په امريكا كې د حامد كرزي، پرويز مشرف او جورج ډبليو بوش تر منځ د امن د جرګې پر جوړولو تر پرېكړې وروسته، افغان دولت د تل په څېر، بې له دې، چې پر مسايلو دقيق غور وكړي، سمدستي يې د دغې جرګې د جوړېدو په موخه د پير سيد احمد ګيلاني په مشرۍ يو كميسيون و ټاكه. كميسيون د ۱۳۸۵ كال د لړم په مياشت كې رسما په خپل كار پيل وكړ او تر هغه ځايه، چې په ځينو چارو كې نا ځيرتوب يا نه دقت ليدل كېږي، د دغه كميسيون د جوړولو په موخه هم، د دفترونو په جوړولو او د لوژيستيكي امكاناتو په برابرولو كې زيات لګښتونه شوي، حال دا چې د افغانستان له اوسني اقتصادي وضعيت سره په هيڅ ډول سم نه ښكاري، چې په بېړه او بې ځايه لګښتونه وشي.

افغان دولتي چارواكو ته لازمه ده، چې د بېړې پر ځاى، دقت او ځېركتيا په نظر كې ونيسي او بې وخته موزې له پښو ونه باسي.

د افغان دولت له لوري په دومره چټكتيا سره د جرګې لپاره هڅې او د كرښې په ها غاړه كې د پرتو قومونو او د پښتنو سياسي ګوندونو له خوا د جرګې د جوړېدو هر كلي او د ملاتړ غږ په افغانستان كې د امن د ټينګښت هيلې راوټوكولې، خو په دې برخه كې كومه پوښتنه، چې رامنځته كېږي، هغه دا ده، چې ولې افغان دولت د كميسيون له جوړولو سره جوخت د پاكستان د دولت پر دريځ ځان و نه پوهاوه؟

لازمه وه، چې افغان دولت له لومړي سره په دې اړه د پاكستان له دولت سره اړيكې ټينګې كړې او د جرګې جوړولو ته يې هڅولى وى.

دا پوښتنه ځكه راولاړېږي، چې درې اوونۍ مخكې د پاكستان د بهرنيو چارو وزير خورشيد محمود قصوري افغانستان ته په خپل سفر كې د امن جرګې په اړه له خبرو سره دلچسپي نه ښودله او ډېر ټينګار يې له ځان سره پر راوړي مارشال پلان باندې و. قصوري د خپل سفر په دويمه ورځ رسنيو ته وويل، چې پاكستان لا تر دې دمه د جرګې د جوړولو لپاره كوم كميسيون نه دى ټاكلى. د قصوري دې خبرې دا څرګنده كړه، چې د پاكستان دولت د دغې جرګې له جوړېدو سره علاقه نه لري. د پاكستان د دولت له لوري د علاقې نه ښودلو يو لامل ښايي دا وي، چې نه غواړي د كرښې په غاړه پراته قومونه له لاسه وركړى موقف پيدا كړي، ځكه عملا ليدل كېږي، چې نوموړي قومونه د پاكستان د دولت تر جدي اغېز لاندې دي، كه چېرې دا جرګه جوړه شي، نو هغوى به خپل موقف بيا تر لاسه او د پاكستان په سياست او راتلونكي برخه ليك كې به خپل پوره تاثير ولري.

د پاكستان له خوا له جرګې سره د علاقې د نه ښودلو اندېښنو هغه وخت لا پسې زور واخيست، چې ښاغلي كرزي په كندهار كې زده كوونكو ته د وينا پر مهال په لومړي ځل د افغانستان د نا امنيو پړه، په جدي توګه، د پاكستان پر دولت ورواچاوله او ويې ويل، چې پاكستان په افغانستان كې لاسپوڅى دولت غواړي.

د امن جرګه په دواړو هيوادونو كې د ترهګريزو عملونواو نا امنيو په كابو كولو كې ډېر اهميت لري او ښايي، چې افغانستان او پاكستان په دې برخه كې ګډې جدي هڅې وكړي، خو كومه نيوكه، چې دم ګړۍ افغان دولت او په تېره بيا جوړ شوي كميسيون ته متوجه ده، هغه دا ده، چې ولې يې د قصوري تر سفر وروسته په پاكستان كې د امن د جرګې په اړه د هغه دولت د هڅو پوښتنه نه ده كړې؟

همدارنګه د افغانستان دولت بايد له بوش څخه، چې د دغې جرګې د جوړولو تضمين كوونكى و، وغواړي، چې پر پاكستان فشار راوړي او كه بيا هم پاكستان بې پروايي وكړه، نو دا به جوته شي، چې دغه هيواد د امريكا دريځ ته هم په درنه سترګه نه ګوري او دا هغه څه دي، چې نړيوال به وپوهېږي، پاكستان دوه ګونى سياست لوبوي او د هغه پر ژمنو باور په كار نه دى.

برگشت به بالای صفحه

انتحاری ها اهداف شانرا دقیق تر می سازند

از یکی دو هفته به اینسو عملیات انتحاری در نقاط مختلف آشوب در کشور ما بیشتر شده و اهداف انتحار کننده گان مشخص تر شده است. در گذشته اکثریت این عملیات ها نادقیق بوده کمتر افراد مهم نظامی و سیاسی را هدف قرار داده، بیشتر افراد بیطرف و غیرنظامی به قتل می رسیدند. در گذشته تروریستان فقط قادر شده بودند که حکیم تنیوال والی پکتیا را از میان بردارند. اما عملیات علیه ولسوال و رئیس شورای ریش سفیدان ولسوالی واشیر که هردو به قتل رسیدند، عملیات علیه قوماندان سرحدی هرات و انتحار برای نابودی پاچاخان حدران که تصادفاً زنده ماند، خود به خود این را به نمایش گذاشت که رهبران انتحار کنندگان، آنان را در نابودی اهداف معینی تعلیم داده به افغانستان می فرستند.

عملیات انتحاری درحالی گراف بلندش را در افغانستان می پیماید که از یکطرف قرار است جرگه امن دو طرف سرحد برگزار شود و ازین طریق راه مهار بحران کنونی دریافت گردد و از سوی دیگر آقای کرزی با دو سخنرانی یکی در کابل و دیگری در قندهار با اشک و خشم بر مداخلات دولت پاکستان در افغانستان حمله کرده که روابط میان دو کشور به شدت تیره و تار گردید. عملیات های اخیر که با بی مهری پاکستان نسبت به برگزاری جرگه امن همراه می باشد، خود بخود نشان می دهد که آن کشور سیاست خشن تری را در مقابل افغانستان اتخاذ کرده است.

عملیات های انتحاری و حمله بر اهداف مشخص، زمانی افزایش می یابد که پاکستان اعلان می دارد که بر مرز افغانستان و پاکستان، وسایل خاصی جهت کنترول بر مرز و عبور و مرور مخالفان نصب می کند تا نشان دهد که در مبارزه بر ضد مخالفان دولت افغانستان باحسن نیت عمل می کند. پاچاخان حدران که یکی از اهداف انتحار کنندگان بود تا حال چندبار در مورد برگزاری جرگه امن صحبت کرده، خواهان برگزاری آن شده و آنرا ابزار مهمی در رفع بحران کنونی بی امنیتی در افغانستان قلمداد می کرد.

افزایش عملیات های انتحاری در چند هفته گذشته، جنرال جونز یکی از قومندانان پیشین ارشد ناتو را به آن واداشت تا بگوید که طالبان می توانند آزادانه به دو طرف مرز عبور و مرور کنند و به این صورت اعتراضش را بر پاکستان وارد نمود و پاکستان که حاضرنشد برای ناتو اجازه بازکردن دفتر ارتباط را بدهد، خود بخود از کراهت پاکستان نسبت به فعالیت های ناتو در افغانستان، همکاری با آن و حل بحران در افغانستان را نشان داد.

تشدید عملیات های انتحاری و انفجاری در افغانستان که به نحوی ناتو را زیر فشار فزاینده قرار می دهد و دولت افغانستان را از همکاری پاکستان در برگزاری جرگه امن و همکاری لفظی پاکستان در حل بحران افغانستان ناامید می سازد، نمی تواند وضعیت موجود را در برابر بن بست قرار ندهد و هرچه این بن بست تنگ تر و راه های علاج محدودتر و محصورتر می گردند، مخالفان دولت افغانستان بیشتر تشجیع شده به جمع و جور کردن سیاست های ملیتاریستی شان می پردازند که باید انتظار عملیات های بیشتری را بر اهداف معین و مشخصی داشت.

این بن بست، زمانی خواهد شکست که تغییراتی در نگرش ها و سیاست های نظامیان پاکستان به وجود آید و رهبران نظامی آن کشور از سوی جامعه جهانی، مخصوصاً ایالات متحده امریکا و همپیمانان اروپایی اش زیرفشار قرار بگیرد.

برگشت به بالای صفحه

چرا دیدارهای پیهم؟

اخیراً چند مقام پاکستانی، پیهم از کابل دیدار کرده و هر یک با ادای کلمات زیبای حسن همجواری و روابط برادرانه میان دو کشور، گویی عرض ارادت کردند!! وزیرخارجه، محمود قصوری مداخلات کشورش را در امور افغانستان رد کرد، وزیر اطلاعات و فرهنگ، درانی از تفاهم میان رسانه های دو کشور یاد نمود و صدراعظم شوکت عزیز جهت جلوگیری از نفوذ مخالفان دولت افغانستان از آنسوی دیورند، از ماین گذاری و کتاره سازی بر سرحد فرضی یاد کرد!!

اینکه چرا مقامات آن کشور پیهم به کابل می آیند، جز اینکه به نحوی مداخلات آی اس آی را در امور افغانستان پرده پوشی کنند؛ با به کار بردن کلمات نرم و چرب از به راه افتادن جرگه امن منطقه که پاکستان آنرا به مفاد خود نمی بیند، جلوگیری نمایند و جامعه جهانی مخصوصاً مطبوعات غرب را طوری مجاب نمایند که گویا پاکستان خواهان روابط نیک با افغانستان بوده، این کابل می باشد که ازین "روابط نیک" استقبال نمی کند، دلیلی نمی تواند داشته باشد.

هیچکدام ازین مقامات پاکستانی، پیام جدیدی مبنی بر اینکه دولت پاکستان جهت مهار و محدود نمودن فعالیت های مخالفان دولت افغانستان در داخل خاک پاکستان چه قدم های مؤثری بر خواهد داشت، کلمه یی بر زبان نرانده، فقط به تکرار صحبت های قبلی و موضعگیری های پیشین آن کشور پرداخته، حرفی برای گفتن نداشتند. آقای درانی وزیر اطلاعات و فرهنگ آن کشور، هوشیارانه تلاش نمود تا زیر نام تفاهم میان رسانه های دو کشور، به شکلی مطبوعات افغانستان که یگانه ابزار مقابله در برابر مداخلات آن کشور است را از ملت ما بگیرد. چون اگر پاکستان همچنان مداخله کند و مطبوعات ما هم زیر نام حسن تفاهم سکوت نمایند، می تواند در حد فاجعه باری به ضرر ما و به نفع پاکستان تمام شود؛ چیزیکه عده ای از مقامات کشور ما آگاهانه و یا ناشیانه آنرا می خواهند و تیشه به ریشهء استقلال ما می زنند.

در آخرین دیدار حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان با شوکت عزیز صدراعظم پاکستان صریحاً ابراز داشت که جز خشکاندن منابع تمویل، تسلیح و آموزش مخالفان در آنسوی مرز، هیچ راهی جهت مهار بحران بی امنیتی در افغانستان نیست و زمانی این سفرها به افغانستان اثر گذار خواهد بود که ما عملاً ببینیم مکاتب ما نمی سوزند، راه های ما اخلال نمی شوند و مردم بیگناه ما در اثر انتحار و انفجار به کام مرگ نمی روند؛ و ماین گذاری و کتاره بر مرز را جدایی دو قوم و سر زمین افغانستان نامید.

موضعیگری های اخیر رئیس جمهور و وزیر خارجه افغانستان و عده ای از قوماندانان ناتو در افغانستان، به نحوی پاکستانی ها و حتی کشورهایی که با دو کارت هم در افغانستان می جنگند و هم از دولت پاکستان حمایت می کنند را زیر فشار فزاینده ای قرار داده و اگر جرگه امن منطقه ای که مشرف پذیرفته برگزار نگردد، آن کشور را در موقعیت نامساعدی قرار خواهد داد.

تلفات نیروهای ناتو، آیساف و ائتلاف نمی تواند بر وضعیت موضع گیری های کشورهای عضو اینان اثرات جدی نگذارد و روند مقابله با مداخلات پاکستان در آن کشور ها افزایش نیابد. به شرطیکه سیاستمداران افغانستان در کنار رئیس جمهور قاطعانه در برابر این مداخلات با استراتیژی واکنشی عمل کرده و برای آی اس آی و نظامیان مداخله گر پاکستانی در سطح دپلماتیک مجال نفس کشیدن ندهند و رسانه های همگانی ما را که تا حال چون شمشیر عمل کرده اند، در غلاف نسازند.

برگشت به بالای صفحه

د ملكي وګړو تلفات تاوتريخوالى نور هم زياتوي

ناټو وايي، چې په روان ميلادي كال كې به په افغانستان كې د ملكي وګړو د تلف كېدو د مخنيوي په خاطر په خپلو عملياتو كې بدلون راولي. په تېر ميلادي كال كې د كندهارد پنجوايي او ژېړۍ په ولسواليو كې د دغو ځواكونو د عملياتو په ترڅ كې يو شمېرعامو وګړو ته تلفات واوښتل او دغه ځواكونه ملكي وګړو ته د تلفاتو د اړولو له امله د بشر د حقوقو د څار ډلې له خوا تر نيوكو لاندې ونيول شول. د بشر د حقوقو دې ډلې، چې مركز يې په امريكا كې دى، له ناټو څخه وغوښتل، چې د قربانيانو كورنيو ته تاوان وركړي.

د ناټو د ځواكونو وياند ريچارډ نوګي تېره اوونۍ په يوه خبري كنفرانس كې د دغو ځواكونو له خوا د ملكي وګړو د تلفاتو پړه ومنله او ويې ويل:" زما په باور كوم ناسم كار، چې موږ كړى، هغه د بېګناه غير نظاميانو تلفات و." خو نوموړي دا هم وويل، چې په روان ميلادي كال كې به هڅه كوي، چې تېرې تېروتنې بيا تكرار نه شي.

تېره اوونۍ د افغانستان د بشر د حقوقو خپلواك كميسيون د يوې اعلاميې په خپرولو سره په نوي ميلادي كال كې د ناټو د ځواكونو له خوا په عملياتو كې د بدلون راوستلو د طرحې هركلى كړى او ويلي يې دي، چې د ناټو او ائتلافي ځواكونو په عملياتو كې ملكي وګړي وژل شوي او كورونه يې ړنګ شوي دي. د دغې اعلاميې له مخې نوموړي كميسيون په روان هجري لمريز كال كې له شپږ سوه څخه زيات موارد ثبت او څېړلي دي، چې د نظامي عملياتو په ترڅ كې ملكي وګړو ته تلفات اوښتي دي.

د تېر ميلادي كال په اواسطو كې، چې كله ناټو له ائتلافي ځواكونو څخه په افغانستان كې د ترهګرۍ په ضد د جګړې قومانده واخيسته، ويلي يې وو، چې دولتي حاكميت به ټينګوي او د بيارغونې د چارو په ترڅ كې به د خپلو عملياتو په پر مخ وړلو كې له افغان دولت سره سلا مشوره كوي او هڅه به يې دا وي، چې د ائتلافي ځواكونو هغه تېروتنې، چې له امله يې ملكي وګړي تلف كېدل، نه تكراروي.

دغو ځواكونو ډاډ ښوولى، چې په روان ميلادي كال كې به په خپلو عملياتو كې بريمن وي، خو اساسي خبره دا ده، چې په افغانستان كې مېشت نړيوال ځواكونه دې كه هغه ائتلافي دي او كه د ناټو په چوكاټ كې دنده تر سره كوي، په ډېر دقيق ډول پر يوې داسې ستراتېژۍ كار وكړي، چې په رښتنې توګه د عامو وګړو ژوند په كې تضمين شي. ډېر ځله داسې شكايتونه موجود دي، چې دغه ځواكونه( ائتلافي او ناټو) د غلطو او ناسمو اطلاعاتو له مخې عمليات تر سره كوي او يا هم ځينې كسان د مخالفينو په نوم نيسي او بنديانوي يې. اړينه ده، چې نوموړي ځواكونه سر له اوسه د هغو سرچينو څار پيل كړي، چې دوى ته كار كوي. كېداى شي دغه سرچينې د ځينو ملاحظاتو او ملحوظاتو له مخې ناسم اطلاعات ورته وركړي.

عام افغانان تل دا شكايت كوي، چې په عملياتو كې له بهرنيو ځواكونو سره افغان سرتېري نه وي او د دوى دود او دستور ته ښه نه كتل كېږي، لازمه بريښي، چې دغه ځواكونه خپل عمليات له افغان ځواكونو سره شريك كړي او په دې برخه كې له افغان دولت سره سلا مشورې ته لومړيتوب وركړي. د بيارغونې په برخه كې دې لومړيتوبونه تشخيص او له دې لارې دې خلكو ته اسانتياوې برابرې كړي.

تر اوسه د ائتلافي او ناټو ځواكونو له خوا د ترهګرۍ په ضد د جګړې عوامل يوازې او يوازې دننه په افغانستان كې لټول شوي دي او پر بهرنيو عواملو يې ډېر فكر نه دى شوى او همدا لامل دى، چې د ترهګرۍ په ضد جګړه كومې خاصې پايلې ته نه ده رسېدلې. كه چېرته نړيوال او ناټو ځواكونه غواړي، چې دغه جګړه وګټي بايد د ترهګرۍ بهرني عوامل تشخيص او پر وړاندې يې پرېكنده چلند غوره كړي. پرته له دې به دغه جګړه ډېر كلونه وخت ونيسي او ډېر تلفات به د دغو ځواكونو په انتظار كې وي.

كه چېرته په رښتني ډول دغو مواردو ته په پوره جديت پام وشي، بې له شكه، چې له يوې خوا به د ملكي وګړو د تلفاتو مخنيوى شوى وي او له بلې خوا به د تر هګرۍ پر ضد جګړې ته ډېر ژر د پاى ټكى كېښودل شي. پرته له دې به دا جګړه كومه اساسي پايله ونه لري او د ملكي وګړو تلفات به د تاوتريخوالي لمن نوره هم پراخه كړي.

برگشت به بالای صفحه

قانون اساسی در معنویت جامعه شناور نشده است

قانون اساسی افغانستان که شامل 12 فصل و 162 ماده است، در 1382 به تصویب رسید و اینک از آن زمان سه سال می گذرد. این قانون اساسی که شباهت هایی با قانون اساسی 1343 دارد، بعد از سه دهه درگیری و بی قانونی موهبتی بود که اگر به آن طور لازم عمل می شد، ما امروز بسیاری از مصایب و مشکلات خود را نمی داشتیم.

