تنه طالبان ووژل شول. دې پېښې په پاكستان كې د مذهبي ګوندونو سخت غبرګون راوپاراوه او د خبري رسنيو په رپوټ د مړو تر راايستنې وروسته شاوخوا ۵۰۰ تنو اوسېدونكو د پاكستان حكومت په خلاف مظاهره وكړه او د پاكستان د جماعت اسلامي ګوند مشر قاضي حسين احمد وويل، چې دا بريد امريكايي چورلكو كړى دى، خو په افغانستان كې د امريكايي ځواكونو چارواكو د نوموړي دا ادعا رد كړه.

تر دې وروسته په خيبر اجنسۍ كې يوه مشهور ديني عالم مولوي نصيرالدين، چې يوې غونډې ته يې وينا كوله وويل، په خپلو مدرسو كې يې ۱۵۰۰ تنه ځانمرګي بريدكوونكي روزلي او دوى د باجوړ د پېښې غچ اخلي. له بل لوري په لندن كې خپرېدونكې ډيلي ټايمز ورځپاڼې تېره اوونۍ د پاكستان د استخباراتي سازمان په قول وليكل ، چې په وزيرستان كې د اسلامي جهاد د شورا يوه كړۍ، چې مشري يې د عمر ازبك په غاړه ده او ويل كېږي هغه د القاعده شبكې د يوې شاخې مشري كوي، هوډ لري، چې د باجوړ د پېښې په غبرګون كې د كراچۍ په مهمو برخو كې چاودنې تر سره كړي. د پاكستان يوې بلې اسلامي ډلې هم په پاكستان كې د باجوړ د پېښې په غبرګون كې د ځانمرګو بريدونو ګواښنه وكړه.

د پاكستان د استخباراتو پخواني مشر جنرال حميد ګل پر پوځي ډګر ځانمرګى بريد اندېښمنونكى او خطرناك وباله. تر دې پېښې مخته په پېښور او كوټه هم ورته پېښې شوې وې، چې له امله يې يو شمېر خلك له منځه تللي وو او هم د پاكستان د پارلمان پر ودانۍ يو توغندويي برېد شوى و. د كارپوهانو په اند، د باجوړ او نورو سيمو ځانمرګو بريدونو د پاكستان حكومت له سختو ننګونو سره مخ كړى دى او له دې امله د پاكستان حكومت تر سخت فشار لاندې راغلى دى.

له بل لوري په پاكستان كې يو شمېر سياسي ګوندونه هم د افغانستان په چارو كې د لاسوهنې له امله د پاكستان د حكومت غندنه كوي او غواړي، چې پاكستان د افغانستان په مسايلو كې له لاسوهنې لاس په سر شي. د لړم په اوومه د پښتونخوا د ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅكزي په پښين كې په يوه غونډه كې، چې لس زره كسانو په كې برخه اخيستې وه، وويل، چې پاكستان د افعانستان په ناامنيو كې لاس لري او هم د نړۍ ټول ترهګر په پاكستان كې روزل كېږي. همدارنګه د نشنل عوامي ګوند مشر اسفنديار ولي هم په يوه خبري ناسته كې د امن لپاره د افغانانو د يو موټي كېدو غږ اوچت كړ او په افغانستان كې د امن راوستلو په موخه يې د كرښې د دواړو غاړو د قومونو تر منځ د ګډې جرګې د جوړېدو ملاتړ وكړ.نوموړي ويلي ،چې ترڅوپه افغانستان كې امن نه وي،په سيمه كې دامن سوال نه پيداكيږي.

په نظر كې ده، چې د روان لمريز كال د سلواغې په مياشت كې د كرښې د دواړو غاړو د قومونو تر منځ جرګه جوړه شي. ويل كېږي، چې د افغانستان له لوري به پر قومي مشرانو سربېره د مدني ټولنو استازي هم ګډون ولري. سياسي كتونكي كه څه هم د افغانستان په مسايلو كې د پاكستان د هميشني دوه مخي سياست له امله د هغه هيواد له لوري د دغې جرګې پر پايلو ډېر ډاډمن نه ښكاري، خو په پاكستان كې اوسنيو سياسي حركتونو ته په پام سره وايي، چې كېداى شي د روانو ننګونو له امله دغه هيواد د افغانستان په اړه په خپل سياست كې يو څه بدلون راولي. د كتوونكو اندېښنه له دې امله ده، چې د پاكستان حكومت د تر سره كېدونكې جرګې په درشل كې په دې خبره زور اچوي، چې بايد له كرښې اغزن سيم تاو كړى شي.

پورتينو څرګندونو ته په كتنې سره ښايي په لنډ مهال كې د كرښې د دواړو غاړو تر منځ جرګه كومه خاصه لاسته راوړنه ونه لري، خو په اوږد مهال كې به ژور اغيز خامخا ولري او هغه ځكه، چې په سرحد كې وژل شوي قومي احساسات، چې اوس اوس د بيا را ژوندي كېدو په حال كې ښكاري، په پوره توګه راژوندي شي او د سرحد واقعي قومي مشران به د پرېكړو صلاحيت په خپل لاس كې واخلي او په افغانستان كې به د كرښې د هغې غاړې له لوري د ګډوډيو د رامنځته كېدو مخه ونيسي.

د كرښې پورې غاړه دغه حركتونه په داسې حال كې رامنځته كېږي، چې دې غاړې ته د پكتيكا قومي مشرانو، د كندهار علماوو او بيلابيلو ولسي وګړو د پاكستان د لاسوهنو په وړاندې خپل مخالفت اعلان كړ ، چې دا پخپله په يو ډول د پاكستان تر فشار لاندې راتلل او د خلكو د اعتراضونو د زياتېدو او قوت موندلو نښه ده. كه چېرې دا وړ حركتونه زيات شي پاكستان به په نږدې راتلونكي كې له دننه او بهر څخه له ګڼو سياسي او جدي فشارونو سره مخ شي. د داسې حركتونو پياوړي كېدل به په سيمه كې د كړكېچ د له منځه وړلوپه لاره كې ګټور تمام شي او دا هغه څه دي، چې افغانان يې هركلى كوي.

برگشت به بالای صفحه

ولسي جرګې د خپلو امتيازاتو د تصويب په موخه خبريالان له تالاره وويستل

د عقرب په دوه ويشتمه نېټه د دوشنبې په ورځ د ولسي جرګې د استازو د امتيازاتو او حقوقو پر سر د بحث لپاره د رسنيو خبريالان او فلم اخيستونكي، د ولسي جرګې له تالار څخه وويستل شول او د هغه په وړاندې د غبرګون په ډول يو شمېر خبريالانو په راتلونكي كې د ولسي جرګې د غونډو د خبرونو او فيصلو د نه خپرولو غږ وكړ، چې د هغې ورځې په سباد ژورنالستانو ملي اتحاديې له ژورنالستانو غوښتنه وكړه، چې د غونډو د تحريم پر ځاى دې د ملت له ستازوسره د تفاهم له لارې رامنځته شوې ستونزې ته د حل لاره ومومي. دا دويم درېيم ځل دى، چې خبريالان او فلم اخيستونكي د ولسي جرګې له تالار څخه ويستل كېږي او رسنۍ يې په اړه غبرګون ښكاره كوي.

د اصولو او لايحو پر بنسټ ولسي جرګه حق لري، چې د هيواد د ځينو ځانګړو ملي او امنيتي مسايلو په اړه پټې يا سري غونډې جوړې كړي ، خو په داسې مواردو كې، چې ملي او امنيتي مسالې مطرح نه وي، خبريالان، چې خلكو ته د اطلاع رسونې او د واقعيتونو د خپرولو مسووليت لري، دا حق لري، چې پر داسې مسايلو كار وكړي او خلكو ته ووايي، چې د دوى استازي څه كوي او پر كومو مواردو غونډې جوړوي او جر و بحث كوي. په وروستي ځل، چې خبريالان او فلمبرداران د ولسي جرګې له تالار څخه ويستل شوي دي، استازو د دولت د تشكيلاتو بحث پرې كړى او د خپلو حقوقو او امتيازاتو او د ولسي جرګې د اداري څانګې د بې ځايه لګښتونو پر سريې د تړليو دروازو شاته غونډه كړې ده او دا هغه موضوعات دي، چې ولس بايد پرې پوه وي. د ويسا ورځپاڼې ليكلي دي، چې په دې غونډه كې د اداري هيئت په كړنو او بې ځايه لګښتونو هم بحثونه شوي دي. سر بېره پر دې ويل شوي، چې په (يو ان ډي پي) موسسې پورې اړوند د (سيل) په نامه څانګې ويلي، چې ولسي جرګې ته يې دوولس مليونه ډالره وركړي دي. همداراز دا هم ويل شوي، چې د ولسي جرګې دوهمې مرستيالې فوزيه كوفي د نړۍ بېلابېلو مرسته كوونكوهېوادونوته برېښنا ليكونه لېږلي او په هغه كې يې ويلي، چې د هر استازي پر سر د وركشاپونو او ټريننګونو لپاره پنځه ډالره لګښت راځي، چې بايد مرسته ورسره وشي.

د ولسي جرګې استازي په داسې حال كې د ځان لپاره د امتيازاتو غوښتنه كوي، چې فقر او بدبختۍ ټول هيواد په سر اخيستى او خلك له فساد او قحطۍ رنځ وړي. د استازو له خوا د دغو امتيازو مطرح كول واقعا خلك په حيرت كې اچولي او نه شي كولى دا تمه وكړي، چې بالاخره ولسي جرګه به د خلكو په ګټه په اساسي توګه كوم كار وكړي.

پورتينيو مواردو ته په كتنې سره، د ولسي جرګې له تالار څخه د خبريالانو د ويستلو لپاره هيڅ داسې وجه نه ليدل كېده او دا داسې موضوعات دي، چې ولس بايد پرې وپوهېږي او قضاوت وكړي. د تېرې سه شنبې په ورځ د ولسي جرګې مشر محمد يونس قانوني له يو شمير ژورنالستانو سره د كتنې پر مهال رامنځته شوې ستونزه سو تفاهم وبلله او په دې اړه يې د خپلې خواشيني څرګندونه وكړه او ويې ويل ، چې پارلمان حق لري، خپلې جلسې په محرمانه ډول تر سره كړي.