گرچه در جریان تسوید، تدقیق و تصویب قانون اساسی میان اعضای کمیسیون های تسوید، تدقیق و لویه جرگه رو ی سه مسئله نظام ریاستی یا صدارتی، اینکه سرود ملی به کدام زبان باشد و زبان ملی و رسمی بحث های تندی درگرفت و حتی در لویه جرگه بشکلی تحریم و اعتصاب از سوی عده ای مطرح شد، اما نفوذ نماینده ایالات متحده و سازمان ملل که خواهان نظام ریاستی بودند به موازی تفکر آقای کرزی و حواریون او که سخت روی نظام ریاستی پافشاری داشتند، با تعدیلاتی در موارد دیگر نظام ریاستی پذیرفته شد، موارد دموکراتیک بسیاری چون دموکراسی، جامعه مدنی، آزادی های بیان، رسانه ها و احزاب، برابری حقوق زن و مرد، اقتصاد بازار و تفکیک قوای ثلاثه درآن گنجانده شد.

این قانون اساسی در اقصا نقاط کشور به بحث گذاشته شد و از سوی توده های مردم استقبال شایانی گردید، چون انارشی و لاقیدی30 ساله سخت آنان را زیر فشار قرار داده، شب و روز به این فکر بودند که افراد و اشخاص زورگو در برابر قانون زانو بزنند و هست و بود شان دیگر مورد تاخت و تاز و بدمستی قرار نگیرد.

با تمام آنکه جنبه های دموکراتیک این قانون اساسی فوق العاده متبارز و برازنده بود و در هر مادهء آن ترقی و پیشرفت کشور را تضمین می کرد؛ اما از جاییکه مجریان این قانون و ناظران براجرای آن خود به اصول و اساسات آن باور و اعتقاد نداشتند نه تنها جنبه های اصلی آن در عمل پیاده نشد که در موارد بسیاری چون ورقپاره های مظلومی در کنجی افتاد و به آن وقعی گذاشته نشد.

به علتیکه مجریان و ناظران بر اجرای این قانون خود از ناقضان قانون اند، لذا در نقض و درمانده کردن این قانون با بی پروایی تلاش کرده فساد اداری، برابری حقوق زن و مرد، زرع و قاچاق مواد مخدر، آزادی های بیان و مطبوعات، شفافیت انتخاب کردن و انتخاب شدن، تفکیک قوای ثلاثه، حقوق شهروندی، تجاوز بر دارایی های فردی، عامه و بیت المال، نه تنها از نظر انداختند که این قانون اساسی را بیچاره ساخته گویی ملیون ها دالری که در تدوین و تصویب آن به مصرف رسید، خط روی آب ساختند.

ما درحالی سومین سال تصویب قانون اساسی جدید را پشت سر می گذاریم که بسیاری از مجریان قانون نه تنها آگاهی ای از قانون نداشته، بلکه خود را بالاتر از آن احساس می کنند و آنطوریکه دلشان می خواهد، با میل و سلیقه خود کارهایی را ماورای قانون انجام می دهند و تازمانیکه قانون به عنوان یک اصل اساسی حقوقی در معنویت تمام جامعه شناور نگردد و حاکمان در قدم نخست آنرا بر خود تطبیق ننمایند، نمیتوان از قانونمداری، اصول حقوق و اخلاق شهروندی صحبتی به میان آورد.

برگشت به بالای صفحه

كومه يوه غوره ده؛

د نويو ستراتېژيو جوړول او كه د نه كاري وړتيا له منځه وړل د مرغومي په اته ويشتمه نېټه د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت اعلان وكړ، چې د بهرنيو چارو وزير رنګين دادفر سپنتا د جنوري په ۲۶ مه نېټه په بروكسل كې د ناټو شورا د بهرنيو چارو وزيرانو په غونډه كې برخه اخلي او د تروريزم او مخدره توكو په وړاندې د مبارزې او ځينې نورو مسايلو په اړه پر يوې نوې ستراتېژۍ خبرې كوي.

د ستراتېژۍ او سيستم رامنځته كول غوره ګام دى او دا هيله پيدا كوي، چې چارې به په سمه توګه پر مخ يوړل شي. خو تر دې يو بل مهم او اړين ګام د ستراتېژۍ او سيستم پلي كول او د هغه د سم پلي كولو په خپل وخت څارل دي، چې متاسفانه زموږ دولتي چارواكي دې موضوع ته لكه څنګه چې ښايي په جدي توګه توجه نه كوي.

ډېرى كارپوهان همدا نيوكه لري او وايي چې لومړى خو دولتي چارواكي د خپلو چارو د اساسي پرمخ وړلو لپاره پاليسي او ستراتېژي نه لري او كه ويې لري دا ځواكمنتيا په كې نشته، چې هغه پخپل وخت وڅاري، نو له همدې امله ده، چې افغان دولت د پخپلو چارو په تر سره كولو كې پاتې راغلى او د خلكو نارضايتي ډېره شوې ده.

اوس چې ښاغلى سپنتا د ناټو په غونډه كې د يوې ستراتېژۍ د وړاندې كولو او پر هغه د خبرو كولو خبره كوي، دا پوښتنه رامنځته كوي، چې ايا افغان دولت د يوې داسې ستراتېژۍ د عملي كولو لپاره لازم چمتو والى لري او په دولت كې دا ځواكمنتيا او وړتيا رامنځته شوې، چې د يوې ستراتېژۍ د سم پلي كولو په لاره كې خنډونه له منځه يوسي.

دا پوښتنه ځكه مطرح كېږي، چې ډېرې نيوكې پر دې متمركزې دي، چې زموږ ځينې چارواكي كه په مركز كې دي او كه په ولايتونو كې په دې پوره نه دي بريالي شوي، چې د خلكو او دولت تر منځ همغږي رامنځته كړي او خلك له دولت سره په مرسته كولو وهڅوي.

نن او سبا چې كوم ګواښونه افغانستان متوجه دي او په جدي ډول يې د كړكېچ خواته بيايي، هغه په پراخه كچه په دولت كې د اداري فساد شتون، ناامني او مخدره توكي او د هغه قاچاق دي. له پنځو كلونو راهيسې، چې په افغانستان كوم نوى نظام راغلى دا ګواښونه شتون لري او افغان دولت سره له نړيوال ملاتړه حتى په دې نه دى توانېدلى، چې په راكمولو كې يې برخه واخلي. دا خبره ځكه رامنځته كېږي، چې د ډېرى كارپوهانو په اند حامد كرزى د ادارو په سر كې د مشرانو د ټاكلو ښه تجربه نه لري او ډېر ځله په محدود شمېر كسانو تكيه كوي. ان له هغه پيله يوه ورځ يو چارواكى له يوه ځايه برطرفه او په بله ورځ يې په مهم ځاى كې په دنده ګماري. دلته پوښتنه دا ده، چې كه نوموړى په مخكيني دنده كې ښه نه دى ثابت شوى نو بيا ولې بل او هغه هم مهم مسووليت ورته سپارل كېږي. ايا افغان دولت څه مجبوريت لري، چې بغير له همدې څو محدودو كسانو نورنوي كسان، چې ښه وړتيا ولري په دنده نه ګماري. ايا افغانان مجبور دي، چې د همدې څو كسانو په برمته كوي او ايا د دوى په بيخي برطرفه كولو له اسمانه تندر راپرېوځي.

له دې ټولو خبرو څخه موخه دا ده، چې افغان دولت كه غواړي په هره برخه كې د دندو د ښه پرمخ بيولو لپاره پاليسي او نوې ستراتېژي وټاكي، لازمه ده، چې تر هغه دمخه په خپلو ادارو كې د نه كاري وړتيا غم وخوري، ځكه له دې پرته دا ناشونې ده، چې كومه پاليسي يا ستراتېژي دې پلې شي.

كومه پاليسي، چې ناټو ځواكونو د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه كې غوره كړې وه او په هغه كې راغلي وو، چې دولتي حاكميت ته به ټينګښت وركوي، بيارغونه به ترسره كوي او پخپلو عملياتو كې د ملكي وګړو له تلفاتو مخنيوى كوي او تر هر اقدام د مخه به افغان دولت سره مشوره كوي، يوه غوره پاليسي وه، دا چې په سمه توګه پلې نه شوه او ملكي وګړو ته په كې تلفات واوښتل دا د دوى د ماموريت يوه ناكامي وه، چې پخپله نوموړو ځواكونو پرې اعتراف وكړ، خو پوښتنه دا ده، چې افغان دولت پخپله له دغه فرصت څخه څومره استفاده وكړه؟

اوس هم كه چېرې كومه پاليسي يا ستراتېژي جوړېږي او يا طرحه كېږي او افغان دولت پخپله په كې ونډه وانخلي، بې له شكه ويلى شو، چې دغه ستراتېژي به هم كومه ځانګړې نتيجه ورنه كړي.

برگشت به بالای صفحه

ولې له اصلاحاتو وروسته ناامني زياتېږي؟

د موقتې ادارې له رامنځته كېدو سره د افغانستان د ښارونو د امنيت د ټينګېدو لپاره يو شمېر هيوادونو، د ملي پوليسو پر بيارغونې او اصلاحاتو خپله ژمنتيا وښودله او په دې برخه كې يې يو لړ عملي ګامونه هم پورته كړل.

د افغانستان د كورنيو چارو وزارت هم په دغه موخه په مركز او ولايتونو كې د ريفورمونو په پلي كولو لاس پورې كړ او څو ورځې دمخه د دغه وزارت په چوكاټ كې د ريفورم درېيمه دوره هم پلې شوه، خو لكه څنګه، چې څرګندېږي د ښارونو امنيتي حالت اندېښمنونكى دى او ورځ تر بلې بېلابېلې خواشينونكې پېښې رامنځته كېږي. په دې وروستيو كې په ګڼو ولايتونو كې د غلا، تښتونې، وژنې او ورسره په تازه پېښو كې د دولتي چارواكو د ترور شاهدان يو، چې په رڼا ورځ د ښارونو په منځ كې تر سره كېږي. همدا تېره اوونۍ رسنيو په هلمند، كندهار، خوست او كابل كې د څلورو پنځو تنو دولتي كاركوونكو د وژلو خبرونه خپاره كړل.

د ولسي جرګې غړى اسلام الدين محمدي د هغو وژل شويو كسانو له جملې څخه دى، چې د سلواغې په شپږمه ماسپښين مهال د كابل ښار په كارته پروان كې ووژل شو. نوموړى پخوا د حركت انقلاب اسلامي د تنظيم غړى او د طالبانو په وخت كې د باميان والي و .د نوموړي قاتل له پېښې وروسته په تېښته بريالى شوى.

د تعجب وړ خبره دا ده، چې غله او وژونكي خامخا د پېښې د سيمې له پوليسو نه په تېښته بريالي كېږي او دا هغه ساده خبره ده، چې زموږ پوليس يې تر هرې پېښې وروسته په ډېر ساده ډول پر ژبه راوړي او داسې فكر كوي، چې ولس هم په همدومره ساده ګۍ د دوى دا خبره مني، حال دا چې ولس د خپلو پوليسو د اجرااتو څار كوي او د نه درايت او وړتيا له امله يې هره شېبه د نا امنۍ احساس كوي.

پوښتنه دا ده، چې دومره ډېرې پيسې او امكانات، چې د نړيوالو له خوا د پوليسو په نامه افغان دولت ته وركړل شول ، څه شول او ولې زموږ پوليسو لازمه وړتيا نه ده تر لاسه كړې؟

ورځ په ورځ د جرمونو او جنايتونو د پېښو له زياتېدو سره، د ولس دا اندېښنه زياته شوې، چې ګوندې مجرمين په پوليسو خپله اغېزمني لري او اداري فساد د دې لامل شوى، چې د جرم او جنايت مخه ونه نيول شي.

دغو پېښوته په پام سره، سړى د نيويارك ټايمز د۲۰۰۶ كال د دسمبرد څلورمې نېټې په رپوټ باوري كېږي، چې د افغانستان نوي روزل شوي پوليس د دندې د اجرا او د قانون د تطبيق په برخه كې وړ ظرفيت نه لري.

كه څه هم افغان دولت او اړوندې مراجع د ستونزو د راكمولو په موخه په اصلاحاتو لاس پورې كوي، خو جالبه دا ده، چې هر ځل د اصلاحاتو تر پلي كېدو وروسته د غلا، تښتونې او وژنې پېښې زياتېږي. ډېرى كارپوهان د دغو ناامنيو تر شا سياسي او غچ اخيستونكي اقدامات په ګوته كوي او وايي كېداى شي دا پېښې د ځينو نويو ټاكل شويو چارواكو د بدنامۍ په موخه تر سره شي. هر څه، چې وي، خو د خلكو لپاره په پوليسو كې د ريفورم او اصلاحاتو د راوستلو معيار د هغه پايلې او نتايج دي، خلك ګوري او څاري، چې له دغو اصلاحاتو سره څومره د جرم او جنايت كچه راټېټه شوې ده. د خلكو تمه دا ده، چې له اصلاحاتو سره به د هغوى امنيت خوندي شي او په ډاډه زړه به خپل ورځنى ژوند پر مخ بوزي او كه داسې نه وي، نو اصلاحات ورته هيڅ ډول معنى نه لري. د يوه داسې حالت په شتون كې ، د ولس غوښتنه دا ده، چې پخپله د ريفورم په سيستم كې اصلاحات راوستل شي.

پورتنيو مواردو ته په كتنې سره، كومه پوښتنه چې رامنځته كېږي دا ده، هغه څوك چې دغه اصلاحات راولي خلكو ته يې ځواب څه او له داسې بې پايلو اصلاحاتو څخه يې موخه څه ده؟

برگشت به بالای صفحه

کشمکش میان امریکا و ایران افزایش میابد

حمله امریكا برعراق، شرقمیانه را در تب و تاب سوزنده ای فرو برد و هرچه نبرد درآنجا از حدت بیشتری برخوردار می گردد، به همان پیمانه كشورهای دو طرف خلیج خود را در تیررس این تشنج یافته و دلهره و اضطراب بیشتری آنها را فرا می گیرد.

جنگ در عراق كه روز به روز سر بازان امریكایی و انگلیسی را در باتلاق خطرناكی غرق می دارد، ایالات متحده را وامی دارد تا به آنانیكه از دور دستی در آتش فرو می برند اخطار نماید كه دست دور دارند ورنه با گوشمالی سنگینی رو به رو خواهند شد. ایران و سوریه كه هم در عراق مخالفان حضور ایالات متحده را تمویل و تسلیح می كنند و هم در لبنان علیه اسرائیل متحد استراتیژیك امریكا دست به این كار می زنند، روز تا روز بر عصبیت بوش و همكاران او در كاخ سفید و پنتاگون افزوده، خود را در تنگایی احساس می كنند كه باید با ضربه زدن به این دو (مخصوصاً ایران) این خشم را فرونشانند و یكباره ازین غایله خود را راحت كرده نشان بدهند كه زرادخانه امریكا با ملیاردها دالری كه بر می دارد چیز مسخره ای نیست!!

ایالات متحده درعراق با چالش خطرناكی روبه رو بوده و این جنگ، سرنوشت نظم نوین تك قطبی و آقایی ایالات متحده را رقم خواهد زد. چه اگر درین جنگ پرمصرف بازنده شد، دیگر در كل آسیا حضورش زیر سوال خواهد رفت و حتی بود و نبود او در آن طرف ابحار نیز به عرصه طلبیده خواهد شد. هم اكنون دست ایران در قضایای عراق بالاتر بوده، نوری المالكی، آیت الله حكیم و جلال طالبانی از شاخص های اساسی قدرت درعراق با ایران روابط نزدیكتری نسبت به ایالات متحده امریكا دارند و روز تا روز نزدیكی طیف وسیع شیعیان در آن كشور با ایران نزدیكتر می گردد و از آنطرف سنی های بسیاری زیر چتر حمایت سوریه یكی دیگر از دشمنان اسرائیل و امریكا قرار دارند.

امریكا این وضعیت را به خوبی درك می كند و خود را در چار راه ناگزیری حمله به ایران می یابد. امریكا و متحدان غربی او از دیرگاهی با ایران روی پروژه تسلیحات اتومی آن كشور درگیر مشاجره و جنجال می باشند كه این خود می تواندبیشتر و زود تر بستر حمله امریكا بر آن كشور را آماده بسازد.

گرچه حمله امریكا بر ایران كارآسانی نخواهد بود و این خود از هزینهِ بالایی بر خوردار می باشد؛ چیزیكه مخالفان دموكرات آقای بوش نیز بر آن تكیه دارند، اما هر نوع حمله امریكا برایران محدود و قابل مهار خواهد بود. در صورتیكه این حمله با موشك و طیاره همراه باشد و نقاط معین تسلیحاتی، اقتصادی و اتومی ایران هدف قرار داده شوند، ایران را از جهات بسیاری فلج خواهد ساخت و عواقب آنرا در تشدید همكاری های ایران با مخالفان امریكا در عراق خواهیم دید و علاوتاً به منافع امریكا در نقاط مختلف دنیا كه روزش برسد حمله خواهد كرد. بگذریم ازینكه با چینین حملات در لایه های مختلف قدرت در ایران اختلاف نظرها و جنجال های تازه ای ظهور خواهد كرد و مخالفان داخلی دولت را تشجیع خواهد نمود و ازین طریق به عرصه های خاصی كشیده خواهد شد.

كشورهای حاشیه خلیج و رژیم های سنی عرب از تغییر حكومت درعراق با وجود تهدیدهایی كه از سوی صدام حسین متوجه آنان بود، ناراضی هستند و هرگز نمی خواهند تا در عراق یك دولت شیعه را بر قدرت ببینند و ازین منظرهم امریكا زیرفشار قرار دارد. اردن از متحدان نزدیك امریكا امروز بسیاری از گروپ های سنی در تبعید عراق را میزبانی می كند و عربستان سعودی به سنی ها كمك می كند و مصر از وضعیت شدیداً ناراضی است و این كشورها خواهان جبهه متحد سنی ضد شیعه در خاورمیانه می باشند. مخصوصاً عملیات اخیر حزب الله بر اسرائیل و مقاومت آن درجنوب لبنان بر ضد نیروهای اسرائیلی، این رژیم ها را به وسوسه انداخته است.