برگشت به بالای صفحه

روس ها سوراخ دعا را گم کرده اند (تحلیل)

فدراتيف روسيه كه ميراثدار اتحاد شوروي سابق است، از سال هاي دور به اينسو يكي از فكتورهاي مهم فشار بر افغانستان محسوب شده و صدها سال در رقابت با كمپني انگليسي هند شرقي نه تنها افغانستان را جزئي از مناطق مورد نفوذ خود مي دانست كه باري قسمتي از خاك افغانستان (پنجده) را هم به اشغال خود در آورد. انگليس ها جهت جلوگيري از نفوذ روسيه در هندوستان دوبار افغانستان را به اشغال خود در آوردند.

كودتاي داوود خان ، قدمي شوروي را در تسلط بر افغانستان نزديكتر ساخت كه با كودتاي 7ثور و بعد تجاوز6جدي كشور ما را در سيطره كامل خود در آورد. فروپاشي اتحاد شوروي كه جنگ در افغانستان عليه او يكي از فكتور هاي اين فروپاشي بحساب مي آيد و بعد استقلال كشورهاي آسياي ميانه در شمال كشور ما بشكلي فدراتيف جديد روسيه را از نزديكي به افغانستان دور نگهداشت. اما تلاش هاي آن كشور مخصوصاً بعد از بقدرت رسيدن پوتين جهت احيايي عظمت ازدست رفته روسيه، زمينه هاي مداخله آنرا در آسياي ميانه و بشكلي در افغانستان مجدداً زنده نمود.

تشكيل شانگهاي 6 و نزديكي ازبكستان (بزرگترين كشور آسياي ميانه) با روسيه و اخراج نيروهاي امريكايي از آن كشور به نوعي زايش سياست هاي فرامرزي فدراتيف روسيه را در منطقه به نمايش گذاشت. اين كشور كه يكي از بزرگترين زرادخانه هاي هستوي جهان را در اختيار دارد، بعد از خروج نيروهاي شوروي از افغانستان و سقوط دولت نجيب با هماهنگي هند و ايران از اتحاد شمال حمايت مي كرد و گفته مي شود كه در جنگهاي كابل و بعد جنگ عليه طالبان هيچوقت از كمكهاي تسليحاتي اش نسبت به جبهه شمال دريغ نكرده است.

بعد از 11سپتمبر كه باز هم اتحاد شمال در دولت هاي موقت و انتقالي نقش محوري داشت و مخصوصا سياست خارجي افغانستان در كنترول اين اتحاد بود، روس ها خود را از وضعيت در افغانستان راضي نشان داده و ادعاي ده مليارد قرض بر افغانستان را فقط به عنوان فشاري بر حضور غربي ها در منطقه گاهگاهي علم مي كردند. بعد از تشكيل دولت انتخابي و كابينه آن، روس ها با اين اظهار نظر كه در كابينه آقاي كرزي پشتون ها بيشتر جاداده شده، عكس العمل نشان دادند، چيزيكه با جواب بسيار سست وبي روح وزارت خارجه آن وقت افغانستان روبرو شد.

روس ها كه با حملات تروريستي چيچيني ها درگير نبرد خونيني اند و دست القاعده را در پس پشت اين چالش ها مي بينند، از يكطرف خود را مكلف به ضديت با تروريزم مي دانندو از سوي ديگر چون ايالات متحده در راس نيروهاي مبارزه با تروريزم قرار دارد، از تقويت تروريزم چندان ناخشنود نمي باشد.لــــــذا بــا چنين پارادوكسي روس ها به القاعده و تروريزم مي نگرند.

اظهارات اخير وزير خارجه روسيـــه در سفري به پاكستان در مورد هماهنگي آن كشور، جهت مبارزه با تروريزم در حد معيني با وضعيت اخير افغانستان، تدوير جرگه دوطرف سرحد، فعال و همگام شدن وزارت خارجه با رياست جمهوري، اظهارات رباني بخاطر نجنگيدن در برابر طالبان، ملاقات عده يي از قوماندانان شمال با طالبان و دعوت كرزي از بعضي احزاب ملي گراي پاكستان جهت مذاكره در حل بحران كنوني مي باشد. روس ها كه خود درگير گذار از اقتصاد بروكراتيك به اقتصاد بازار، سرمايه گزاري هاي خصوصي، حفظ اقتداردر كشور هاي آسياي ميانه، رقابت با حضور نيروهاي غرب در آسيا، هماهنگي با سياست هاي منطقوي و بين المللي چين، مشكل عراق و فلسطين با غربي ها مي باشند، نمي توانند موقعيت بسيار حساس افغانستان را مثل صدها سال گذشته فراموش كنند و به شكلي در قضاياي آن مداخله ننمايند.

افغان ها كه خاطرات دردناكي از دوران اشغال روس ها دارند و هنوز خون 2ميليون افغان در مقابله با تجاوز شان نخشكيده، نمي توانند شاهد چنين مداخلاتي بار ديگر از سوي آنها باشند، اين خوش و بش و هماهنگي روس ها با پاكستان، زماني اعلان مي گردد كه دولت و ملت افغانستان شاهد مداخلات آشكار پاكستان در امور داخلي كشور شان هستندو عوض اينكه روس ها دولت افغانستان را در مبارزه بر ضد تروريزم ياري برسانند، به ياري رساندن براي دولتي اقدام مي كنند كه آشيانه و پرورشگاه تروريزم را در خاك خود بوجود آورده و در بي ثباتي افغانستان تلاش مي نمايد، تااز آب گل آلود ماهي مراد گرفته،نفوذ خودرا دركشور ما بارديگر گسترش دهند.