امریكا كه از یكطرف با ایران درجنوب عراق به شكل نامرئی در مقابله قرار دارد و بر قنسلگری آن در اربیل حمله و 5 نفر ایرانی را دستگیر نمود وهم برای نیروهایش در عراق دستور داد كه طرفداران ایران را به گلوله ببندند و هم در استراتیژی جدید امریكا ایران را به نام مداخله گر درعراق یادكرد و دو كشتی طیاره بردار آن در حاشیه آبهای ایران لنگر انداخته، نشان می دهند كه امریكا به ناگزیری رویارویی با ایران خود را می بیند وهم بوش اخطار كرد كه ایران را هرگز اجازه دستیابی به تسلیحات اتومی نخواهد داد و متقابلاً احمدی نژاد تاكید بر پیشرفت این پروژه دارد. اینان خود به خود نشان می دهند كه حمله امریكا در زمان معینش بر ایران حتمی است و با این حمله رابطه افغانستان با ایران نمی تواند درحد نورمال فعلی حفظ بماند. زیرا میدان های هوایی بگرام و قندهار با تجهیزات پیشرفته و باندهای پرواز طویل در اختیار بی 52 ها و فانتوم های امریكایی قرار دارند و ناممكن است كه با این درگیری ازین میدان ها استفاده صورت نگیرد؛ میدان هایی كه در نزدیكی با خاك ایران قرار دارند و زمینه بهترین استفاده به ایالات متحده را می بخشند. بگذریم ازینكه میدان های پاكستان، تركیه، عراق و آذربایجان نیز درخدمت چنین عملیاتی قرار دارند.

دولت ایران در سیاست هایش نظر به افغانستان همیشه به شك برخورد كرده و از حضور نیروهای امریكایی در خاك افغانستان شدیداً ناراضی می باشد و گهگاه با اعلامیه هایی از ملت های منطقه خواسته تا نیروهای خارجی را از كشورهای شان كه تلویحاً به افغانستان نیز اشاره داشته بیرون برانند. به این خاطر هرچه جدال و كشمكش لفظی ایران با امریكا به عملیات نظامی و درگیری های فزیكی نزدیك شود به همان پیمانه روابط میان افغانستان و پاكستان تیره تر خواهد شد. این چیزی است كه دولت افغانستان قادر به مهار آن نیست.

حمله نظامی امریكا اگر درحد محدودی هم باشد مطمئنا بر روابط دپلماتیك، اقتصادی، تجارتی، مهاجران، كمك های ایران به بازسازی افغانستان اثرات جدیی خواهد گذاشت و درحالتی كه ما درگیر با مداخلات پاكستان هستیم، این درگیری نمی تواند بر بسیاری چیزهای ما اثر نگذارد و حتماً این سوال در آن وقت مطرح خواهد شد كه ایران به قطع روابط دپلماتیك با افغانستان و همسویی با القاعده جهت ضربه زدن به منافع امریكا و تشدید بحران در افغانستان گام نخواهدگذاشت؟

برگشت به بالای صفحه

کمکها موثر نبوده اند؟

از چند هفته به این سو کمک های جهانی برای افغانستان یکباره بالا گرفته است. ایالات متحده امریکا 6/10 ملیارد دالر، اتحادیه اروپا 6 صد ملیون یورو، هندوستان صدملیون دالر، برتانیه هشتصد سرباز با تانکهای پیشرفته، جت های هاریر، هلیکوپترهای آپاچی، موترهای هایکینگ و تیم های انجنیری، امریکا 800 وسیله زرهی و دوازده هزار قبضه سلاح سبک به اردوی ملی افغانستان... تماماً نشان می دهند که توجه جهانیان به افغانستان مخصوصاً بلند رفتن توان رزمی آن می باشد.

غربی ها از چندهفته به این طرف پیوسته اخطار و تاکید می کنند که سال جدید شمسی با گرم شدن هوا درگیری های خونینی میان نیروهای طالبان و نیروهای امنیتی داخلی و خارجی در افغانستان به وقوع خواهد پیوست و به این خاطر این کمک ها به عجله وارد افغانستان میشود.

درامریکا دموکرات ها از روز اول کسب اکثریت در پارلمان آن کشور اعلان نمودند که دولت امریکا باید به افغانستان کمک های نظامی و غیرنظامی و سیعی را سرازیر کند و با این دید هم هیلری کلینتون و هم ننسی پلوسی دوتن از رهبران دموکرات ها به کابل آمدند که خود اهمیت افغانستان را در سیاست خارجی دموکرات ها به نمایش می گذارد.

این همه کمک ها و رفت و آمدها نمی تواند در پروسه پیشرفت بازسازی و تقویت اردوی ملی افغانستان موثر نباشد و اثرات مهمی بر مهار بی امنیتی کنونی نداشته باشد. مخصوصاً که این فکر روز تا روز در امریکا بیشتر نضج می گیرد که اگر در افغانستان القاعده و تروریزم نابود نگردد نمیتوان خطرات آنرا در عراق و اروپا و امریکا مهار کرد. زیرا با شکست امریکا در افغانستان و متعاقب آن در عراق، فروریزی رژیم های بسیاری از متحدان غرب را در سرتاسر آسیا مخصوصاً در خاورمیانه شاهدخواهیم بود و به این خاطر به تصویب چنین کمک هایی به افغانستان می پردازند.

پرسش همگان این است که آیا این کمکها خواهند توانست گره کشای وضعیت موجود باشند؟ با توجه به کمک ها و سیاست های گذشته ایالات متحده و ناتو در افغانستان، بسیاری از تحلیلگران و مبصران معتقد اند در صورتی که در استراتیژی و شیوهء کار اینان در افغانستان تغییر جدی رونما نگردد، نمی توان امیدوار بود که با این کمکها کار مهمی از پیش برده شود. نخست باید پروسه بازسازی و نوسازی واقعی که درین پنجسال پیوسته وعده داده می شود آغاز گردد و ناامیدی های مردم از داشتن یک زندگی بخور نمیر به واقعیت بپیوندد و این ممکن نیست تا برای مردم کار پیدا نشود و فساد اداری به پایان نرسد. چون در شرایط حاضر مردم از بیکاری در میان برزخ زندگی دست و پا می زنند و نارضایتی نسبت به وعده های جامعه جهانی و کارکردهای دولت افغانستان به اوج خود رسیده که حتی دیگر به مظاهره و اعتصاب هم دست نمی زنند و به فکر فرار از کشور بوده تا در جایی از بیرون بتوانند حداقل لقمه نانی به دست آورند و زنده بمانند. لذا چنین مردمی از دولت حمایت نکرده اگر در کنار مخالفان نایستند حد اقل نسبت به عملکردهای شان بی تفاوت باقی می مانند که این بی تفاوتی خود نوعی تفاوت بوده، تجرید دولت و عدم همکاری با آن را نشان می دهد.

ثانیاً باید محل تمویل، تبلیغ، تشبحیع و آموزش و پشتیبانی تروریزم تشخیص و مقابل آن عمل صورت بگیرد. پاکستان که چنین محلی برای القاعده و طالبان می باشد و برای کسی پوشیده نیست که در وزیرستان، باجور، هریپور، مانسره، پشتون آباد، گرد جنگل، بلوزی و چوتو القاعده و طالبان تجمع دارند و همیشه ازاین مناطق افغانستان را مورد آماج حملات شان قرار می دهند، باید زیر فشار قرار بگیرد و تا وقتی این ریشه ها نخشکد منطقاً ممکن نیست که در افغانستان صلح و ثبات به وجود آید.

برای اینکه این کمک ها بتواند این همه مشکلات راحل سازد، باید در ساختار دولت افغانستان و پیچ و مهره های آن تغییرات جدی رونما گردد. زیرا اگر ابزاریکه جهت کار برد این کمک ها بکار گرفته می شود زنگزده و فساد زده باشد، هر گز امکان ندارد که بتوان با آن کاری به این بغرنجی و پیچیدگی را به پیش ببریم. پس باید بازسازی جدی شود، در ساختار دولت تغییرات جدی به وجود آید و پاکستان زیر فشار قرار داده شود تا این همه کمکها بر مهار بحران کنونی غالب شود.

برگشت به بالای صفحه

د ترهګرۍ جرړې له افغانستان نه بهر له منځه يوړل كېداى شي

د تاوتريخوالي د كچې په ډېرېدو سره ناټو هوډمنه شوې، چې پر كرښه د افغان غاړې د كنټرول لپاره پلانونه جوړ كړي. خو پوښتنه دا ده، چې دغه ګام به تر كومه په افغانستان كې د امن خوندي كولو په چار كې ګټور او په ځاى وي؟

په دې وروستيو كې د افغان دولت د مخالفينو ورځ تر بلې د فعاليتونو ډېرېدلو په دغه هيواد كې د سولې او ثبات د راستنېدلو په اړه جدي اندېښنې رامنځته كړې دي او ډېركورني او بهرني په تېره بيا غربي شنونكي په دې عقيده دي، چې مخالفين د پاكستان له ملاتړ څخه برخمن دي او د هغه هيواد له خاورې څخه له ګټې اخيستلو پرته په دومره پراخه كچه، چې نن او سبا ليدل كېږي، نه يې شواى كولى منسجم شي او د افغان او نړيوالو ځواكونو په وړاندې مقابله وكړي. دې ګروهې هغه وخت قوت وموند، چې د طالبانو نيول شوي وياند ډاكتر حنيف پخپلو څرګندونو كې وويل، چې ملا عمر په كويټه كې دى او اى اس اى ترې ملاتړ كوي.

افغان دولت تل دا شكايت لري، چې ترهګر او طالبان له پولې اوړي او په افغانستان كې نا امنيو ته لمن وهي. پاكستان هم په ظاهره د ترهګرۍ په ضد مبارزه كې د پولې په اوږدو كې د خپلو اتيا زره سرتېرو په ځاى پرځاى كولو سربېره پر كرښې د ماين ښخولو او اغزن تار غځولو په هڅو بوخت دى او ورسره دا هم وايي، چې دوى په يوازې سر د كرښې د كنټرولولو توان نه لري او ښايي، چې افغان دولت او ناټو ځواكونه هم د افغانستان د غاړې د كنټرولولو لپاره اقدام وكړي.

تېره اوونۍ د اروپا لپاره د ناټو لوى قوماندان جنرال كرادوك وويل، چې د ډيورنډ پر کرښه به ناټو د افغانستان د غاړې د کنټرولولو هڅه کوي.

نوموړي دا خبرې افغانستان او پاكستان ته له يوه څو ورځني سفر وروسته كړې دي، خو ويلي يې دي، چې دغه هڅې يې په بشپړ ډول د پولې د خوندي کولو په مانا نه دي ، بلكې تر يو بريده پورې به د ناقانونه تگ راتگ مخه ډب کړي.

ښايي ناټو او ايساف دغه پرېكړه د پاكستان د دغو څرګندونو په غبرګون كې كړې وي. كه څه هم افغان دولت په احتياطي ډول د ناټو د دغې پرېكړې هركلى كړى، خو دغه كار ځكه ناشونى دى، چې په لږو ځواكونو د سختو او كږلېچنو لارو كنټرولول ناشونې او سخته خبره ده.

پورته څرګندونو ته په كتنې سره دا په ډاګه كېږي، چې د افغان دولت مخالفين په پاكستان كې روزل كېږي او د روزلو پراخ مركزونه لري او پاكستان د دغو مركزونو له تړلو سره دلچسپي نه لري. ځكه كه چېرې پاكستان د ترهګرۍ په وړاندې پر مبارزې ژمنتيا ولري او د يوه نږدې ګاونډي په توګه په افغانستان كې د امن غوښتونكى وي، اړينه ايسي، چې تر خپل كنټرول لاندې سيمو كې د مخالفينو روزنځايونه وتړي او يا يې له منځه يوسي، چې په دې كار سره، دې ته اړتيا نه پېښېږي، چې د پاكستان دولت له كرښې د اغزن تار په غځولو فكر وكړي. تېره اوونۍ پروېز مشرف په يوه ناسته كې له خپله اړخه د كرښې د كنټرولولو په اړه خپله نه جوګمنتيا څرګنده كړه او ويې ويل، چې نه شي كولى له كرښې څخه افغانستان ته د طالبانو او ترهګرو د اوښتو مخنيوى وكړي.

ناټو ځواكونه كه غواړي، چې د ترهګرۍ جرړې وباسي او هم د افغان دولت د مخالفين د هڅو مخنيوى وكړي، سره له دومره پراخو پوځي امكاناتو، چې لري يې بايد د ترهګرۍ پر اساسي له منځه وړلو فكر وكړي، نه پر مقطعي له منځه وړلو. په كار ده، چې نوموړي ځواكونه دننه په پاكستان كې د ترهګرۍ د ځالو د له منځه وړلو تكل وكړي، ځكه وليدل شول، چې يوازې دننه په افغانستان كې دغه مبارزه دومره نتيجه نه ده وركړې او ورځ تر بلې ستونزې لا پسې زياتې شوې دي.

د ډېريو كارپوهانو په وينا، د تروريزم په وړاندې په مبارزه كې د پاكستان چلند د خلكو په سترګو د خاورې شيندل دي، نړيوال ځواكونه بايد پاكستان ته قناعت وركړي، چې دننه په پاكستان كې د ترهګرۍ د ځالو له منځه وړل په افغانستان، سيمه او نړۍ كې د سولې او ثبات د راوستلو او ټينګښت په معنى دي.

برگشت به بالای صفحه

بې مسووليته پوليس

د سلواغې په نولسمه نېټه د كابل امنيه قوماندان، د ولسي جرګې د كورني امنيت كميسيون ته پخپلو څرګندونو كې دا په ډاګه وويل، چې يو شمېر پوليس د جرمونو په ترسره كولو، وران كاريو او د امنيتي وضعې په خرابولو كې لاس لري او د پوليسو له يونيفورم نه په ګټې اخيستنې سره په جرم او جنايت لاس پورې كوي.نوموړي د دغو بې مسووليته پوليسو شمېر ۲۰۰۰تنه په ګوته كړ. همدارنګه نوموړي دا هم څرګنده كړه، چې د كابل په څلورو دروازو كې په دندو بوخت پوليس په ډلو ټپلو پورې تړلي دي او د كورنيو چارو وزارت او امنيه قوماندانۍ له اوامرو اطاعت نه كوي.

كه څه هم ډېر ځله او بيا بيا پر افغان پوليسو د كورنيو او بهرنيو رسنيو او خلكو له خوا ورته نيوكې شوې او ويل شوي، چې په پوليسو كې د اداري فساد د شتون له كبله ورځ په ورځ د جرم او جنايت ګراف لوړېږي، خو پخپله د پوليسو د يوه جګپوړي چارواكي له خولې داسې څرګندونې د تعجب او تامل وړ ښكاري. ډېرى كارپوهان په دې باور دي، چې نوموړى چارواكى او ځينې نور پخپلو دې ډول څرګندونو سره، غواړي چې د پوليسو پر نه كاري وړتيا او نيمګړتياوو پرده واچوي. دا انګېرنه ځكه رامنځته كېږي، چې كه چېرې د افغان پوليسو رهبري پر دې پوه وي، چې پخپله د دوى پوليس د جنايي جرمونو او امنيتي ستونزو په رامنځته كولو كې لاس لري، ولې له دندې څخه د هغوى په ګوښه كولو اقدام نه كوي.

له دغو څرګندونو څخه دا په ډاګه كېږي، چې له نوموړو پوليسو څخه د لوړ پوړو دولتي چارواكو له خوا ملاتړ كېږي او د دوى د ملاتړ په موجوديت كې دغه مجرمين په ډاډه زړه په جرم او جنايت لاس پورې كوي، پرته له دې د هغوى نيول او له دندو څخه ګوښه كول اسانه كار دى.

د هر هېواد د ولس ډاډ د هغه پوليس ګڼل كېږي، خو كه چېرې د پوليسو په ليكو كې كوم جنايتكاره بانډ شتون ولري، ولس به پر چا باندې باور او ډاډ څرګند كړي.

د افغان پوليسو چارواكو ته په كار ده، چې په ولس كې د خپل باور د تر لاسه كولو او خوندي ساتلو په موخه جنايتكاران او بې مسووليته كسان له خپلو ليكو څخه وباسي او د ولس د قناعت ترلاسه كولو په خاطر د دغو بې مسووليته پوليسو او جنايتكارانو مشران د علني محكمې له لارې وروپېژني.

څه موده وړاندې داسې رپوټونه په رسنيوكې خپاره شول ، چې د بغلان ولايت امنيه قوماندان د نوموړي ولايت يوه اوسېدونكې پيغله نجلۍ په زور او جبر سره نكاح كړې او له ځان سره كابل ته راوستې. اوس پوښتنه داده، چې كه چېرې پر نورو بې مسووليته پوليسو سربېره دغه ډول امنيه قوماندانان او يا پوليس پردندو وګومارل شي، څنګه او په څه ډول به ولس د امنيت پر ډاډمنېدو او ټينګښت ډاډ تر لاسه كړي.

كه چېرې د افغان پوليسو مشري ژرتر ژره د پوليسو له ليكو څخه د بې مسووليته او پر جنايي تورونو د تورنو پوليسو د نيولو، له دندې ګوښه كولو او محاكمه كولو هڅه و نه كړي، نو دا به په دې مانا وي، چې دوى پخپله له دغو جنايتكارانو ملاتړ كوي او د ولس د سر او مال پر خوندي ساتلو ژمن نه دي.

برگشت به بالای صفحه

حمله را ما آغاز می کنیم

از چند ماه به این سو اظهار نظرهایی از سوی دپلماتان و فرماندهان نظامی خارجی، طوری صورت می گرفت که سر از بهار آینده حملات مخالفان دولت افغانستان تشدید خواهند یافت و ما سال بشدت خونینی را پیش رو خواهیم داشت. به این صورت یکباره تلاش هایی از سوی کشورهای عضو پیمان ناتو در افغانستان به راه افتاد تا اردوی ملی افغانستان را از نظر کمی و کیفی کمک کرده، تا در مقابل این حملات پیشبینی شده، بتواند مقاومت نماید.

نشست وزرای خارجه پیمان ناتو در بروکسل و وزرای دفاع این کشورها در ایتالیا تحرکی را به نمایش گذاشت که قبل از آنکه مخالفان حملات شانرا آغازکنند، ناتو باید پیشدستی کند و با قدرت به تصفیه مناطقی بپردازد که طالبان در آنها پایگاه گرفته اند. علاوتاً تصمیم ناتو و وزارت دفاع افغانستان بر آن شد تا عملیات مشترکی به نام "نوروز" را در نوروز آغاز نمایند و در برابر مخالفان با قدرت بایستند و انتظار جنگ تدافعی بعد از حملات طالبان را نکشند.

ایالات متحده امریکا با کمک 80 وسیله زرهی و 12هزار میل سلاح سبک به اردوی ملی افغانستان، همچنان پیشنهاد کمک 6،10 ملیارد دالر به مجلس نمایندگان آن کشور جهت تقویت بنیادهای امنیتی افغانستان، خود به خود نشان می دهد که امریکا برای تدارک حمله بهاری، به ارتش افغانستان کمک های درخور توجهی انجام می دهد. انگلیس ها بر نیروهای خود درهلمند 600 سرباز دیگر می افزایند و طیارات هاریر و هلیکوپترهای پیشرفته آپاچی را وارد کارزار در افغانستان می سازند، اتحادیه اروپا600 ملیون ایورو به افغانستان کمک می کند که باز هم بیشتر این پول جهت تقویت نهادهای نظامی افغانستان به مصرف خواهد رسید. کشور چک پولیس نظامی به هلمندمی فرستد و کشورهای فنلند، دنمارک، پولند، کانادا و اسپانیا گفته اند که راه های کمک نظامی بر افغانستان را مورد مطالعه قرار داده به زودی اقدامات معینی درین رابطه انجام خواهند داد.

در هفته گذشته یک جنرال امریکایی فرماندهی نیروهای ناتو را در افغانستان به عهده گرفت و اعلان کرد که حدود نیمی از نیروهای ناتو را در مرز میان افغانستان و پاکستان مستقر خواهد ساخت و از نفوذ مخالفان در داخل افغانستان جداً جلوگیری خواهد کرد.

اعلان سال جدید خونین از سوی صاحبنظران در حد معینی مورال مخالفان را بالا برده و از موافقان صلح و ثبات در داخل افغانستان را پائین برده بود. استراتیژی جدید که زمینه نفس کشیدن و جابجایی نیروهای طالبان را در افغانستان با حملات شدید و تهاجمی ناتو و اردوی ملی افغانستان از بین خواهد برد، خود به خود در تامین صلح و ثبات مؤثر خواهد بود، بشرطیکه عملیات نظامی، صرف محور این استراتیژی را نسازد و با پول هایی که وعده داده شده در بازسازی و نوسازی مناطق آسیب پذیر تلاش صورت گیرد، در مقابله با فقر، بیکاری و مخصوصاً فساد اداری قاطعانه عمل گردد، ادارات و بخش های امنیت تصفیه شده، حکومت نظم و قانون برگزار گردد. در غیر آن تنها عملیات نظامی در مهار بی امنیتی مؤثریت چندانی نخواهد داشت.

علاوتاً نیروهای ناتو باید از تلفات بی گناهان و غیرنظامیان درجریان عملیات های شان جداً جلوگیری کنند و نه تنها فشار بر مسدو کردن مرزها میان افغانستان و پاکستان به وجود آورند که پاکستان را به صورت مشخص زیر فشار قرار دهند تا از کمک به مخالفان دولت افغانستان دست بر دارد و مراکز تسلیح، آموزش و تمویل طالبان را در آن کشور مسدود نماید.

برگشت به بالای صفحه

آتشی که پاکستان می افروزد، دامن خودش را می گیرد

گفته اند که "چاه کن خودش به چاه است." این ضرب المثل با وضعیت کنونی پاکستان در انطباق بوده، انتحارهایی که از چند هفته به اینسو در خاک آن کشور رخ می دهد آنرا به اثبات می رسانند. پاکستان در تقویت مخالفان افغانستان و هندوستان همیشه در تقلا بوده، تا صلح و ثبات را در کشمیر و ملک ما از میان بر دارد. به این خاطر گروپ های انتحاری را به افغانستان و کشمیر می فرستد و لوازم انفجاری و انتحاری برای شان آماده می سازد.

متارکه وزیرستان و ایجاد منطقه امن برای مخالفان افغانستان در راستای همین سیاست بوده و سالی که گذشت، ازین رهگذر ما شاهد کشتار بیش از دو هزار افغان بیگناه بودیم. چیزیکه اکنون هم ادامه دارد.

احزاب قومی وسکیولار پاکستان با ظهور بار دوم طالبان که جنوب افغانستان را مورد تاخت و تاز قرار دادند، پیوسته اخطار نمودند که برهم خوردن امنیت و ثبات در افغانستان نه تنها به ضرر افغانستان که به نقص پاکستان هم می باشد. اما نظامیان افراطی آن کشور بی توجه به چنین تحلیل ها و اخطارهایی به پرورش بیشتر گروپ های تروریستی پرداخته و تنور جنگ راهرچه بیشتر در وطن ما گرم نگهداشته اند.

از جائیکه افراطگرایان جهت پیشبرد امیال شان، کوچکترین حد ومرز اخلاقی را نمی شناسند، با تمام تعهدات آنان در وزیرستان بازهم به علل گوناگون، شعله های این آتش را در خود پاکستان برده و اینک دامن خودش را می گیرد.

حمله انتحاری در درگئی که بیش از 70 کشته و زخمی داشت، عملیات انتحاری در قصه خوانی پشاور، چند انفجار در کویته، حملات راکتی بر بخش هایی از اسلام آباد، انفجار در دیره اسماعیل خان و آخرین انفجار در ریاست محکمه ایالتی کوئته که جان 15 تن را گرفت و بیش از 40 نفر را زخمی ساخت، همان آتشی است که نظامیان آن کشور در افغانستان و کشمیر روشن ساخته و اینک شعله هایش پیش پای خودش زبانه می کشد.

وقتی شش نفر با مواد انفجاری دردهم محرم در دیره اسماعیل خان دستگیر شدند، اعتراف کردند که از وزیرستان دستور انتحار را گرفته اند، اما بیت الله مسعود رهبر طالبان در وزیرستان این را رد کرد، که این خود نشان می دهد که طالبان و نظامیان افراطی حامی آنان از نزدیکی مشرف با بوش و بلیر ناخشنود اند و به این صورت پاکستان را زیر فشار قرار می دهند.

رژیم های نظامی حاکم بر پاکستان مخصوصاً بعد از به قدرت رسیدن مشرف درکنار 20 هزار مدرسهء تاسیس شده که بیشتر آنان روح خشونت را تبلیغ می کنند، ده حزب افراطی که هرکدام حد اقل ده هزار افراطی مسلح و غیرمسلح دراختیار دارند را نیز پرورده و جناح های معینی از ارتش و آی اس آی نیز در کنترول نظامیان افراطی قرار دارند. لذا دولت مشرف در چنگ اینان بوده. یارای تغییر در سیاست های افراطی نوازانه و مداخله گرانه را ندارد. در صورتیکه مشرف و حواریون او اندکی از راه آنان قدم کج بگذارند، از هر زاویه ای تهدید شده و حتی با عملیات های انفجاری روبه رو می گردند. به این خاطر یا باید برای همیش بر استراتیژی مداخله سر بگذارد و یا شعله ور شدن آتش افراطیت را در پیش پای خود احساس کند. چیزیکه اکنون او راتهدیدمی نماید و به این خاطر تا زمانیکه در بسیاری از ساختار های دولت پاکستان مخصوصا ارتش آن کشور تغییرات بنیادی رونما نگردد، این وضعیت ادامه خواهد داشت که باید ایالات متحده و ناتو آنرا با جدیت دنبال کند.

برگشت به بالای صفحه

د نا امنيو پراخېدل د نه همغږيو پايله ده

د سلواغې په يوولسمه نېټه د هلمند ولايت د موسى كلا ولسوالۍ د سولې شوى تړون مات شو او لامل يې دا و، چې طالبان د خپلې كړې ژمنې خلاف نوموړې ولسوالۍ ته ننوتل. موسى كلا د هلمند ولايت هغه سيمه ده، چې د روان كال په اوږدو كې د دولتي، ناټو او د دولت د مخالفو ځواكونو تر منځ د پرله پسې جګړو شاهده وه. د تېر ميلادي كال د اكتوبر په مياشت كې د موسى كلا د مشرانو او سپين ږېرو او د ناټو تر قوماندې لاندې د بريتانوي ځواكونو تر منځ د جګړو د مخنيوي په موخه د سولې يو تړون وشو، چې له امله يې د نوموړې ولسوالۍ كنټرول د سيمې سپين ږېرو په غاړه واخيسته او طالبان او د ناټو ځواكونه له نوموړې ولسوالۍ څخه ووتل.

كه څه هم ډېرى خلكو او كارپوهانو دغه تړون يو غوره ګام وباله او هغه يې په اداره كې د خلكو د ګډون يوه ښكاره بيلګه وګڼله، خو يو شمېر نورو نوموړي تړون ته له هماغه پيل نه د شك په سترګه كتل او هغه يې په سيمه كې د طالبانو د بشپړ ځاى پر ځاى كېدو يوه لار ګڼله.

د خپرو شويو رپوټونو له مخې طالبانو دغې ولسوالۍ ته په ننوتلو سره د ولسوالۍ وداني ورانه او هغه شمېر سپين ږيرې يې برمته كړل، چې د ولسوالۍ مشري يې كوله.

دغه ولسوالي تر اوسه هم د طالبانو په ولكه كې ده او دولتي او د ناټو ځواكونو چارواكي وايي، چې دوى د موسى كلا په بېرته نيولو هوډمن دي، خو دا چې په دغه سيمه كې د بيا جګړې له امله عادي وګړو ته زيان ونه رسېږي، خپل عمليات يې ځنډولي دي.

د عملياتو له ځنډېدو سره په نوموړې سيمه كې له طالبانو سره يو وار بيا د خبرو اترو غږ هم پورته شو. يوه اوونۍ دمخه په افغانستان كې د ملګرو ملتونو د دفتر وياند ادوارد ادرين په يوه خبري ناسته كې د هلمند ولايت په موسى كلا ولسوالۍ كې له طالبانو سره د خبرو اترو د بهير له پيلېدو خبر وركړ او نوموړى بهير يې تائيد كړ. د نوموړي دې څرګندونو د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت سخت غبرګون راوپاراوه. د بهرنيو چارو وزير ډاكتر رنګين دادفر سپنتا وويل، چې افغانستان يو خپلواك هيواد دى او د بېلابېلو پېښو په اړه دريځ غوره كول د كورنيو مشروع بنسټونو له خوا تنظيمېږي. همدارنګه ښاغلي سپنتا د ملګرو ملتونو دغه څرګندونې د هغوى د صلاحيت له چوكاټ نه بهر وګڼلې او څرګنده يې كړه، چې نوموړى بنسټ د خپل صلاحيت له حدودو نه پښې اوږدې غځوي.

څه موده مخكې ښاغلي كرزي هم، د انتقالي عدالت د پروګرام د پېلېدو په غونډه كې دې ته نسبتا ورته څرګندونې كړې وې او ويلي يې وو، چې د بهرني ځواكونو دخپلسرو عملياتو له امله ملكي وګړي زيانمنېږي او په دې برخه كې د ده غږ څوك نه اوري.

دا موضوع په روڼ اندو كړيو كې دا اندېښنه پيدا كړې ده، چې د افغانستان د حالاتو په اړه په اكثرو مسايلو كې د دغه هېواد مشري، په بې خبرۍ كې ساتل كېږي او په ګڼو مسايلو كې د افغان دولت د چارواكو له خبرتيا پرته پرېكړې تر سره كېږي. كه په دقيق او ژور ډول دغې موضوع ته كتنه وشي دا په ډاګه څرګندېږي، چې دغه كار د دولت دريځ تر پوښتنې لاندې راولي او د خلكو په وړاندې د هغه باور ته زيان رسوي.

ټول روڼ اندي او كارپوهان دا غوره بولي، چې د افغانستان د مسايلو په اړه پرېكړو كې دې نړيوال د افغان دولت سلا او مشورې ته په درنه سترګه ګوري، كه هغه په دغه هيواد كې د سولې په اړه وي او كه د جنګ، ځكه افغانان په افغانستان كې د نړيوالو حضور ته د بيارغونې، د سولې د راوستو او د ناامنيو د ټغر د ټولېدو په سترګه ګوري او دا هغه څه دي، چې بايد د افغان دولت او افغانانو مشورې ته په كې لومړيتوب وركړ شي.

ډېرى كارپوهان په افغانستان كې ورځ تر بلې د امنيتي ستونزو پراخېدل د افغان دولت او بهرنيو ځواكونو ترمنځ د ههغږۍ په نشتوالي كې ويني او دا وايي، كه چېرې له پيله په هره برخه كې په تېره په امنيتي برخو كې د افغان دولت او سيمه ييزو مخورو او بهرنيو ځواكونو ترمنځ همغږۍ ته لومړيتوب وركړ شوى وى، نو نن به امنيتي ستونزې تر دې بريده نه زياتېدې او ستونزو ته به د حل يوه مناسبه لار خامخا موندل شوې وه.

اوس اوس كه څه هم د دولت مخالف ځواكونه يا طالبان د نوي هجري لمريز كال په پېلېدو سره د جنګ لپاره د خپل ډېر چمتو والي خبره كوي، كه چېرې د ټولو خواوو په همغږۍ سره د جنګ جګړو د مخنيوي لپاره ګام اوچت شي، لا هم ناوخته به نه وي.

برگشت به بالای صفحه

همایش مردمی" مشکلی راحل نمی سازد

به دنبال تصویب منشور ولسی جرگه و تائید مشرانو جرگه (با اندک تغییری) که در آن نا قضان حقوق بشر در سه دهه هر چه انجام داده اند، بخشیده شده و قرار است که بعد از توشیح رئیس جمهور حیثیت قانونی بیابد، عده ای از رهبران جهادی، روز جمعه ( 4 حوت) درغازی استدیوم جمع شدند و ضمن دادن قطعنامه ای نه تنها ازین منشور حمایت کردند که به رسانه های همگانی و کیسیون های حقوق بشری اخطار نمودند تا بعد ازین از بکار برد ناقض حقوق بشر و یا جنایتکار نسبت به رهبران جهادی دست بردارند. درین زمینه واکنش های بسیاری از سوی مردم در رسانه های همگانی انعکاس یافت که آنرا محکوم و نوعی زور گویی در برابر خون 2ملیون شهید ارزیابی کردند.

اینکه منشور 12ماده ای ولسی جرگه با چه واکنش های در سطح ملی و بین المللی مواجه گردید و همه یکصدا آنرا محکوم کردند و صلاحیت ولسی جرگه را در مورد تصویب چنین معافیت نامه ای زیر سوال بردند، یک مسئله است؛ اما این گردهمایی که همایش مردمی نامیده شد، به نحوی هوشدار باشی بود که باید آقای کرزی این منشور آنانرا توشیح نماید.

تلاش چند روزه با مصارف بالای مهمانی ها و خرج های گزاف ترانسپورتی جهت آوردن مردم از مناطق دوردست کشور خود بخود نشان می دهد که تشویش و اضطراب جدی نزد گردانندگان این همایش وجود دارد و می خواهند به هر وسیله و امکانی برای خود از نقض های گذشته معافیت کسب نمایند.

درین گردهمایی که حدود 15تا20 هزار نفر آورده شده بودند، از شهریان کابل که در دهه 90 مرکز قتل ها، کشتار و ویرانی ها بود، عده ای معدودی شرکت کرده، بسیاری از آنانی که در آن روز گار، فدای جاه طلبی های این تنظیم ها شده بودند، با تماس به رسانه های همگانی انزجار شانرا ازین حرکت اعلان کرده،خواهان اعادهء حقوق از دست رفته شان شدند.

قبلا سخنگوی رئیس جمهور گفته بود که هر طرحی که خلاف قانون اساسی باشد آقای کرزی آنرا امضا نمی کند ولی بعدا گفته شد که طرح به حقوقدانان سپرده شده تا بعد از غور رئیس جمهور آنرا به توشیح برساند و یا نرساند. در صورتیکه منشور مذکور توشیح شود یا نشود، باز هم ناقضان حقوق بشر و جنایتکاران سه دهه اخیر در روان مردم محکوم بوده که این خود باعث برانگیختن نهادهای ملی و بین المللی شده، همیشه بر لوح اعتراض قرار دارند.

تلاش های که روز جمعه زیر عنوان همایش مردمی صورت گرفت، خواسته شد تا رئیس جمهور و جامعه بین المللی بشکلی زیر فشار قرار داده شوند و نشان بدهند که نمیشود آنان را دست کم گرفت. تشویش این عده بعد از اعدام صدام حسین بالا گرفته و فکر میکنند که روزی محکمه و داری در انتظار آنان هم خواهد بود. در حالیکه وضعیت کنونی کشور ما با عراق شدیدا فرق دارد و زمینه های جهت این باز پرسی ها وجود ندارد. این شتابزدگی ولسی جرگه و همایش روز جمعه باردیگر خاطرات تلخ و مرگبار سه دهه اخیر را در ذهن بسیاری زنده کرده، حتی بیم آن میرود که بسیاری از کسانی که درین سه دهه مورد تجاوز قرار گرفته اند، با این تصویب از محاکمهء قاتلان فرزندان شان نا امید شده، دست به انتقام بزنند که در آن صورت مهار وضعیت بیشتر از امروز از کنترول خارج خواهد شد، چیزیکه باید حقوقدانان و مشاوران اقای کرزی او را سخت ازین توشیح بر حذر دارند.

برگشت به بالای صفحه

كرزى بايدولس خپل كړي نه ناقضين

يوه اوونۍ مخكې د كابل په غازي استډيوم كې د تنظيمونو يو شمېر مشرانو او قوماندانانو د خپلو يو شمېر پلويانو په راټولولو سره، له هغه منشور څخه د ملاتړ غږ اوچت كړ، چې د افغانستان د دېرش كلن ناتار په بهير كې د ښكېلو غاړو د قانوني او قضايي معافيت غوښتنه كوي.

ګډون كوونكو د دغه لاريون په لړ كې له حامد كرزي نه وغوښتل، چې د ملي شورا له خوا نوموړې تصويب شوې طرحه ومني.

د دې طرحې له مخې د دېرش كلن ناورين او جګړې ښكېلې غاړې له قانوني څار څخه معاف كېږي.

د تنظيمونو مشرانو او قوماندانانو د دغه لاريون په لاره اچولو سره، پر حامد كرزي د فشار راوړلو هڅه وكړه، چې نوموړې طرحه يا منشور ومني.

د دغه منشور د نه منلو په اړه د جهادي مشرانو وېره هغه وخت لا پسې زياته شوه، چې د ولسي جرګې له خوا دولت ته د هغه تر سپارلو وروسته، د جمهور رئيس دفتر اعلام وكړ، چې د افغانستان د تاوتريخوالي او ناورين له قربانيانو پرته بل هيڅوك هم په هيواد كې د جنګي جنايتونو د ترسره كوونكو د بښلو حق او صلاحيت نه لري.

د دولت وياند كريم رحيمي د دغې طرحې په وړاندې د لومړي رسمي غبرګون په توګه وويل، چې افغان حكومت په دې اړه هيڅ ډول زور ته غاړه نه ږدي.

لكه څنګه، چې ليدل كېږي، د افغانستان جمهور رئيس حامد كرزى د ولسي جرګې له خوا د نوموړې طرحې د تصويب له كبله په يو دوه لاري كې پاتې دى او له دې امله هغه درې پرېكړې كولى شي: يا به طرحه ومني، يا به د هغه په وړاندې مخالفت وكړي او يا به په هغه كې تغييرات راولي.

د كارپوهانو په اند د حامد كرزي له خوا د دغې طرحې منل او نه منل دواړه پر نوموړي د يو دروند بوج حيثيت لري. ځكه د منلو په صورت كې يې بې له شكه له سخت نړيوال او ملي غبرګون سره مخامخ كېږي، چې كېداى شي له افغانستان سره د نړيوالو مرستو پر بهير او موثريت سيورى خور كړي. خو يو شمېر نور كارپوهان بيا په دې نظر دي، چې د ولسي جرګې له خوا د نوموړې طرحې له تصويب نه دوې اوونۍ تېرېږي خو تر اوسه په دې اړه په افغانستان كې د ملګرو ملتونو د دفتر له مشر نه پرته كوم هيواد او يا نړيوال سازمان غبرګون نه دى ښودلى.