برگشت به بالای صفحه

ریگا، کدام پاسخ؟

نشست سران عضو پیمان ناتو، هفتهء گذشته در ریگا که به افغانستان متمرکز بود، توجه جهانیان را سخت به خود معطوف داشت. کشورهای عضو این پیمان که با ناهماهنگی هایی به افغانستان آمده اند، نسبت به اهداف ایالات متحده در منطقه خود را متعهد ندانسته، جز انگلیس اکثر آنها به نوعی دل زده درین جنگ شرکت کرده که در جریان نشست نیز اختلاف نظرهای شان کاملاً مشهود بود.

امریکا و انگلیس که ضرورت وجودی ناتو را با کشیدن پای آن در افغانستان بازسازی می کنند، برای عده ای از اروپائیان رویارویی با طالبان جالب و خوشایند نبوده، تلاش مینمایند در مناطق امنی در افغانستان بخسپند و عده ای دیگر از رزمیدن در کندهار، هلمند و ارزگان سخت شکایت داشته، خواهان عملیات مشترک درین کانون آشوب می باشند. این ناهماهنگی نزد عده ای از اعضا طوری القا شده که مقتدرانی چون آلمان، فرانسه و ایتالیا می خواهند دیگران را گوشت دم توپ قرار دهند. نشست ریگا گرچه روی این اختلاف پرده ساتری کشید و بطور کلیشه ای اعلان کرد که در صورت ضرورت فرماندهی می تواند هر نیرویی را هر جا که بخواهد اعزام کند ولی اصل عدم عملیات مختلط میان این نیروها مثل گذشته باقی ماند. داد و واویلای ناتو مبنی بر ارسال سربازان بیشتر با تجهیزات پیشرفته نتیجه ای نداد. بسیاری از صاحب نظران متعجب اند که چرا ناتو با داشتن 32800 نفر در افغانستان خواهان نیروی بیشتر است. زیرا در کنار آن نیروی 80 هزار نفری پولیس و اردوی ملی افغانستان نیز حضور داشته، در خط مقدم می جنگند و تلفات سنگینی هم بر می دارند. در حالیکه نیروهای خارجی در سال جاری صرف 150 نفر تلفات داشته که برای هر یک از کشورهای عضو کمتر از 4 نفر می رسد و فقط در 4 ولایت درگیر جنگهای نسبتاً رویارویی و در 9 ولایت دیگر با جنگهای محدود چریکی، ایذایی و بیشتر با انفجار و انتحار رو به روی می باشند و تا حال ناتو در هیچ جبهه ای با گروپی از طالبان که بیشتر از 300 نفر نیرو داشته باشند رو به رو نشده و بدین صورت این نیروی عظیم چرا از کمبود نفرات شکایت داشته باشد؟ دهها گروپ ناتو تا حال در افغانستان یکبار هم ماشه را فشار نداده اند و در کارهای غیر امنیتی مصروف اند، کاروان های تانک آن در کوچه پسکوچه های کابل پرسه می زنند و در سناریوی 8 جوزا که بخشی از کابل آتش گرفت از اتاق های شان بیرون نشدند. این همه نیرو برای تأمین امنیت در 13 ولایت بحدی زیاد است که جای برای ظرفیت های عملیاتی شان وجود ندارد. نیروهای مستقر در شهر کابل که حتی دروازه های شهر را به قضا و قدر سپرده اند می توانند در نقاط آشوب زده اعزام شوند، نه اینکه برای خواستن نیروی بیشتر فغان به آسمان بلند گردد.

ناتو اگر صدبار نیروهایش را افزایش دهد اما هماهنگی عملیاتی میان خود، میان خود و اردوی ملی افغانستان، تقویت افراد، مادی و تسلیحاتی اردوی ملی، تغییر در ساختار دولت کنونی، مهار مواد مخدر، رفع بیکاری، سرعت در بازسازی و فشار بر پاکستان بخاطر مداخله در امور افغانستان را افرایش ندهد، ممکن نیست بحران کنونی کاهش یابد و چون بسیاری از نیروهای موجود ناتو در افغانستان عاطل و غیر فعال اند، ضرورت اعزام نیروهای بیشتر اصلاً ضروری به نظر نمی رسد، چیزیکه ناتو آنرا به اشتباه خواستار است و ریگا آنرا بطور سمبولیک و کلیشه ای پذیرفت و به بعد موکول کرد.