دويمه نظريه دا ده، چې ښايي حامد كرزى د افغانستان د اوسني وضعيت په نظر كې نيولو سره، دغه طرحه ومني، ځكه داسې ګومان كېږي، چې د جمهور رئيس لپاره به دا ستونزمنه وي، چې د طالب مخالفو جنګياليو په شتون سره سره، ځان ته نور مخالفين راپيدا كړي. د ځينو په اند په افغانستان كې د اوږدې مودې ناورين له تجربو څخه دا وېره لرې نه ده، چې د طرحې پلويان د دولت په كمزوري كولو كې خپل رول ولوبوي او افغانستان يو ځل بيا د يوه بل ناورين ښكار شي.

درېيمه نظريه دا ده، چې حامد كرزى په دغه طرحه كې د تغييراتو راوستلو په هڅه كې دى، ځكه غواړي، چې هم نړيوال خوشاله وساتي او هم د طرحې رامنځته كوونكي او د افغانستان په ناورين كې د مسببينو. خو لكه څنګه، چې ليدل كېږي بيا هم نه شي كولى، چې خلك او ناقضان خوشاله وساتي. د طرحې پلويان سل په سلو كې د طرحې د منلو كوښښ كوي او خلك د جنايتكارانو محاكمه كول غواړي، نو كرزى بايد يو طرف ته متمايل شي، يا دې ولس په غېږ كې ونيسي او يا د بشري حقونو ناقضين.

دغو دريو نظريو ته په كتنې سره كومه پوښتنه، چې راپيدا كېږي، هغه دا ده، چې كرزى به كومې يوې ته غاړه ږدي؟

تر كومه بريده، چې نړيوالو او ملي رسنيو په دې اړه د عام ولس غبرګونونو ته انعكاس وركړى، دا په ډاګه شوى، چې عام ولس سل په سلو كې د دېرش كلن ناورين د مسببينو او جنګي جنايتكارانو د محاكمه كولو غوښتونكي دي او غواړي، چې د دوى منتخب جمهور رئيس غوښتنو ته يې مثبت ځواب ووايي او د خلكو او دولت ترمنځ شته لرېوالي ته د پاى ټكى كېږدي. د نظر د خاوندانو په فكر كه چېرته كرزى، د خلكو غوښتنې ته مثبت ځواب ونه وايي، د دولت او خلكو تر منځ بې باوري به نوره هم پسې زياته او ډېر ژر به دولت له كمزورۍ او ماتې سره مخ شي.

برگشت به بالای صفحه

ناټو د خپلې همغږۍ او ستراتېژۍ د نشتوالي د پټولو هڅه كوي

يوازې د بهرني ځواكونو په ډېرېدو د افغانستان ستونزه نه حلېږي

په دې وروستيو كې ناټو اعلان كړى، چې په افغانستان كې د دولت د مخالفو ځواكونو د مخنيوي لپاره يوازې ۱۰۰۰ تنه نورو سرتېرو ته اړتيا لري او هغه بايد افغانستان ته راولېږل شي.

ناټو په داسې حال كې دا څرګندونې كوي، چې كابو ۴۰ زره بهرني ځواكونه له ترهګرۍ سره د مبارزې په موخه په افغانستان كې مېشت دي.

دغه رقم ته په پام سره دا پوښتنې رامنځته كېږي، چې ناټو افغانستان ته د زرو تنو سرتېرو له راستولو څخه څه موخه لري؟ ايا دوى، د دغو زرو تنو سرتېرو د نه راتلو او يا تر دې كمې شمېرې له امله نه شي كولى، چې د دولت د مخالفو ځواكونو مخه ونيسي او د امن په ټينګښت كې ونډه واخلي اوكه څنګه؟

په ظاهره كېداى شي له دې څرګندونو څخه د ناټو يوه موخه دا وي، چې د لازياتو مرستو د جذبولو لپاره د خپلو غړو هيوادونو تر منځ اندېښنه راولاړه كړي. خو له اره دغه څرګندونې، د دغه سازمان د غړو تر منځ د نه همغږۍ او يوې دقيقې ستراتېژۍ د نشتوالي خبره كوي. په دې ډول نوموړى سازمان غواړي، چې خپلې دغې كمزورۍ ته سرپوښ كېږدي.

ډېرى كارپوهان په دې نظر دي، چې په افغانستان كې د ترهګرۍ پر ضد د ناټو غړي برخه وال هر يوه له خپلې سليقې سره سم چلند كوي او دا هغه څه دى، چې د دوى د كمزورتيا سبب ګرځېدلى او دوى د خپلې دغې كمزورتيا د پټولو هڅه كوي.

لكه څنګه چې ليدل كېږي، ناټو د افغانستان په مسله كې دقيق چلند نه دى خپل كړى.

داسې ښكاري، چې نوموړى ځواك دننه په افغانستان او سيمه كې شته كړكېچ نه دى درك كړى او نه يې د هغه په وړاندې د يوې دقيقې ستراتېژۍ د غوره كولو هڅه كړې ده.

ناټو، چې تر ائتلافي ځواكونو وروسته د عمل ډګر ته راوتې، ښايي خپلې هغې ژمنې ته، چې د افغانستان د ملي اردو د ځواكونو پياوړتيا ده، پوره غور وكړي او د عمل جامه ورواغوندي. ډېرى نظامي شخصيتونه دا نظر لري، كه چېرې افغان ملي اردو پخپلو پښو ودرول شي نو تر ډېره به په افغانستان كې شته ستونزو ته د هغه د شرايطو په نظر كې نيولو سره، د حل ښه لار ومومي او د امن په ټينګښت كې به ډېره غوره ثابته شي.

فرانسه، المان، ايتاليا، هسپانيه او تركيه له هغو هيوادونو څخه دي، چې په افغانستان كې ډېر ځواكونه لري، خو دې ته نه دي چمتو، چې د جنوب جګړه ځپلې سيمې ته لاړ شي. په داسې حال كې كه چېرته دې كار ته حاضر شي، ناټو به هيڅكله اضافي سرتېرو ته اړتيا نه احساسوي. دا يو له هغو ستونزو څخه دى، چې له يوې خوا ناټو پر څو فكرۍ اخته كوي او له بلې خوا د ځواكونو ستونزه رامنځته كوي.

دم ګړۍ يوازې هالندي، كانادايي او امريكايي ځواكونه د دولت له مخالفينو سره په جګړه بوخت دي، انګليسان متاركې او مصالحې رامخته كوي او په دې ډول ۳۳ هيوادونه، چې رسما په افغانستان كې حضور لري، خپل ځواكونه جګړه ځپلو سيمو ته نه لېږي.

كه څه هم يو شمېر كارپوهان په افغانستان كې د اوسني كړكېچ د له منځه وړلو يوه لار د سياسي تغييراتو رامنځته كېدل په ګوته كوي، خو په كار ده، چې پر نظامي ځواك سربېره دغه ځواكونه په افغانستان كې د خلكو د اقتصاد د لوړولو په لارو چارو، بيارغونې او د نا امنۍ په بهرني عامل هم غور وكړي، ځكه يوازې د ځواكونو ډېرول د افغانستان ستونزې ته د پاى ټكى نه شي ايښودى.

برگشت به بالای صفحه

پاکستان در برابر فشار ها مانور می کند

از چندی به این سو تبلیغات وسیعی در جریان است که مخالفان دولت افغانستان با آغاز بهار حملات خونینی را علیه نیروهای ناتو و افغان در جنوب افغانستان به سر خواهند رساند و نقاطی از کشور را به عرصهء سخت کار زار بدل خواهند نمود.

طالبان نیز درین رابطه رجزخوانی کرده، اظهار می دارند که ده هزار نیرو را برای مقابله با این نیروها آماده کرده و 2 هزار انتحاری هم به رسیدن بهار انتظار می کشند. به این خاطر مقامات ناتو و فرماندهان ایالات متحده آمادگی های لازم را می گیرند. ناتو فقط از نرسیدن هزار نفر نیروی دیگر شکایت دارد. درحالیکه ایالات متحده 4هزار سرباز دیگر وارد افغانستان نمود. انگلیس ها 1400 سرباز تازه دم به هلمند می آورند. چک ها 200 پولیس به هلمند سرازیر می سازند و ترکها نیروهای 800 نفری خود را به هزار نفر می رسانند. علاوتاً ایالات متحده از چندهفته به اینسو در کنار پیشنهاد یک کمک 11ملیارد دالری به افغانستان برای کنگره آن کشور، بیش از 15هزار میل سلاح سبک و حدود هزار وسیله ثقیل زرهی به اردوی ملی افغانستان کمک کرده اند و تلاش دارند تا کمک های فوری دیگری را نیز انجام بدهند.

این تحرکات و کمکها توام با فعالیت های خاص سیاسی نیز بوده است. این اولین باریست که جورج بوش رئیس جمهور امریکا به پاکستان اخطار می دهد که اگر دست از حمایت تروریستان بر ندارد، با تحریم های بزرگ پولی از سوی آن کشور روبه رو خواهد شد و دیک چنی معاون رئیس جمهور امریکا و یکی از سیاست گذاران کلیدی در دولت بوش، به پاکستان سفر نمود و پیام تندی از آن کشور را برای او بازگو کرد.

پرویز مشرف رئیس جمهور پاکستان که اخیراً به شکلی رسماً از طالبان حمایت می کرد، بعد از سفر چنی در یک سخنرانی در لرکانه اعلان نمود که 450 تروریست در مناطق قبایلی از کشورهای عرب و غیرعرب تجمع کرده که این برای امنیت و سلامت پاکستان مضر می باشد و پاکستان تصمیم دارد این افراد را به زور از آن کشور خارج کند. این درحالیکه این افراد در وزیرستان جمع می باشند و دولت پاکستان بر طبق معاهده و متارکه یی که با طالبان درین منطقه انجام داده، حق مداخله را درآنجا ندارد و الی که این متارکه را نادیده بگیرد. در صورتیکه پاکستان بر آن معاهده پابگذارد، جنگ خونینی میان سربازان مشرف و تروریستان در مناطق قبایلی در خواهد گرفت و پاکستان در انفجار و انتحار فروخواهد رفت؛ چیزیکه در چند هفته اخیر شاهد آن بودیم و هنوز هم این گونه عملیات ها در خاک آن کشور جریان دارد.

در صورتیکه پاکستان در مقابل تروریزم بایستد، تحول چشمگیری در تغییر سیاست در آن کشور دیده خواهد شد؛ چیزیکه در افغانستان نمی تواند کس به آن باور کند. پاکستان عادت دارد که وقتی زیر فشار غربی ها مخصوصاً امریکا قرار می گیرد دست به مانورهای خاصی زده تا موقتاً این اعتراضات را بر خود رفع نماید. کاردیگر که پاکستان در جهت ارضای مقامات امریکایی انجام داد، دستگیری ملا عبیدالله وزیر دفاع سابق طالبان با 5 تن دیگر در کوئته می باشد. بسیاری معتقد اند که ملا عبیدالله در شرایط کنونی، نقش چندانی در حرکت طالبان نداشت و حتی مخالف کار روایی های ملا داد الله درجنوبغرب افغانستان بود.

چنین اقدامات و تحفه هایی، موقتاً می تواند دولت پاکستان را از زیر فشار امریکا و ناتو برهاند ولی اصل قضیه که مقابله آن کشور با طالبان و متحدان خارجی آن می باشد، باز هم پابرجا مانده و این غایله زمانی می تواند به پایان برسد که آی اس آی از اساس، استراتیژی خود را در افغانستان تغیر بدهد و عملاً دیده شود که مراکز تمویل و تسلیح طالبان در پاکستان بند شده، مرزها زیر کنترول قرار گرفته و دیگر طالبان از آنسوی سرحد وارد افغانستان نمی گردد. درغیر آن این صحبت ها و مانورها هرگز درد مشکلات تروریستی در افغانستان را حل نخواهند کرد و ما واقعاً سال خونینی را تجربه خواهیم کرد.

برگشت به بالای صفحه

طالبان ولې ناټو ځواكونو ته چلنج وركوي؟

سره له دې، چې په تېرو څو مياشتو كې په كندهار، زابل او ارزګان كې د كومو جدي نښتو شاهد نه يو، خوپوښتنه دا ده، چې ولې طالبان يو دمي په هلمند كې سره راغونډ او راهسك شول؟

>دغې موضوع ته په جدي نظر كتلو سره دا په ډاګه كېږي، چې د دغه وضعيت د رامنځته كېدو تر شا ځينې لاملونه شته دي. لومړنى لامل يې كېداى شي ،چې مخدره توكي وي ؛ په هلمند كې د مخدره توكو د ستر ماركيټ شتون او د مخدره توكو سوداګري او ګټه د دولت مخالفين د ګټې وټې لپاره هڅولي دي. دويم لامل يې د دولت له مخالفو ځواكونو څخه د مافيايي مشرانو مالي او تسليهاتي ملاتړ دى. همدارنګه په دغه ولايت كې له طالبانو سره د انګليسي ځواكونو د متاركې او مدارا سياست هم دغه زمينه لا پسې مساعده كړې ده، چې د افغان دولت د چارواكو، امريكايانو او انګليسي ځواكونو تر منځ د نظر د اختلاف سبب شوى دى.

>په هلمند كې د طالبانو د تمركز په اړه ويل كېږي، چې له ۷۰۰ څخه تر زرو پورې د القاعده ډلې ځواكونه هم په هلمند كې ځاى په ځاى شوي دي او د ناد علي، ناوې او ځينو نورو ولسواليو او د لشكر ګاه له مركز پرته نور ټول هلمند د طالبانو په لاس كې دى. طالبانو د دې لپاره، چې د ولايت مركز لشكر ګاه هم وګواښوي، تېره اوونۍ د دغې ډلې يو ۳۰۰ كسيزه ګروپ، د نوموړې سيمې په لس كيلومترۍ كې د بابا جي په سيمه كې راټول شول، خو د ملي اردو د عملياتو له كبله بېرته په شاتګ ته اړ او ۵۰ تنه تلفات يې وركړل.

دا چې ملا داد الله په لوړ غږ ناټو او دولتي ځواكونو ته چلنج وركوي، لامل يې د هغوى په غښتلي كېدو كې نه دى نغښتى، ځكه تر اوسه هغوى په دې نه دي توانېدلي، چې حتى له دولت څخه يوه وړه سيمه په نورو سيمو كې تر خپل كنترول لاندې راولي، هغه خو لا پرېږده، چې د ولايتونو مركز تر خپل واك لاندې راولي.

د ارقامو له مخې ويل كېږي، چې له ۲۵۰۰ څخه تر ۳۰۰۰ پورې تنو پورې طالبان په هلمند كې راغونډ شوي دي، دا په داسې حال كې ده، چې د ۸ زرو په شاوخوا كې دولتي، انګليسي، هالنډي او كانادايي ځواكونه د اشيل په عملياتو كې ګډون لري او په پرمختللي تسهيلاتو سمبال دي. كه چېرته د دغو ځواكونو تر منځ همغږي وجود ولري او دغه عمليات د بيارغونې او بياجوړونې له بهير سره مله وي او په يوه غږ د سولې لپاره كار وشي، د دولت مخالفين به په هيڅ ډول د جنګ د دوام او په هلمند كې د خپل حضور توان و نه لري. د بيارغونې مساله ځكه جدي ده، چې خلك بايد ډاډ تر لاسه كړي، چې د هغوى مادي ژوند تامينيږي. ليدل شوي دي، چې تر اوسه په لسګونه دا ډول عمليات تر سره شوي دي، خو دا چې د خلكو له غوښتنو سره يې همغږي نه لرله كومه څرګنده او اساسي پايله يې نه درلوده. نو له دې امله اړينه ده، چې دولت او بهرني ځواكونه بايد په پوره همغږۍ او د خلكو له غوښتنو سره سم پر پوځي عملياتو سربېره د بيارغونې چار هم مخته بوځي.

كه چېرې ډېر ژر د طالب قوماندان ملا دادالله چلنج ځواب نه شي، دننه په په افغانستان كې به د مرستې رسوونكې نړيوالې ټولنې پر عمومي مورال زيان اړونكې اغېزې وښندي او ډېر ژر به د هغه اغېزې د جنوبي سيمې په نورو ولايتونو كې د طالبانو په مستقيمو بريدونو كې تجربه كړو.

ناټو او افغان ځواكونه د دې په ځاى، چې د خپلو عملياتو په اړه پراخ تبليغات كوي، بايد د هلمند په څېر سيمو كې د سولې، امنيت او ثبات د ټينګښت په خاطر عملي ګامونه پورته كړي، تر څو له نورو داسې چلنجونو سره مخ نه شي.

برگشت به بالای صفحه

از بودجهِ جدید خیری به كارمندان خواهد رسید؟

بودجه سال 1386 از سوی وزارت مالیه تدوین و به شورای ملی ارسال شده است. این بودجه كه از دو بخش بودجه عادی و انكشافی تشكیل شده، جمله 124 ملیارد افغانی را در بر می گیرد كه گفته می شود هفتصد ملیون دالر از عواید داخلی و باقیمانده از كمك دونرها تشكیل شده است.

این بودجه بعد از بحث در ولسی جرگه به علت اعتراض برمعاشات و نحوه استفاده از آن در پایتخت و ولایات بار دیگر به وزارت مالیه ارجاع گردید تا تغییرات جدی در آن به وجود آید. اینكه وزارت مالیه چقدر می تواند بودجه پیشنهادی اش را با خواست های ولسی جرگه عیار بسازد. مسئله ایست كه بعداً دیده خواهد شد و تجربه تصویب بودجه پار سال نشان میدهد كه وزارت مالیه تلاش خواهد كرد تا راه میانه ای را در خواست خود و پارلمان پیدا كرده، آنرا به تصویب ولسی جرگه برساند. سال گذشته تصویب بودجه یكی از پر جنجال ترین كار ولسی جرگه را ساخت كه چند بار وزیر مالیه جهت توضیح به پارلمان احضار گردید و بالاخره به تصویب رسید.

حال كه ماه حمل به پایانش نزدیك می شود و بودجه باید سال جدید را زیر پوشش قرار دهد. هرچه زود تر باید به تصویب برسد و در اختیار وزارتخانه های مختلف قرار داده شود، تا كارمندان و طرح های انكشافی سال جدید از آن بهره مند گردند.

یكی از اساسی ترین بحث های بودجه امسال باز هم معاش كارمندان دولت است كه فقط200 افغانی افزایش در آن مدنظر گرفته شده است. چیزیكه فقط به اندازه یك كیلو گوشت به معاش كارمندان اضافه می گردد و نمی تواند اثر خاصی بر بلند رفتن نسبی سطح زندگی كارمندان به جابگذارد. وعده هایی كه از هر طرف در سال گذشته برای كارمندان و معلمان داده می شد، 4صد هزار مامور و معلم را در انتظار گذاشته بود كه در بودجه امسال موهبتی رو نما خواهد شد و بالاخره این 4صد هزار نفر با 4صد هزار فامیل از زیر بار مشقات كمر شكن مالی بیرون شده، زندگی مرفهی را تجربه خواهند كرد.