برگشت به بالای صفحه

قصوري له بړستنې پښې اوږدې غځوي

تېره اوونۍ ډيلي تلګراف اوونيزې د پاكستاني ژورنالست احمد رشيد له قوله وليكل، چې د پاكستان د بهرنيو چارو وزير خورشيد احمد قصوري د هالند د بهرنيو چارو له وزير او په افغانستان كې د ناټو د ځواكونو د مشر جنرال ديويد ريچارد سره په ليدنه كې ويلي دي، چې ناټو د طالبانو په وړاندې جګړه كې ماته خوړلې، بهتره ده، چې له طالبانو سره د جګړې پر ځاى هغوى په رسميت وپېژني. همدارنګه نوموړي دا هم ويلي، چې د افغانستان د اوسني دولت پر ځاى دې يو بل ائتلافي دولت جوړ شي او حامد كرزى دې له خپلې څوكۍ ايسته شي. قصوري دا څرګندونې د ريګا د ناستې په درشل كې وكړې، خو په دغه ناسته كې ناټو په افغانستان كې پر خپلو كړو ژمنو د ولاړ پاتې كېدو ژمنتيا وښوده او د خپلو مرستو پر دوام يې ټينګار وكړ.

دا لومړى ځل نه دى، چې په پاكستان كې ځينې دولتي سرچينې او يو شمېر نا دولتي كړۍ ورته څرګندونې كوي او غواړي، افغان دولت كمزورى وښيي او د افغان دولت پر استقلاليت يو ډول سياسي ګوزار وكړي. د ډيلي تلګراف د دغې ليكنې تر خپرېدو وروسته د پاكستان د بهرنيو چارو وزارت دا څرګندونې رد كړې او ويې ويل، چې د قصوري له خبرو ناسم تعبير شوى او هغه داسې څه نه دي ويلي، چې ګواكې ناټو ماته خوړلې او له افغانستان څخه دې ووځي او يادې په افغانستان كې بل ائتلافي دولت جوړ شي. همدارنګه په دغو څرګندونو كې راغلي دي، چې د قصوري څرګندونې د نوموړي هيواد پر دې دريځ ولاړې وې، چې بايد يوه هر اړخيزه ستراتيژي تر لاس لاندې ونيول شي، ځكه يوازې له نظامي لارې د افغانستان ستونزه نه شي حل كېداى، نو دا ستونزه بايد له سياسي او اقتصادي لارو حل شي.

قصوري په دې ډول څرګندونو سره دا وښوده، چې په ډپلوماتيكو چلندونو كې تر ډېرو حتى عامو وګړو پاتې راغلى دى. نوموړى بايد په دې پوه شي، چې افغانستان يو خپلواك هېواد دى، خپل څښتن لري او خپل برخه ليك پخپله ټاكي.

افغانستان هغه هېواد دى، چې اساسي قانون لري او هر څه د دغه اساسي قانون له مخې تر سره كېږي. د افغانستان دولت د همدغه اساسي قانون په بنسټ د افغانستان د خلكو له خوا رامنځته شوى او حامد كرزى، د ټولټاكنو له لارې د خلكو د رايو په اكثريت د دغه دولت په مشرۍ ټاكل شوى دى. د داسې يو اصل په موجوديت كې هيڅوك په تېره يو بهرنى وګړى خو بيا دا حق نبايد ځان ته وركړي، چې د يوه دولت او يو جمهور رئيس د ايسته كېدلو خبره وكړي. پوښتنه دا ده، چې ايا قصوري له دې هرڅه بې خبره دى او كه ځان تېر باسي؟ ايا د پاكستان د بهرنيو چارو د وزير په توګه قصوري دا صلاحيت لري، چې د افغانستان او د افغانستان د برخليك په اړه پرېكړه وكړي؟ ايا قصوري د يوه دپلومات په توګه نه پوهېږي، چې دا وړ خبر ې د يوه هيواد په چاروكې څرګندې لاسوهنې دي؟ ايا قصوري پر دې فكر كړى، كه چېرې د يوه بل هيواد دپلومات دپاكستان د كورنيو مسايلو په اړه څه ووايي پر دوى به څومره بده اغېزه وكړي او ايا دوى چاته دا اجازه وركوي، چې څوك يې د هيوادنيو چارو په برخه كې لاسوهنه وكړي؟ بې له شكه، چې نه قصوري او نه بل پاكستانى دا وړ كړ وړه مني او ښايي ډېر سخت غبرګون وښيي. كه څه هم د پاكستان دولت وخت په وخت د تروريزم په وړاندې په مبارزه كې او د افغانستان له دولت سره د مرستو په ژمنو ټينګار كوي، خو د هغه دولت د ځينو لوړ پوړو چارواكو له خوا دا ډول څرګندونې هر څه تر پوښتنې لاندې راولي او پر صداقت يې د شك سبب كېږي.

د قصوري دغه څرګندونې په عامه كچه د افغانانو د غبرګون لامل شوې، كه څه هم د افغانستان پارلمان په دې اړه كلك غبرګون وښود، خو د پوښتنې وړ خبره دا ده، چې ولې د افغانستان د دولت په كچه د بهرنيو چارو وزارت او د كرزي د مطبوعاتي دفتر په دې اړه له كلك غبرګون ښودلو ډډه كړې. په دې برخه كې د كرزي د مطبوعاتي دفتر چوپتيا د پوښتنې وړ موضوع ده او لازمه برېښي، چې نوموړې مرجع د دې چوپتيا سپيناوى وكړي.

برگشت به بالای صفحه

د قصوري سفر؛ نيمګړې پايله

د ليندۍ په ۱۶ مه د پاكستان د بهرنيو چارو وزير خورشيد محمود قصوري په دوه ورځني سفر افغانستان ته راغى. د افغان دولت له خوا د امن او رفاه د سيمه ييزې جرګې د كميسيون د دارالانشا رئيس فاروق وردګ، د نوموړي د سفر موخه د جوړېدونكې جرګې په اړه د خبرو اترو تر سره كول په ګوته كړه. ښاغلي وردګ دا خبرې په داسې حال كې وكړې، چې څو اوونۍ وړاندې يې په يوه خبري كنفرانس له دې امله، چې تر اوسه د پاكستان دولت په هغه هيواد كې د دغې جرګې د جوړېدو په اړه كوم كار په مخ نه دى وړى، اندېښنه ښوولې وه.

افغانستان ته د قصوري د سفر خبره وروسته تر هغه راپورته شوه، چې دوې اوونۍ وړاندې په لندن كې خپرېدونكې ورځپاڼې ډيلي ټليګراف يو رپوټ خپور كړ، چې نوموړي په افغانستان كې د ناټو ځواكونو له قوماندان ديويد ريچارد سره په ليدنه كې ويلي وو، دغه ځواكونه دې له طالبانو سره په جګړه كې خپله ماته ومني، طالبان په رسميت وپېژني او په افغانستان كې د حامد كرزي له حضور پرته يو بل ائتلافي حكومت جوړ شي.

د قصوري دې خبرو په افغان روښنفكري، دولتي او مطبوعاتي كړيو كې د امن د جرګې په لاره كې د خنډ رامنځته كېدو اندېښنه لا نوره پسې زياته كړه، ځكه دوې اوونۍ دمخه د رسنيو له خوا دا خبر هم خپور شو، چې پرويز مشرف د پاكستان د اى .اس .اى د استخباراتي شبكې تر سخت فشار لاندې راغلى، چې ولې يې په امريكا كې له حامد كرزي سره د جورج ډبليو بوش په وړاندې د امن د جرګې طرحه ومنله او له بل لوري د پاكستان د بهرنيو چارو وزارت د قصوري د دې سفر يوه موخه د افغانستان دولت ته د دغه هيواد په ناارامو جنوبي سيمو كې له جګړې پرته د يوه اقتصادي مارشال پلان سپارل په ګوته كړل، حال دا چې يوه جنګ ځپلي هيواد ته تر جګړې وروسته د داسې طرحو وړاندې كول، د نړيوالې ټولنې له لارې منطقي ښكاري او داسې پلانونه بايد د نړيوالې ټولنې له لارې وركړل شي. خو افغانستان ته د قصوري سفر د جرګې په اړه بيا يو څه هيلې راژوندۍ كړې، هغه هم په ټكني ډول، ځكه له افغان مقاماتو سره د قصوري بحث تر ډېره د مارشال پلان د طرحې په اړه و، نه د جرګې.

افغان چارواكو مياشت دمخه دا څرګندونه كړې وه، چې د سلواغې په مياشت كې به د كرښې په دواړو غاړو كې د پرتو قومونو تر منځ د امن جرګه جوړه شي او په نظر كې وه، چې د قصوري او افغان چارواكو په دغه ليدنه كې به د جرګې د جوړېدو تاريخ وټاكل شي، خو قصوري پخپل مطبوعاتي كنفرانس كې وويل، چې دوى لا د جرګې لپاره د يوه كميسيون د جوړېدو په هڅو لګيا دي او د جرګې د جوړېدو نېټه به هغه كميسيون اعلان كړي. د نوموړي دا خبره يو ځل بيا د دې شك د راولاړېدو لامل شوه، چې پاكستاني چارواكي د امن د جرګې له جوړېدو سره چندانې علاقه نه لري او غواړي په دې توګه جرګه و نه شي او يا هم د وخت په تېرېدو سره د هغه له اهميت څخه څه كم شي او يا دا چې د ډېر وخت په تر لاسه كولو سره جرګې ته د رښتينو قومي مشرانو په ځاى خپل كسان راولي او پر جرګې خپلې غوښتنې ومني.

قصوري له افغانستان څخه په بېرته ستنېدو كې د امن د جرګې د جوړېدو په موخه د افغان دولت او افغانانو د چمتو والي پيام له ځان سره يووړ، وليدل شي، چې دا پيام په هغه هيواد كې د جرګې د جوړېدو په لاره كې څومره اغېز ښندلى او خوځښت پيدا كولى شي؟

كه څه هم يو شمېر كارپوهان د دې لاملونو د شتون له كبله د جرګې پر جوړېدو خپل شك ښكاره كوي، خو كوم څه، چې څرګند دي، هغه دا دي، چې د كرښې ها غاړه پښتانه او د پښتنو سياسي ګوندونه د دغې جرګې په جوړېدو او په افغانستان كې د ثبات پر ټينګېدو ولاړ دي او دا هغه موضوع ده، چې د جرګې په جوړېدو او په اوږد مهال كې د هغه د ښو پايلو زېرى وركوي.

برگشت به بالای صفحه

مردم داد خواهي مي خواهند

دهم دسمبر مصادف با روزجهاني حقوق بشر بود كه آنرا كميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان با جمعي از بلندپايگان دولت به شمول آقاي كرزي در تالار راديو افغانستان تجليل كرد.