اضافه شدن 200 افغانی كه به ركاب تورم قیمت ها نمی رسد، نه تنها تغییری در زندگی كارمندان بوجود نمی آورد كه آنان را بدبخت تر و بیچاره تر هم خواهد كرد. چون با تصویب این دو صد افغانی نرخ قیم كه از سال گذشته تا حال بیش از 30در صد صعود كرده و قطعاً كنترولی بر آن وجود ندارد، بار دیگر هم خیز خواهد زد و 200 افغانی در زیر سایه آن گم خواهد شد و ازین درك كارمندان در اضطراب بسر برده، حتی خواهان چنین اضافه معاشی نیستند.

فكر می شود كه وزارت مالیه این را می دانسته كه ولسی جرگه این مقدار پول را رد خواهد كرد و برای جدل های بعدی آمادگی خاصی را دارد و آن اینكه صد افغانی دیگر را نیز بر آن خواهد افزود. گرچه مشرانو جرگه طالب اضافه معاش 700 افغانی برای كارمندان و 500 افغانی برای معلولان و معیوبان شده بود، اما ضعیف به نظر می رسد كه این طرح مورد قبول وزارت مالیه قرار گیرد. اینكه ولسی جرگه این اضافه معاش را چند و چقدر در نظر گرفته است تا حال درین موردچیزی گفته نشده است.

مسئله ظرفیت های مصرفی وزارت خانه و اینكه بودجه انكشافی چطور بر ولایات تقسیم و به مصرف برسد رشد متوازن ولایات را در پی داشته باشد، بازهم اختلاف میان وزارت مالیه و وكلای ولسی جرگه وجود دارد، زیرا ولایات مختلف از منظرهای گوناگون ظرفیت های متفاوتی دارند كه اگر این مسئله در این تقسیم بودجوی با دقت در نظر گرفته نشود جنجال های بسیاری بدنبال خواهد آورد.

وزارت مالیه افغانستان باز هم با چلنج جدی روبه رو می باشد. زیرا از یكطرف خواست وكلا، مردم و مخصوصا ماموران و معلمان مطرح است و از سوی دیگر خواهشات جامعه جهانی كه اداره كنونی افغانستان را ناكاره و با ظرفیت كم بر آورد می كنند و حاضر نیستند به چنین اداره كمك های بلند نمایند تا معاش و مصرف ادارات بالا برود. فكر می شود كه باز هم راه میانه میان حكومت و شورا در 4زمینه اختلافی كه ولسی جرگه مطرح نموده، انتخاب خواهد شد و ازین بودجه نیز خیر چندانی به كارمندان و معلمان نخواهد رسید.

اگر وكلای ولسی جرگه قادر به افزایش پول نسبتاً محسوس در معاش كارمندان نشوند وچون چند بار بر معاش خود جنجال هایی را به راه انداخته‌بودند، بیشتر مورد انتقاد مردم قرار خواهند گرفت و چون حال هم بر كار كرد های آنان اعتراضات بسیاری وجود دارد در آن وقت این اعتراضات چند چند بالا رفته، حیثیت و اعتماد ولسی جرگه و وكلای آن به شدت پائین خواهد آمد و به این خاطر باید در برابر وزارت مالیه بشدت مقاوت كنند تا این معاش در حد معینی بالا برده شود.

برگشت به بالای صفحه

جبهه ملی؛ ترکیب نا متجانس و ناپایدار

روزیازد هم حمل جبهه ملی افغانستان رسماً اظهار وجود کرد. این جبهه که هسته مرکزی آنرا جبهه متحد سابق شمال میسازد و در آن افراد شاخص جناح های خلق و پرچم حزب دموکراتیک خلق افغانستان بشمول مصطفی ظاهر حضور دارند، ترکیب به شدت نا متجانس داشته، بسیاری معتقد اند که در دراز مدت باقی نخواهد ماند.

مخصوصاً واکنش آقای کرزی که دست همسایه گان را در آن دخیل دانست و بعد نصيرالله بابر گفت که ضرورت نظام صدارتی و فدرالی را برای افغانستان دیده، از طریق دوستانش این را مطرح نموده است، ناباوری و شایعات بیشتری نسبت به تشکیل این جبهه توسط بیگانه گان را در پی داشت. بسیاری معتقد اند که وقتی آقای کرزی با چنین شکی به این جبهه مینگرد، پس چطور حین مسافرت ها مقدرات کشور را به معاون اولش میسپارد که از اعضای ارشد رهبری این جبهه به حساب می آید؟

اعلان این جبهه با کوچکترین استقبالی از سوی مردم روبرو نشد، زیرا از یکطرف رهبران آن در سه دهه اخیر دهها بار با هم متحد شده اند ولی به زودی یکی به روی دیگری تیغ و تلوار کشیده، پارچه پارچه شده اند و از طرف دیگر افرادی که در رهبری آن قرار دارند چه در دوره های ریاست جمهوری و چه در رده های وزارت و ریاست کوچکترین کاری در عمل برای مردم انجام نداند که فکر شود در آینده غم مردم را خواهند خورد. همین اکنون والیان و قوماندانانی که در ولایات نسبت تشکیلاتی با این جبهه دارند، شدیداً مورد انتقاد مردم قرار داشته و حتی بعضی از آنان بصورت رسمی بوسیله لوی حارنوال متهم به فساد واختلاس شده، هر یک آنان از خون و شیره جان مردم به قصر ها و ثروت های افسانوی رسیده اند.

یکی از دلایلی که این افراد نا متجانس را با هم پیوند زده، اتهاماتی است که از هفت ثور تا امروز نهاد های حقوق بشری بر آنان وارد میسازند و بی رابطه با تصویب منشور مصالحه ملی و همایش آنان در غازی استدیوم نمی باشد. این درد مشترک زمینه این پیوند را مساعد ساخته و مصطفی ظاهر که بشکلی با اختلافات معینی در درون خانواده مواجه میباشد و به فکر جایگاهی بعد از مرگ بابای ملت برای خودش است، با گزاردن ریش و اختلافاتی که در سینه نسبت به رئیس جمهوردارد، به این جبهه پیوسته، فکر میکند که از موقعیت پروسه روم و مخصوصاً پشتون بودنش در این جمع سود خواهد برد. اما آنچه بعنوان یک جوان تازه به میدان سیاست کشیده شده، چالشی عمیق فرا راه او قرار دارد، این است که جمعبندی لازم از سیاست بازان همراهش ندارد که چگونه در این سه دهه تا خانه خدا هم میثاق بستند ولی بی پروا آنرا شکستند.

این که چقدر دست خارجیان در تشکیل این جبهه دخیل میباشد، نمیتوان حرفهای رئیس جمهور را بی ریشه و غیر جدی گرفت، بگذریم از اینکه بر همه عیان است که افراد شاخص این جبهه در گذشته با ایران، پاکستان، ازبکستان و روسیه روابط بی نهایت نزدیک داشته اند و فکر نمیشود که تا حال از حمایت های مادی و معنوی این دوستان بهره مند نباشند و وقتی روابط اینقدر نزدیک شود خود به خود اثر گذاری این دوستان در تصمیم های سیاسی و تشکیلاتی آنان مسجل میگردد.

با وجودیکه تلاش صورت گرفته تا به نحوی مرزهای قومی و سمتی در این جبهه شکستانده شوند ولی حضور پر قدرت جبهه متحد سابق شمال در آن نمیتواند این مرز ها را حتی مخدوش بسازد و چون این مرز ها وجود دارند، به گفته رئیس جمهور فرمایشات بیرونیان در تشکیل آن دخیل است و مخصوصا خواستگاه های آنان با طیف بندی های متفاوت و متضاد بصورت عریان نمایان می باشد، لذا کسی به پابرجایی و الترناتیو کامل قدرت شدن آن باور ندارد. زیرا همین اکنون بخش اعظم از قدرت در دست این جبهه قرار دارد. دو معاون رئیس جمهور، دو مشاور ارشد نظامی رئیس جمهور، چند وزیر، نواسه بابای ملت، رئیس پارلمان و اکثریت اعضای ولسی جرگه با دهها والی و قوماندان امنیه، بشکلی عضو و هوادار این جبهه میباشند و فکر نمیشود که در هیچ صورتی دست اندرکاران سیاست در کشور ما سهم بیشتری در قدرت برای شان قائل گردند و چون جبهه طرح جدیدی جهت بهبود زندگی مردم و تامین امنیت در کشور ندارد، بود و نبودش برای مردم افغانستان مطرح نبوده، همه به این فکر اند که سران این جبهه با چنین تشکیل و سر وصدا، بار دیگر خود را بیاد بیرون و درون می اندازند، لذا این بازی چیزیست زود فرجام و تکرار دهها تجربه ای گذشته است.

برگشت به بالای صفحه

ډاډ وركول د غوڅ اقدام تر سره كول هم غواړي

د ملي امنيت لوى رئيس امرالله صالح د تېر كال په وروستيو كې ولسي جرګې ته په خپلو څرګندونو كې ويلي، چې د نورو كلونو په پرتله به ۱۳۸۶ لمريز كال ډېر ارامه كال وي او مخالفين به ونه شي كړى، چې امن او سولې ته كوم جدي ګواښ متوجه كړي. دا په داسې حال كې ده، چې د طالبانو يوه قوماندان ملا دادالله هم په همهغو ورځو شپو كې ويلي و، چې دوى به په نوي لمريز كال كې پر خپلو نورو بريدونو سربېره ډېر ځانمرګي بريدونه هم تر سره كوي، چې د دې بريدونو د تر سره كولو لپاره يې د دوه زرو په شا و خوا كې كسان چمتو كړي دي.

پوښتنه دا ده، چې ايا د افغان دولت چارواكي په دې ډول څرګندونو سره غواړي د حالاتو په نسبت خلك يوازې مثبت فكر كولو ته وهڅوي او كه د دغو بريدونو د مهارولو په برخه كې څه تر سره كوي هم؟

دا پوښتنه ځكه راولاړېږي، چې د نوي۱۳۸۶ لمريز كال له پيله د افغان دولت د مخالفينو له خوا ځانمرګو بريدونو زور اخيستى او د كابل ښار په ګډون د هيواد په جنوب، جنوب لوېديځ او ختيځ كې څو ځانمرګي بريدونه شوي، چې له امله يې د افغان، ناټو او ائتلافي ځواكونو په ګډون يو شمېر عام وګړي هم وژل شوي دي.

ډېرى كارپوهان په دې اند دي، چې افغان دولتي چارواكي تل د خپلو ژمنو او پرېكړو په تر سره كولو كې، شا ته پاتې دي او لكه څنګه، چې هوډ او ژمنه كوي، هغسې له قضاياوو سره په جديت چلند نه كوي او له همدې امله ده، چې ورځ تر بلې امنيتي حالات تر ګواښ لاندې راځي. په دې برخه كې كېداى شي يو لامل ډېره مهمه ونډه ولري، چې هغه د افغان دولت او بهرنيو ځواكونو تر منځ په بشپړه توګه د همغږى نشتوالى دى. د صاحب نظرانو په انګېرنه كه چېرته دغه حالت دوام ومومي په لنډه موده كې، څه چې په اوږده موده كې هم د ثبات د ټينګښټ هيله له تصور نه ډېره لرې ښكاري.

د دې لپاره، چې ثبات ټينګ شي او خلك د امنيت د ښه كېدو هيله په زړه كې وروزي اړينه ده، چې مسوول ارګانونه تر پخوا خپلې هڅې لا زياتې دقيقې او ګړندۍ كړي. د ملي امنيت د مشر څرګندونو داسې يوه هيله راژوندۍ كړې وه، خو وروستيو ځانمرګو بريدونو دا هيله ټكنۍ كړه او داسې ښكاري، چې دولتي پوځي او استخباراتي كړيو د دغو بريدونو د مهارولو لپاره كلك او جدي تدبيرونه تر لاس لاندې نه وو نيولي.

كه په دې برخه كې جدي، غوڅ او عملي اقدامات ونه شي د خولې ډاډ حالات نور هم خرابولى شي.

>دا چې د ملي امنيت مشر پورته څرګندونې په كوم بنسټ كړې دي، ښايي لامل يې د نړيوالې ټولنې او په تېره بيا د امريكا له خوا د افغان ځواكونو اكمالول او پر پاكستان د فشار واردولو له امله وي، ځكه لكه څنګه چې ليدل كېږي، د افغانستان په جنوب او جنوبغربي سيمو كې له فزيكي او اطلاعاتي پلوه د نوموړي ارګان حضور ډېر فعال نه تر سترګو كېږي.

په داسې حال كې، چې موږ هره ورځ په دغو او ځينو نورو سيمو كې د ځانمرګو بريدونو، چاودنو، تښتونو، مخامخ بريدونو، ترور او حتى د خاك افغان او سنګين ولسواليو د له لاسه وركولو د پېښو شاهدان يو، پوښتنه دا ده، چې خلك به تر كومه بريده كولى شي، د ملي امنيت د مشر پر دې خبرو ډاډ او باور څرګند كړي ؟

>افغان ذنځېدلى ولس له خپلو چارواكو غواړي، چې په پوره زړه سوي، جديت او همغږۍ سره په افغانستان كې د روانو ناخوالو په وړاندې د يوې دقيقې ستراتېژۍ د غوره كولو له لارې مبارزه وكړي او پر پوځي حل لارې سره سره په جګړه ځپلو سيمو كېد بيا رغونې لپاره مټې راونغاړيو چې پرته له دې ناشونې ده، چې د حالاتو د كابو كولو واك او ځواك تر لاسه شي.

برگشت به بالای صفحه

>سوله د مذاكرو له لارې راتلى شي

كه څه هم له طالبانو سره د مذاكرو خبره نوې نه ده، خو په افغانستان كې د ملګرو ملتونو د استازي تام كونيكس له خوا دا څرګندونې خپل نويوالى لري او تر ډېره بريده جدي ګڼل كېږي او د دې خبرې څرګندويي كوي، چې ملګري ملتونه په سوله ييز ډول د افغان كشالې حل لارې ته خوشبينه دى.

تام كونيكس، چې دغه څرګندونې د برلينرزيتوګ په نامه يوې الماني ورځپاڼې سره كړې دي، له طالبانو څخه يې د يوې سياسي ډلې او بنسټ په نوم يادونه كړې او ويلي يې دي، چې دا مذاكرې به په افغانستان كې د سولې او ثبات د ټينګښت زمينه برابره كړي.

د هغه په وينا له پوځي لارې د طالبانو د ايډيا له منځه وړل صحيح نه ده او بايد له هغو سره مذاكره وشي.

په تېرو پنځو كلونو كې افغان دولت هم څو وارې له خپلو مخالفينو سره د مذاكرو خبره كړې او د دې كار د پرمخ وړلو لپاره يې د پروفيسور صبغت الله مجددي په مشرۍ د سولې د ټينګښت په نامه يو كميسيون هم جوړ كړى دى، خو طالبانو وار له واره له دولت سره د مذاكرو خبره رد كړې ده.

د رويترز له قوله تېره اوونۍ كرزي ويلي، چې د سولې د مذاكرو په اړه يې له ځينو طالب مشرانو سره خبرې اترې كړې دي او داسې ويل كېږي، چې دولت له طالبانو سره د پراخو مذاكرو د تر سره كېدو لپاره له ملا عبدالسلام ضعيف څخه غوښتنه كړې، چې په دې برخه كې منځګړيتوب وكړي. خو نوموړي د دغه كار لپاره د نړيوال تضمين غوښتنه كړې. همدارنګه نوموړي دا هم ويلي، چې طالبان خپل ځان نه منځلاري بولي او نه سخت دريځ.

ډېرى كارپوهانو د افغانستان د اوسني كورني وضعيت او بهرنيو لاسوهنو په نظر كې نيولو سره په دې باور دي، چې كه چېرته وغواړو سوله راشي، پرته له دې، چې ښكېلې خواوې خبرو اترو ته سره كينې بله لاره نشته.

پورته څرګندونو ته په كتنې سره يو څه چې ضروري ښكاري، دا ده، چې افغان دولت بايد دې ته ځير وي، چې مخالفين يې څوك دي او څه وړ دريځ لري، بيا دې د خبرو اترو په بهير كې ورګډ شي.

د ځينو كارپوهانو په وينا د دولت مخالفين څلور ډلې دي، لومړۍ ډله يې هغه طالبان دي، چې په كابل كې د خپلې واكمنۍ په وخت كې له دپلماسۍ سره بلد شوي دي او پوهېږي، چې له قضاياوو سره څه وړ چلند وكړي. دويمه ډله يې هغه شمېر طالبان دي، چې دننه په هيواد كې اوسي او ناراضه دي، چې د ناراضي توب لامل يې دننه په دولتي دستګاه كې د فساد شتون او نورې ستونزې دي. درېيمه ډله هغه طالبان دي، چې له پاكستان څخه راځي او په پټو سترګو له پېښو سره چلند كوي او د حالاتو په ګډوډولو كې لوى لاس لري. څلورمه ډله د القاعده ځواكونه دي، چې نړيوال مخالفت كې واقع دي، په افغانستان كې د جګړې اور ته لمن وهي او په پاكستان كې خپل روزنځايونه لري.

سولې ته د رسېدو لپاره ضروري ده، چې ملګري ملتونه، لكه څنګه چې د افغان كشالې د حل لپاره د مذاكرو وړانديز كوي، پر پاكستان فشار راوړي تر څو د القاعده ډلې او هغو بنسټ پالو طالبانو، چې هلته فعالې دي او خپل روزنځايونه لري له منځه يوسي او افغان دولت دننه په افغانستان كې له مېشت طالبانو سره خبرې اترې وكړي او په پاى كې دا دواړه هيوادونه، افغانستان او پاكستان او د هغه ولسونه په افغانستان او سيمه كې د امن او سولې د ټينګښت لپاره په ګډه كار وكړي.

برگشت به بالای صفحه

الجزیره بسته نمی شود

در وطن ما از چند سال به این طرف که عقده ها، بدبینی ها، بدی ها و کشمکش های بسیاری اذهان را در انحصار خود گرفته و هر روز در زمینه های گوناگونی ناهماهنگی های جدیدی سربالا می کند، در موارد بسیاری قبل از آنکه اصل مسئله به بحث گذاشته شود و حتی دوطرف خود را کاملاً به بحث وارد سازند، بازار اتهام، اختلاف و اعتراض گرم شده، مردم اصلا ً نمی توانند قضاوت بکنند که حق به جانب کیست؟ چون در میان این هیاهو مضمون اصلی گم می شود و گویندگان بیشتر از تمایل و ضمیر خود به قضیه برخورد می نمایند تا به اصل مسئله بپردازند و گره را باز نمایند. زیرا در کشوری که دونسل تمام در میان آتش خانمان براندازجنگ توام با نفاق های قومی، زبانی، دینی، سمتی و تنظیمی سوخته باشند و در میان "نخبگان" جامعه چنان بدبینی هایی دامن خورده باشد که قبل از شنیدن حرف طرف مقابل و استدلال کردن و به تجزیه و تحلیل گرفتن آن از کوره در برود و جلالی شود، نمی توان تسلط عقل و فکر را بر چینین تحلیل هایی دید و حتماً کمیت بحث، استدلال و قضاوت درین راستا همیشه لنگ می ماند.