دراين جلسه برنامه عمل عدالت انتقالي كه توسط كميسيون حقوق بشر تدوين شده، آغاز گرديد و در ختم آن هدايايي از سوي كميسيون به چند تن از جمله احسان الله بيات، تفويض گرديد. آقاي كرزي درين جلسه باريختن اشك از عملكرد نيروهاي خارجي و پاكستان در افغانستان سخت شكوه كرد.

پروژه عدالت انتقالي كه در آن ناقضان حقوق بشر بايد مواخذه شوند، يكي از پرصدا ترين و پرتنش ترين پروژه هايي است كه هميشه با جنجال و سرو صدا از سوي متهمان به نقض حقوق بشر روبه رو شده است.

تطبيق اين پروژه و دادخواهي از جنايتكاران جنگي در وضعيت فعلي افغانستان با مشكلات پيچيده اي رو به رو بوده، ضعيف به نظر مي رسد كه بتوان آنرا عملي ساخت. بسياري از كساني كه در لست اين پروژه قرار دارند، از قدرتمنداني اند كه در راس ارگان هاي مختلف قدرت قرار دارند و در قدم اول بايد نهادي جهت تصفيهء آنان ازقدرت به وجود آيد و بعد مكانيزمي جهت چگونگي دادخواست از آنان ايجاد گردد و به تصويب پارلمان برسد. از جائيكه پارلمان مملو از چنين افرادي است، مشكل و حتي ناممكن به نظر مي رسد كه حاضر به تصويب لايحه يي درين زمينه گردد.

دولت آقاي كرزي كه بايد گام هاي اوليه را درعملي ساختن آن بگذارد، به صراحت اعلان نمود كه اين افراد ناقض حقوق بشر نه تنها نيستند كه در 5 سال اخير در راه تامين وحدت ملي، گام هاي موِثري را برداشته اند!! اينكه اين تصفيه حساب را چطور دفتر مطبوعاتي رئيس جمهور انجام داده و بجاي محكمه اختصاصي و يا محاكم ثلاثه چنين فتوايي را صادر مي كند، مردم را متعجب ساخته، مردم افغانستان انتظار نداشتند تا يكباره چنين قضاوتي را منتشر سازد. اين درحاليكه قانون اعمال خير و شر را جداگانه ارزيابي كرده يكي را با ديگري معامله نمي كند.

آناني كه در نظرخواهي اين پروژه به عنوان ناقض حقوق بشر شناخته شده اند و اكنون در نهادهاي مختلف قدرت قراردارند، هميشه در مقابل طرح هاي حقوق بشري از خود عكس العمل نشان مي دهند كه گاه در تلويزيون مي گويند: "دست پدرتان آزاد" و به اين صورت خود به خود موارد نقض را بر خود وارد مي سازند. آنانيكه در برابر قانون تمكين نمي كنند، چگونه مي توانند قانون وضع كنند؟ اگر اينان ناقضان حقوق بشر نيستند، بايد به بسيار گردن درازي در هرمحكمه حاضر شوند و حساب خود را پاك كرده، بار اتهامات را از خود دور بسازند و در صلح و صفا زنده گي نمايند.

با وضعيتي كه ساختار كنوني دولت افغانستان دارد، به هيچ عنوان ممكن نيست چنين پروسه هايي به سر برسد و اين زماني ميسر است كه جامعه جهاني و دولت افغانستان، واقعاً به خواست ملت توجه كنند و به داد آناني برسند كه خواهان دادخواهي از قتل ها و چور و چپاول اند و درصورتي كه درين راه مصلحت ها و مصالحه ها جانشين واقعيت ها گردد، ممكن نيست چنين كاري عملي گردد.

برگشت به بالای صفحه

كرزى؛ په لږ واټن كې ضعيف او توند دريځ

د دسمبر په لسمه په افغانستان كې د انتقالي عدالت د پروګرام د پيلېدلو د اعلان او د بشر د حقوقو د نړيوالې اعلاميې د تصويب د ۵۸ مې كاليزې د لمانځلو په ورځ، د جمهور رئيس حامد كرزي ناهيلي او ژړاند حالت ټول ولس هېښ كړ. د ولس دا هېښتيا له دې امله وه، چې څه باندې دوه كاله مخكې يې د رښتيني ملاتړ په دود ده ته د جمهوري رياست په ټولټاكنو كې رايه وركړه او دا يې وښوده، چې په هر حالت كې د هغه تر شا ولاړ دى او ملاتړ يې كوي. د ولس غوښتنه دا وه، چې كرزى د يوه داسې ستر ملاتړ په موجوديت كې بايد په دغه ورځ او نورو مناسبتونو او ناستو كې په ډېر جديت او ټينګار سره و غږېږي ، نه داسې ناهيلى.