برای گذار از چنین مرحله، ضرورت به بحث ها و بازنگری های فراوانی است که باید جوانب آنها را به دقت ارزیابی کرد و راه کاهش در چنین برخوردهایی را پیدا نمود. ما در طول این سه دهه شاهد دهها اتحاد و افتراق بوده ایم و در بسیاری حالات متاسفانه بدون اینکه حرف طرف مقابل شنیده و سنجیده شده باشد به آن برخورد صورت گرفته و هیچکس حاضر به پذیریش یک بند انگشت اشتباه هم نشده، لذا وضعیت در تمام زمینه ها بطور مستمر از کنترول خارج بوده است. درین میان بدبختانه مطبوعات و رسانه های دیگر ما نیز گاهی به این مرض مبتلا شده، بدون اینکه اختلاف و یا اختلافات میان خود را با وسایل لازم و ممکن حل بسازند، بیشتر تمایل به جبهه گیری و ابراز اختلاف داشته اند.

یکی ازین برخوردهایی که نمی تواند ریشه در درون چنان روحیه هایی نداشته باشد، جنجالی است که اخیراً برسر پخش برنامه های تلویزیون الجزیره از طریق شبکه تلویزیونی لمر صورت می گیرد که تا حال چند بار این مسئله از سوی تلویزیون ها و رسانه های دیگر همگانی مطرح شده که گویا دست اندرکاران وزارت اطلاعات و فرهنگ، مخالف پخش برنامه های تلویزیونی الجزیره ازین طریق می باشند و در سرخط عده ای از نشرات دیده شد که وزارت اطلاعات و فرهنگ تصمیم به بستن این چینل تلویزیونی را دارد. این اعلان واقعاً بسیاری از ژورنالیستان و قلم به دستان طرفدار آزادی بیان و آزادی رسانه ها را برآشفته، انتقادات سختی به عمل آوردند. و این دلیل کاملاً واضحی است که وقتی تلویزیون های دیگری چون آشنا و دویچوله حق دارند از تلویزیون ملی برنامه پخش کنند، چرا الجزایر باید در لمر متوقف گردد؟ اما بعد ازآنکه آقای نجیب منلی مشاور وزارات، توضیحاتی را براین اتهام مترتب ساخت، روشن شد که اصل قضیه بستن چین تلویزیونی الجزیره نه بلکه مشکلات تخنیکی قانونی از نظر پخش آن وجود داشته و آن اینکه تلویزیون لمر جواز کار را از مرجع مربوط صرف بخاطر برنامه خود این تلویزیون اخذ کرده است، نه اینکه با این جواز، اجازه فعالیت چینل های دیگر تلویزیونی را هم قانوناً به دست آورده باشد. لذا مشکل پروسه گذراندن قانونی پخش برنامه های تلویزیون الجزیره از طریق لمر بوده، نه اینکه وزارت در مخالفت با محتوای شبکه الجزیره و یا مخالفت های دیگری، امر بستن آن را داده باشد. تلویزیون لمر که در کنار تلویزیون طلوع یکی از رسانه های مهم کشور ماست، باید قبل از آنکه از حل مشکل خود را آگاه می ساخت نباید به چنین تبلیغاتی که گویا وزارت الجزیره را می بندد، دست می زد.

تلویزیون لمر به عنوان رسانه ای که در خانواده مطبوعات جای خوبی دارد و وزارت نیز به شکلی با رسانه ها پیوند به هم می رساند، بجابود که بامسوولان و دست اندرکاران وزارت از جمله همین آقای منلی که بحث را شفاف ساخت، می نشستند و با طی روال قانونی پخش شبکه الجزیره، مشکل راحل می ساختند.

گردانندگان مجله کلید که در ابتدا گمان می بردند، وزارت الجزیره را می بندد، متعجب شده شدیداً در مخالفت با وزارت قرار گرفته بودند؛ اما بعد از آنکه توضیحاتی مبنی براینکه مشکل تخنیکی و قانونی در میان است و این مشکل به آسانی قابل حل می باشد، آنانرا به این نتیجه رساند که باید قبل از غور و تعمق درقضایا و باشنیدن اتهامات یکطرف، نباید قضاوت کرد و به این صورت رسانه ها نباید عجولانه به قضایا بپردازند و بعد از شنیدن بحث طرف مقابل و یا شنیدن صحبت های هردو جانب باید تصمیم بگیرند. در چنین صورتی رسانه ها میان خود و وزارت اطلاعات و فرهنگ بهتر و آسانتر قادر به ایجاد روابط بوده که باید از تنش های میکانیکی جلوگیری به عمل می آمد؛ چون آنچه در همکاری به دست می آید هرگز در افتراق به دست آمدنی نیست.

برگشت به بالای صفحه

افغانستان حق دارد تا سیم خاردار مرز را برچیند

2430 کیلومتر سرحد میان افغانستان و پاکستان که تا حال نه از سوی افغانستان به رسمیت شناخته شده و نه پاکستان آنرا توانسته تثبیت کند، کانون اصلی جدل، بی اعتمادی، مداخله و حتی درگیری میان پاکستان و افغانستان به حساب می آید. پاکستان در تثبیت این سرحد نه تنها مشکل افغانستان را دارد که ساکنان آنسوی سرحد نیز به گونه ای با افغانستان همدردی داشته، اگر نمی خواهند که با افغانستان یکی شوند به هیچ عنوان خواهان ازدست دادن آزادی های خاص شان در رابطه با پاکستان هم نمی باشند. دولت پاکستان زمانی قادر است به این خط جنبه رسمی و قانونی بدهد که در قدم اول وضعیت در ایجنسی آنسوی سرحد را تغییر بدهد.

تلاش هایی که نظامیان پاکستان درین سه دهه در مناطق قبایلی داشته اند از تمدید برق تا اعمار سرک، چاه آب، مکتب و جابجایی هزاران ملیشه در امتداد این خط، فقط در راستای چنین هدف می باشد. همچنان تلاش های جدی دولت پاکستان در حذف بزرگان قومی که معتقد به زندگی سنتی قبیلوی بوده و سپردن قدرت به بنیادگرایان اسلامی که اسلام اندیشی پاکستانی را در سر می پرورانند و با این تفکر هر چهار ایالت به هم پیوند می خورند، بازهم در خدمت تثبیت این خط بوده است. زیرا پاکستان این را می داند که چون با تفکر ملی ایجاد نشده در صورتیکه منطقه وسیع پشتون نشین از پاکستان مجزا گردد، امکان حفظ بلوچستان، سند و کشمیر قطعاً برای پنجابی ها وجود نخواهد داشت. به این خاطر تثبیت این خط را برای خود حیاتی می داند. پاکستان علاوه به این حدود 80 هزار نیروی ارتش خود را نیز درین سرحد، مخصوصاً در حساسترین منطقه آن (وزیرستان) جابجا نموده است تا با استفاده از تمام این ابزارها تثبیت این خط فرضی را عملی سازد.

پاکستان که از یکطرف مخالفان دولت افغانستان را تمویل و تسلیح کرده به داخل افغانستان می فرستد، از سوی دیگر خواهان حسن همجواری و مبارزهء هماهنگ بر ضد تروریزم هم می باشد و راه این مبارزه را فقط کاشتن سیم خاردار بر مرز می داند که این خود به شکلی گرفتن رسمیت از سوی افغانستان به حساب می آید. چیزیکه دولت افغانستان مخالفت خود را با آن بار بار اظهار داشت؛ اما بالاخره دولت پاکستان یکجانبه تصمیم به چنین کاری گرفت و این کار را از سرحد میان وزیرستان و ولسوالی برمل در پکتیا آغاز نمود.

با اینکه عکس العمل های شدید قومی در دو سوی سرحد بخاطر این کار در ضدیت با پاکستان نشان داده شد، اما درین هفته نیروهای افغان با یک حرکت قوی، تند و چالاک با وجودیکه با آتش نیروهای پاکستان مواجه بودند، سیم های خار دار هموار نشده را جمع کردند و آتش ارتش پاکستان را جواب دادند.

نظامیان پاکستانی که درین منطقه حمایت مردمی ندارند و از پشاور تا کویته تمام ساکنان سرکش این منطقه قبلاً هم بخاطر این تصمیم، پاکستان را اخطار داده بودند، با این حرکت سراسیمه شده، قادر به حمایت از سیم های هموار شدهء شان نشدند. افغان ها غیر ازین برخورد، راه دیگری ندارند و باید مقابل این تجاوز پاکستان با حمایت مردم دو طرف خط قاطعانه بایستند. تجارب تاریخی نشان داده است که عموماً مردم افغانستان در جنگهای ضد تجاوز سهم اول را داشته اند. این را انگلیس ها و روس ها بخوبی می دانند و لازم است تا باری به پاکستانی ها هم نشان داده شود.

مردم قبایل که صف جدا ناپذیر در دوسوی این خط فرضی اند، از چنین حرکت های افغان ها به شدت حمایت می کنند؛ بشرطیکه درین راه قدمی گذاشته شود.

دولت افغانستان حق دارد تا زمانیکه غایله دیورند از نظر حقوقی آن حل نشود و ساکنان دو طرف خط به توافق همه جانبه و حقوقی نرسند، در برابر هر اقدام یکطرفه و زورگویانهء پاکستان عکس العمل نشان دهد و پاکستان این را به خوبی می فهمد وقتیکه مردم به حمایت از هر حرکتی بر خیزند، آنگاه شاخ و شانه کشیدن های ارتش یک ملیونی و بم اتم هم فایده نخواهد داشت.

برگشت به بالای صفحه

دايا ګ ستونزمنه پروسه

د 2004 ميلادي كال د جولاى په مياشت ك ې د افغانستان د جمهور رئيس د پن ځ وسم ې ګڼې فرمان له مخ ې ، پات ې وسله وال ځ واكونه او همدارن ګ ه هغه ډ ل ې ، چ ې هي څ كله له وسله والو ځ واكونو سره نه وو يو ځ اى شوي، غير قانوني و ګڼ ل شو ې .

>په هغه وخت ك ې دا ا ټ كل ك ې ده، چ ې 120000 كسان له 1800 څ خه په زياتو ډ لو ك ې په غير قانوني تو ګ ه په فعاليتونو بوخت دي. ددغو ډ لو د له من ځ ه و ړ لو لپاره د 2005 ميلادي كال دجون په مياشت ك ې د دايا ګ پرو ګ رام د جمهور رئيس د دوهم مرستيال كريم خليلي له خو ا رسما پيل او

وپت ې يل شوه، چ ې دغه پرو ګ رام د 2007 ميلادي كال د دسمبر تر پايه پور ې د ن ړ يوال ې ټ ولن ې او دجاپان هيواد په ملا ت ړ تر سره شي.

ويل ك ېږ ي، چ ې تر اوسه دنومو ړ ي پرو ګ رام له لار ې 124 ډ ل ې ب ې وسل ې ك ړ ى شو ې دي، چ ې د 1800 ډ لو په مقابل ك ې ، چ ې بايد ب ې وسل ې شوي واى، د پرتل ې و ړ نه دى. خو ددغه پرو ګ رام له خوا د پو ښ تنو ځ وابونو له لار ې ويل شوي، چ ې شايد 1800 ناقانونه ډ ل ې موجود ې وي، خو دوى د 100 او 200 په شاوخواك ې د ناقانونه وسله والو ډ لو، چ ې افغان دولت او خلكو ته جدي ګ وا ښ ګڼ ل ك ېږ ي، په ل ټ ه ك ې دي او را ټ وله ك ړې وسله او مهمات خپله مثبته لاسته راو ړ نه بولي. د معلوماتو له مخ ې ددغه پرو ګ رام له لار ې تر اوسه 29845 ډ ول ډ ول وسل ې د ټ ول افغانستان په كچه را ټ ول ې شو ې دي، چ ې 18198 ميله ي ې د استفاد ې و ړ دي.

اوس چ ې د نومو ړ ى پرو ګ رام له خوا د پورته يادو را ټ ولو شويو وسلو خبره ك ېږ ي، ورسره داهم غبر ګ ه شو ې ، چ ې د هغه مشري به د كورونيو چارو وزارت ته وسپارل شي.

د حمل په د ې رشمه ن ېټ ه كريم خليلي په هغه غون ډ ه ك ې ، چ ې په عظمى صدارت ك ې جو ړ ه شو ې وه، څ ر ګ نده ك ړ ه، چ ې دغه پرو ګ رام د خپل فعاليت په بهير ك ې له نن ګ ونو سره مخامخ و. د نومو ړ ي په اند له دغو ګ وا ښ ونو څ خه دوه ي ې دوسلو قاچاق او نا امني ده.

په د ې برخه ك ې ، چ ې كوم ې اند ېښ ن ې موجود ې دي او دغه پروسه ټ كن ۍ په ګ وته كوي، دادي، چ ې ول ې خاص كميسيون ددغ ې پروس ې له مشر ۍ لاس په سر ك ېږ ي؟ ځ ين ې د دغه كار لامل دا ان ګ يري، چ ې ښ ايي جاپان ددغ ې پروس ې له ملات ړ نه ځ ان و يستلى وي او ددغ ې پروس ې په بريالي تر سره ك ې دو شكمن شوى وي.

بله اند ېښ نه داده، چ ې ځ ين ې امنيتي چارواكي او قوماندانان د دغو نا قانونه ډ لو تر شا ولا ړ دي او دا ناشون ې ده، چ ې دغه پرو ګ رام په ټ اكل ې موده ك ې بشپ ړ شي. دا هغه څ ه دي، چ ې په او ږ د مهال ك ې د غ ټ و او و ړ و ناامنيو د پ ېښې دو اند ېښ نه په ك ې پرته ده.

همدغه ناقانونه ډ ل ې دي، چ ې د چارواكو د ملات ړ په سيوري ك ې په ګڼ و ولايتونو او حتى د هيواد په مركز ك ې د جناييي پ ېښ و او ناامنيو په رامن ځ ته كولو سره د مركزي حاكميت د ضعيفه كولو په ل ټ ه ك ې دي. داس ې ور ځ به نه وي، چ ې رسن ۍ د هيواد په مركز او ولايتونو ك ې د غ ټ و او و ړ و جنايي پ ېښ و رپو ټ ونه خپاره نه ك ړ ي.د د ې لپاره چ ې د دايا ګ پروسه، چ ې د دغو ډ لو د له من ځ ه و ړ لو په تكل ك ې لوم ړ ني ګ امونه اخيستي دي، سمه او ګټ وره پايله ولري، افغان دولت او ن ړ يواله ټ ولنه بايد د هغه په ا ړ ه جدي فكر وك ړ ي او هغه لاملونه، چ ې لا هم د دغو ډ لو د شتون او بقا لامل ګ ر ځ ي، وپل ټ ي.

دكارپوهانو په اند د ناقانونه وسله والو د شتون يو لامل فقر او بيكاري ښ ودل ك ېږ ي د دوى په اند دولت بايد ځ وانانوته دكار پيداكولو زمينه برابره ك ړ ي. پرته له د ې نه يواز ې دا، چ ې به موجود ې ډ ل ې په خپل حال پات ې شي، بلك ې لا نور زياتوالى به هم ومومي.

دكورنيوچارو وزارت ته ددغ ې پروس ې د مشر ۍ سپارل، وار له مخه له ستونزو سره مله ښ كاري، ځ كه لا هم زمو ږ ځ ينو امنيتي ادارو په سر ك ې داس ې قوماندانا هم قرار لري، چ ې هم خپل ې وسل ې او هم افراد لري او هي څ كله په د ې فكر ك ې نه دي، چ ې خپل ې وسل ې دولت ته وسپاري، دا لا څ ه چ ې نور وسله وال ګ روپونه ددوى په م ټ ب ې وسل ې ك ړ اى شي.

افغان دولت او ن ړ يوال ې ټ ولن ې ته په كار ده، چ ې دغ ې پروس ې په عادي او سرسري نظر ونه ګ وري، بلك ې په رغنده تو ګ ه د حل يوه اساسي لار ورته ومومي او په ډې ر جديت او قاطعيت د ناقانونه ډ لو په من ځ و ړ لو ك ې برخه واخلي.

برگشت به بالای صفحه

قتل های قومندانان افزایش یافته است

از چند ماه به این سو در نقاط مختلف کشور، از جمله در پایتخت قتل های قومندانان سابق جهادی که بیشتر آنان با حزب اسلامی و طالبان در ارتباط بوده، صورت می گیرد، که گمانه زنی های مختلفی درین رابطه وجود دارد. قتل مولوی اسلام نماینده ولایت سمنگان در ولسی جرگه که از قومندانان طالبان بود، قتل چند قومندان جهادی در هرات، مرگ مرموز بشیر بغلانی و در راس همه قتل عبدالصبور فرید که در زمان دولت ربانی صدراعظم بود و از قومندانان مشهور حزب اسلامی در شمالی به حساب می آمد و به تعقیب آن، قتل یک قومندان دیگر حزب اسلامی از شمالی در کابل، خود بخود نشان می دهد که این همه کشتار منفرد و جدا از هم نبوده، سلسله و زنجیره ای است که معلوم نیست تا کجا ادامه می یابد.

کشور ما که در طول سه دهه شاهد خونریزی ها، ویرانی ها، چپاولگری ها و قتل عام ها بوده، نمی تواند تا سال های سال با چنین قتل و ترورهایی همراه نباشد، بخصوص اینکه بیگناهان بسیاری نذر این خودخواهی ها و گروه گرایی ها شده اند.

بعد از یازده سپتامبر که فکر می شد، جامعه جهانی با حضور نیرومند خود در افغانستان و با شعارهای دموکراسی وعدالت، روزی داد دادخواهان را خواهد گرفت و از آنانیکه درین سه دهه بر هست و بود مردم بد مستی کرده اند بازپرسی به عمل خواهد آمد وعدالت خواهی هایی کمیسیون های حقوق بشر به جایی خواهد رسید؛ اما نه تنها این داد و فریادها به جایی نرسید که اکثر این قاتلان بر اریکه های قدرت تکیه زدند و بالاخره منشور خودبخشی تمام قاتلان و ویرانگران را از زبان مردم به امضا رساندند و به این صورت راه دادخواهی را بر همگان بستند. یکی از عللی که این قتل ها بعد از امضای چنان منشوری پیهم اتفاق می افتد، نمی تواند با آن بی رابطه باشد، چون مردم جبراً به چنین جایی کشانده شدند. بگذریم از اینکه رقابت میان گروه های درگیر درین سه دهه به شدتی بوده که از هر طرف هزاران نفر به قتل رسیده و آن همه عقده ها و بدبینی ها هر زمانی که زمینهء فوران پیدا کنند، طرف دیگر را به آتش و گلوله می بندند.