كارپوهان په دې اند دي، چې كرزي په دې كړنې سره يو ځل بيا په ډاګه د خپلې ادارې ناكاره توب او د قضاياوو په وړاندې نه جديت او پاتې راتلنه په ګوته كړه. د تازه بيلګې په ډول، دغې ادارې د انتقالي عدالت د پروګرام د پيل له اعلانولو يوازې څو ورځې وروسته د ملګرو ملتونو د څار د ادارې له خوا خپور شوى رپوټ بې بنسټه وباله. حال دا، چې كه چېرته د كوم احتياط خبره په منځ كې وه، لازمه وه دومره يې ويلي واى، چې تر دې وروسته به د افغانستان د اساسي قانون له مخې داسې پېښو ته رسيده ګي وشي. انتقالي عدالت هغه پروسه ده، چې بايد د هغه له لارې په افغانستان كې د ځينو اشخاصو او ډلو له خوا د افغانستان په وروستي ۳۰ كلن تاريخ كې د تر سره شويو جنګي جنايتونو محاسبه او تصفيه وشي او هغه شمېر كسان، چې په جنګي جنايتونو تورن دي، د عدالت محكمې ته راكش كړى شي، خو په دې برخه كې د نوموړې ادارې له خوا وروستي اخيستل شوي ګام دا په ګوته كړل، چې د انتقالي عدالت پروسه به سر له اوسه له ناكامۍ سره مخ وي. له بلې خوا دا هم د يادولو وړ ده، چې د ښاغلي كرزي شكايت او ژړا د خپل ولس دريځ تر پوښتنې لاندې راوست، د هغه ولس دريځ، چې پېړۍ پېړۍ

يې د خپل وطن د ساتلو په لاره كې خپله وينه تويه كړې او د يرغلګرو په وړاندې د دريدو او د هغه د له منځه وړلو روڼ تاريخ لري. ښاغلى كرزى د افغانستان د جمهور رئيس په توګه نبايد په داسې څرګندونو سره ولس ناهيلى كړي، لازمه ده، چې هغه د قضاياوو په وړاندې زړور چلند خپل كړي او پر خپل ولس باور ولري. د هغه ژړا نه، بلكې د هغه جديت دى، چې كولى شي د حالاتو په كابو كولو كې رغنده ونډه ولري.

كرزي په دغه ورځ د ناهيليو پر خبرو سربېره وويل، چې دى ځينې خبرې لري، چې هغه به وروسته كوي. دا ځل د هغه دې خبرې سياسي كړۍ او روڼ اندي هېښ كړل. ټولو ته دا تلوسه پيدا شوه، چې له دې څرګندونې څخه د هغه موخه څه ده او هغه كومې خبرې دي، چې دى يې نن نه شي كولى او بل وخت ته يې پرېږدي؟ تر دې دوې يا درې ورځې وروسته كرزي كندهار ته سفر وكړ او هلته له زده كوونكو سره په ليدنه كې نيغ په نيغه پر پاكستان نيوكې وكړې او ويې ويل، چې پاكستان د افغانستان امن نه غواړي او په دې هڅه كې دى، چې افغانستان خپل غلام وګرځوي. د كرزي دا څرګندونې دا هېښتيا رامنځته كړه، چې څنګه د دوو ورځو په واټن كې هغه دومره جديت غوره كړ؟ ځكه د دسمبر د لسمې نېټې څرګندونې يې د ټول ملت لپاره ناهيلې كوونكې وې.

په داسې مهال كې، چې د جرګې د جوړېدو خبرې كېږي، د ولسمشر له لوري د پاكستان په وړاندې يو داسې دريځ نيول، دا معنى وركوي، چې افغان دولت په دې برخه كې د ګاونډي هېواد له اړخه داسې څه محسوس كړي، چې د امن د جرګې په لاره كې د خنډ رامنځته كولو په معنى وي.

ښاغلي كرزي دا څرګندونې وروسته تر هغه وكړې، چې د پاكستان د بهرنيو چارو وزير افغانستان ته راغلى و او له افغان مقاماتو سره تر ليدنو كتنو دوې ورځې وروسته بېرته خپل هيواد ته ستون شو.

ډېرى كارپوهان په دې اند دي، چې د پاكستان په وړاندې د ښاغلي كرزي له خوا د داسې سخت دريځ غوره كولو لامل ښايي افغانستان ته د پاكستان د بهرنيو چارو د وزير خورشيد محمود قصوري د دوه ورځني سفر اغيز وي. نوموړي افغانستان ته پخپل سفر كې، چې ټاكل شوې وه، بايد د امن د جرګې په اړه خبرې وكړي، خپلې ټولې خبرې له ځان سره په راوړي مارشال پلان باندې متمركزې كړې وې او ډېر ټينګار يې پر هغه و. د نوموړي له دې چلند نه دا په ډاګه شوه، چې د پاكستان دولت د امن د جرګې له جوړولو سره بې علاقې دى او دغه جرګه دومره اهميت ورته نه لري او د ځان په زيان يې ګڼي. دا انګېرنه، ځكه طرحه كېږي، چې افغان دولت د نوموړې جرګې د جوړولو په موخه د يوه كميسيون په جوړولو سره خپل چمتووالى ښودلى او د همدغه چمتووالي په رڼا كې يې ويلي وو، چې د سلواغې په مياشت كې به دغه جرګه جوړه شي. د افغان دولت له لوري د يوه داسې ګام د اوچتولو په وړاندې اړينه وه، مقابل لوري يعنى پاكستان هم د جرګې د جوړولو په برخه كې خپله ژمنه تر سره كړې واى، چې تر اوسه يې نه ده، تر سره كړې.

برگشت به بالای صفحه