درگیری های کابل بعد از سقوط دولت نجیب، قتل های شمالی و شمال اکثراً میان حزب اسلامی و جمعیت اسلامی بوده است و این دو نیروی جهادی جهت دستیابی به قدرت، هزاران فرد شان را در زدن یکدیگر فدا کرده اند، مخصوصاً در شمالی که در ابتدا حزب اسلامی به فرماندهی استاد فتح و استاد فرید قدرت اصلی را در دست داشتند ولی با تقویت شورای نظار و جمعیت اسلامی به سرعت سنگرهای حزب اسلامی را یکی پی دیگر فتح کرده، حتی عده ای از افراد حزب اسلامی از جمله خود استاد فرید را مجبور به نوعی هماهنگی کردند که قتل های اخیر نمی تواند از چنان خونریزی هایی جدا ارزیابی گردد.

قاتلان این قومندانان، مخصوصاً استاد صبور فرید هر که باشند، به هیچ عنوان نمی تواند از صبغه های انتقام گیری در امان باشد و دست حریفان و رقبای دیروز او چه در تنظیم رقیب و یا چه در تنظیم خودی دخیل نباشد. این انتقام گیری، زنگ خطری است برای قومندانان دیگر جهادی و طالبی که بی پروا همه چیز را برباد می کردند و بعضی ها تا هنوز هم با شاخ و شانه کشیدن علیه منافع مردم و عامه، فکر فردای شان را ندارند که عاقبت با چنین گلوله هایی رو به رو خواهند شد. اینان باید حساب های گذشتهء شان را با دقت جمعبندی کنند و هرگز با چنین منشورها و فیصله هایی دل خوش نسازند. زیرا عقده ها، بدبینی ها و قتل های گذشته، راه انتقام را چنان باز می گذارد که چنین منشورها و قوانینی، قادر نخواهند شد دستان انتقام گیران را ببندند. زیرا تمام کارهای گذشته در پرتو قوانین شخصی صورت گرفته، هر کس گروپ مسلح و تفنگی در اختیار داشته، قانون، خواست و سلیقهء خود را تطبیق نموده و در قتل های امروز نیز همان قوانین، خواست و سلیقه به اجرا گذاشته می شود و منشورهای کاغذی توان سد کردن گلوله ها را ندارند.

برگشت به بالای صفحه

د امن سيمه ييزه جرګه او په ځاى پاتې اندېښنې

كابو نهه مياشتې دمخه حامد كرزي، پروېز مشرف او جورج بوش په امريكا كې، تر خبرو اترو وروسته په افغانستان كې د سولې او ثبات د ټينګښت په موخه د حامد كرزي په وړانديز، د امن سيمه ييزې جرګې په جوړولو سلا شول. افغان لورى تر پريكړې وروسته سمدلاسه لاس په كار شو او د جرګې د تنظيم لپاره يې يو كميسيون جوړ كړ او ويې ويل، چې نوموړې جرګه به د ۱۳۸۵ لمريز كال د سلواغې په مياشت كې تر سره شي، خو د پاكستان لوري تر درې څلورو مياشتو پورې حتى په دې برخه كې لومړني ګامونه هم وانه خيستل او هغه يې كم اهميته ښوده. د امن جرګې په اړه د پاكستان دغه سوړ چلند دا اندېښنه رامنځته كړې وه، چې نوموړې جرګه به نه تر سره كېږي. دا اندېښنه هغه وخت لا پسې زور واخيسته، چې د افغانستان په جنوبي سيمو كې جنګونو شدت ومونده او وويل شول، چې له پاكستان څخه وسله وال مخالفين افغانستان ته اوښتي دي.

د غويي د مياشتې په لومړۍ اوونۍ، چې كله پاكستاني پلاوى د هغه هيواد د كورنيو چارو د وزير افتاب احمد شېر پاو په مشرى كابل ته راورسېد او دلته يې له خپل سيال لوري سره ناسته تر سره كړه، دا هيله پيدا شوه، چې پاكستان د امن جرګې جوړولو ته سلا شوى. شيرپاو وويل، چې دغه ناسته ګټوره وه او د افغانستان او پاكستان ولسونه د هغه ښو پايلو ته سترګې په لار دي.

ډاكتر فاروق وردګ هم دغه ناسته ښه وارزول او ويې ويل، په دغه ناسته كې پرېكړه شوې، چې د امن جرګه درې مياشتې وروسته د اګست په مياشت كې په کابل كې جوړه او له دواړو غاړو څخه ۷۰۰ تنه په كې برخه اخلي.

خو ډېرى كارپوهان په دې اند دي، چې پاكستان وروسته له هغه د امن جرګې جوړولو ته زړه ښه كړ، چې د دغه هېواد د كورنيو چارو وزير افتاب احمد شېرپاو له يوه ځانمرګي بريد څخه روغ رمټ ووت.

پاكستان تل د خپل دوه مخي سياست په غوره كولو سره د افغانستان په كورنيو چارو كې لاسوهنه كړې او تل يې خپل خېرپه دې كې لټولى دى، چې افغانستان نا امنه وي. پاكستان له يوې خوا په ظاهره له افغان دولت څخه خپل ملاتړ اعلانوي اوله بلې خوا په خپله خاوره كې د افغان دولت مخالفينو او د القاعده ډلې غړو ته روزنځايونه وركوي، خو اوس اوس د امن جرګې جوړېدو ته لېوالتيا دا په ګوته كوې، چې دغه هېواد هم د تروريستي بريدونو په مركز بدلېدلاى شي او پكار ده، چې د امن له دغې پروسې سره يوځاى شي.

دا چې پاكستان د دغې جرګې جوړولو لپاره چمتووالى ښيي، پخپل ځاى يو ښه زيرى دى، خو د اندېښنې وړ خبره دا ده، چې ايا پاكستان په رښتيا هم د دغې جرګې د جوړېدو لپاره ښه نيت لري او كه نه؟ ځكه پاكستان تل د افغانستان په اړوند له دوه مخي سياست څخه كار اخيستى، وايي يو څه او كوي بل څه.

تجربو او شواهدو ښودلې ده، چې د پاكستان ټولې دولتي چارې د دغه هېواد د استخباراتي شبكې اى ايس اى تر كنترول لاندې دي. څو مېاشتې وړاندې د انګلستان هېواد ځينو كړيو څرګنده كړې وه، چې د پاكستان استخباراتي دستګاه په غيرمستقيم ډول په انګلستان، عراق او افغانستان كې د ترهګريزو بريدونو طرحې جوړوي او پكارده، چې دغه اسخباراتي كړۍ ړنګه شي.

دا اندېښنه دا په ډاګه كوي، چې د پاكستان حكومتي چارواكي په دې لټه كې دي، چې په خپلې استخباراتي كړۍ پورې تړلي افراد د استازو په توګه د امن پر جرګې وروتپي. د كارپوهانو په اند كه چېرته خبره داسې وي، نو له ورايه څرګنده ده، چې نوموړې جرګه به د ښو پايلو په ځاى ژورې منفي پايلې ولري او له ناكامۍ سره به مخ شي.

پورتينو اندېښنو ته په پام سره افغان ولس، د نوموړې جرګې د ښې پايلې لپاره هيله لري، چې نړيواله ټولنه په جدي ډول پر پاكستان فشار راوړي، چې په صادقانه ډول جرګې ته راودانګي. كه چېرته نړيواله ټولنه په جديت سره دغې موضوع ته توجه وكړي، د خپلو ځواكونو د تلفاتو پر مخنيوي سربېره به له افغانانو سره د امن د ټينګښت په چار كې لا نوره مرسته كړې وي.

برگشت به بالای صفحه

لومړنۍ استيضاح او يوه اندېښنه

يوه اوونۍ مخكې ولسي جرګې د لومړي ځل لپاره د بهرنيو او كډوالو چارو وزيران له ايران څخه د زرگونو کډوالو د شړلو پر سر د جرگې استيضاحيه غونډې ته وربللي وو.

دا هغه واك دى، چې د افغانستان د اساسي قانون ٩٢ مادې ولسي جرگه ته وركړى دى او د هغه له مخې كولى شي، د کابينې غړي استيضاح کړي او له هغوى نه ورکړل شوي صلاحيتونه بيرته واخلي.

د كډوالو چارو وزير اكبر اكبر په لومړۍ ورځ د ۱۳۶ مخالفو رايو له مخې خپل صلاحيت له لاسه وركړ، خو د بهرنيو چارو وزير ډاكتر سپنتا ته د ۱۲۴ مخالفو او يوې جنجالي رايې له امله ولسي جرګې پرېكړه وكړه، چې د رايې اچونې بهير بلې ورځې ته پاتې شي، چې د شنبې په ورځ په رايه اچونه كې ډاكتر سپنتا د ۱۴۱ مخالفو رايو په اخيستلو سره رد صلاحيت شو.

دا په تېرو دوو كلونو كې، چې ولسي جرګې په كار پيل كړى، لومړى ځل دى، چې وزيران استيضاح كېږي، خو دا په داسې حال كې ده، چې په تېرو پنځو كلونو كې له مهاجرينو سره څو ځلې ورته چلند شوى.

د استيضاح په ورځ ډاكتر سپنتا وويل، چې د ايران د اټومي بټيو د لانجې، د هريرود او د سلما بند د اوبو او د امنيتي همکاريو د قرار داد د نه لاسليک کولو په سر د خپل گاونډي هيواد تر سخت فشار لاندې و، چې نه به د بهرنيو چارو اوسنى وزير او نه هم بل يو افغان دا حق ځان ته ورکړي، د هيواد د اوبو د زيرمو په سر له نورو سره معاملې ته زړه ښه کړي.

نوموړي شك څرګند كړ، چې که هغه له گاونډي هيواد ايران سره په ځينو برخو کې جوړ جاړي ته غاړه ايښې واى نو نه به افغان کډوال په زوره له ايرانه شړل شوي واى او نه به هغه د استيضاح لپاره چا وربللى واى.

د نوموړي دې څرګندونو ته په پام سره يو شمېر كارپوهان په دې اند دي، چې دا يو ډول له مخكې جوړه شوې سناريو ده، ځكه تر دې مخكې چې كوم وزيران د استجواب لپاره ولسي جرګې ته غوښتل شوي وو، په داسې حال كې، چې د ويلو لپاره يې حتى يوه وړه خبره هم نه درلوده، د استيضاح موضوع يې هيڅ مطرح نه شوه.

د كارپوهانو په وينا كه دغه حالت همداسې دوام ومومي او داسې دوه ګونې پرېكړې وشي هيواد به د كړكېچ په لوري رهي او دننه په پارلمان كې به د پارلماني ګروپونو تر منځ د غچ اخيستنې او ناخوالو د رامنځته كېدو لاملونه برابر او حكومت چې په اوسنيو شرايطو كې له ګڼو ننګونو سره مخ دى، لا به له نويو ننګونو سره مخامخ شي.

په داسې يو حالت كې ولسي جرګې ته، چې يو دموكراتيك ارګان دى، په كار ده، د يوه بې پلوي او ملي قضاوت په غوره كولو سره حكومت پياوړى كړي، نه دا چې د سياسي اختلافونو له مخې د نظام په ضعيفه كولو لاس پورې كړي.

د كارپوهانو پورته اندېښنو او په تېرو دريو لسيزو كې د افغانستان په چارو كې د ګاونډيو هيوادونو په تېره بيا د ايران او پاكستان ښكاره او پټو لاسوهنو ته په كتنې سره، دا په ډاګه شوي، چې ګاونډيانو د خپلو ګټو په سر افغانان پخپلو كې سره اچولي دي. دغې موضوع ته هغه شمېر كسان په كم نظر ګوري، چې د ملي فكر او روحيې قوه يې كمزورې ده، حال دا چې د ملي شعور خاوندان د خپلو ګاونډيو د دوستۍ، ګاونډيتوب، ورورۍ، ګډې ژبې او ګډ فرهنګ د ظاهري شعارونو او تبليغاتو په ماهيت ښه پوهېږي او دا ورته جوته ده، چې د دې ښكلو كلماتو تر شا كومې موخې پټې دي.

د يو شمېر خلكو په نظر د دغې استيضاح تر ټولو جالب اړخ دا دى، چې هغه شمېر كسان د بهرنيو چارو وزير د ايران په نسبت په ضعيف چلند محكوموي، چې ويل كېږي پخپله ښې اړيكې ورسره لري او له دې امله ځينې كسان حتى دا انګېري، چې ښايي دغه كار له مخكې نه جوړه شوې سناريو وي، چې ډاكتر سپنتا يې دې ته اړ ويست تر څو ووايي، چې دا يوه سياسي استيضاح وه.

برگشت به بالای صفحه

تونی بلیر می رود

تونی بلیر صدراعظم انگلستان و رهبر حزب کارگر آن کشور قرار است تاچند روز دیگر استعفابدهد و از اکنون بر سر جانشینی او میان رهبران حزب کارگر کشمکش هایی جریان دارد. بسیاری معتقد اند که وزیر مالیه دولت آقای بلیر به این کارگماشته خواهد شد.

آقای بلیر به عنوان یکی از صدراعظمان موفق آن کشور، زمانی کاندید صدراعظمی حزب کارگرشد که آن حزب طی چندین دوره قادر به شکست حزب محافظه کار نشده، در پائین ترین سطح محبوبیتش قرار داشت. اما تونی بلیر که توانست قدرت را به دست آورد، از یکطرف مشکلات داخلی اقتصادی و وضعیت امنیتی آن کشور که با حملات ارتش جمهوریخواه ایرلند وضعیت ناهنجاری داشت رابهبود بخشید و از سوی دیگر با روابط نزدیکی با ایالات متحده، موقعیت کشور را در عرصه بین المللی تحکیم بخشید. در جریان عملیات 11سپتامبر که بوش در وضعیت خرابی قرار داشت و حتی از جنگ صلیبی نام برد و دیگر رهبران امریکا در موقعیت بدتر از بوش قرار داشتند، تونی بلیر فوراً به جلوگیری از کمبودهای بوش برآمد و گفته های او را اصلاح نمود.

انگلستان کشوری است که بعد از جنگ دوم جهانی در مناطق بسیاری از دنیا که جایش را به ایالات متحده امریکا می داد، به نوعی در سرمایه گذاری ها مشترک عمل کرده و مناطق نفوذ مشترکی را به وجود آوردند مخصوصاً کمپنی های انگلیسی و امریکایی در شرقمیانه سرمایه گذاری مشترک کرده، در مجموع منافع آن دو چنان گره خورده که ممکن نیست به آسانی جدا گردد. به این خاطر انگلیس ها در تمام لشکر کشی ها با ایالات متحده همنظر بوده، منافع مشترک دارد. وقتی بوش پدر، جنگ خلیج فارس را بر ضد صدام و عراق بخاطر تسخیر کویت به راه انداخت، در کنار صدها هزار سرباز امریکایی 30 هزار سرباز انگلیسی هم شرکت داشتند و در رهایی کویت از قید صدام مشترکاً عمل کردند.

نزدیکی های بسیار انگلیس با امریکا به نوعی آنرا در تقابل با اروپا قرار می دهد. زیرا که در مرکز سرمایهء آن اقتصاد قوی آلمان قرار دارد و بوسیله فرانسه، ایتالیا، اسپانیه، هالند و کشورهای دیگر اروپای غربی و شمالی که با اقتصادهای قوی شان حمایت می گرد د، به نوعی در تقابل با سرمایه گذاری ها و اقتصاد امریکا در منطقه قرار می گیرد. بازار مشترک اروپا و پول مشترک اروپا تماماً در تقابل به اقتصاد قوی امریکا به میان آمده و اروپایی ها می خواهند با این مشکلات خود را به عنوان یک نیروی قوی اقتصادی و سیاسی در تقابل با امریکا مطرح بسازند و به این خاطر در پاره یی مسایل با هم هماهنگی نداشته، مخصوصاً در عراق امریکا را تنها گذاشتند؛ باوجودیکه در پیمان ناتو با هم نیروی مشترک دارند. اما در افغانستان این هماهنگی بیشتر به چشم می خورد. انگلیس که یک کشور اروپایی است ازین منظر در بسیاری از مسایل خود را در هماهنگی با اروپا می بیند و اما پیوند اقتصادی با امریکا جبراً او را به هماهنگی با آن کشور می کشاند. چیزیکه انگلیس را در اوضاع کنونی در وضعیت ضربه پذیری قرار می دهد و به این خاطر اخیراً در جهت تثبیت موقعیتش برآمده تلاش می نماید تا به عنوان یک امپریالزم پیر جایی برایش باز نماید.

اختلافات انگلیس با امریکا روی قضایای عراق، مخصوصاً سرمایه گذاری های دو کشور که امریکا با بی میلی به انگلیس می بیند، باعث آن گردیده است که انگلیس قسمتی از نیروهایش را از عراق بیرون کند. انگلیس که از سیاست های امریکا در عراق نا راضی است و خود به عنوان یک کشور پر سابقه در استعمار تلاش می نماید تا وضعیت را کمتر با ابزار تفنگ و بیشتر با تفاهم حل نماید، در مناطقی که استقرار دارند مخصوصا در بصره، وضعیت نسبت به دیگر نقاط عراق آرام بوده و از تشنج بالای بر خوردار نمی باشد. علاوتاً انگلیس ها در پاکستان نیز به گونهء دیگری به قضایای مبارزه بر ضد تروریزم دیده، تلاش دارد تا طالبان را به نحوی در قدرت افغانستان شریک بسازد و با سرمایه گذاری های گسترده ای که در عراق دارد، می کوشد تا به شکلی مستقل از امریکا عمل نماید. متارکه باجور و موسی قلعه، دو حرکت انگلیس ها درین راستا می باشد که امریکایی ها آنرا برضد منافعش در جهان می داند و این کشمکش حتی در تغییر والی هلمند نیز انعکاس خود را یافت و همه شاهد آن بودند. امریکا جهت جلوگیری از متارکه باجور، مدرسه ای را بمباران کردند تا این متارکه که مشوره آن از سوی انگلیس ها داده می شد صورت نگیرد.

به این صورت دید می شود که انگلستان میان منافع امریکا و اروپا، به شکلی درجهت تثبیت منافع خودی بر آمده و تلاش دارد تا مستقلاً عمل نماید.

با این وضعیت و سیاست های جدیدی که باید انگلیس ها بیشتر به آن مشغول گردد، انگلیس ها متوجه شده اند که تونی بلیر دیگر کاررایی لازم را ندارد و علاوتاً دوران سه دوره ای تونی بلیر که انگلیس ها .................. دارند آنرا به پایان برسانند، نیز راه ادامه قدرت بر تونی بلیر را می بندد.

اینکه سیاست های رهبری جدید در مورد افغانستان و طالبان، چگونه خواهد بود در آینده دیده می شود، اما از حال باید پیشبینی کرد که رهبری جدید بیشتر به منافعش در پاکستان خواهداندیشید و تلاش بیشتر خواهد نمود تا دپلماسی مصالحه را با مخالفان طالب شان در پیش گیرند.

برگشت به بالای صفحه

از مجموعه اول سرمقاله ها و تحلیلهای هفته نامه کلید دیدن نمایید.